Letter 1009: You satisfy both prudence and charity by honoring me — and burdening me — with your questions.

Avitus episcopus Victorio episcopo. Cautelae et caritati satisfacitis, dum me aliquid interrogando non minus honorare quam onerare dignamini. Sed cum veritate simpliciter dico recte vos, si non de peri- tia mea, saltem de amicitia iudicare nec aliquid vobis umquam responsione mea suggeri, nisi quod volo a Viennensi ecclesia custodiri. Secutus est ergo, ut indicastis, filium nostrum diaconem Vincomalus, quem deus tribuat ut in bono vincat malum. Vidi hominem nimie crudum, cuius miseriae constat vix quemquam posse misereri. Iuvenis vitiis, senex annis se decipit: aevo friget, adulterio calet. Quid multis? op- tandum est, ut pro voluptate desperabili nec quamlibet perire aetatem liceat. Nam cum adhortatorie plus quam aspere pro incestus facinore culparetur, severitatem nostram sola praescriptione tarditatis accusans, sero non licitae coniugationis tricennale consor- tium damnasse causatus est. Ad hunc locum cessi fateor imputando, quod scilicet sua dilectione sententiam differentes maluissemus correctionem viri conpunctioni ipsius voluntatique servare; ac perinde iustum esse, ut post spatia tot annorum vel criminalia restringeret, qui refrenare iam longaevitatis accessu etiam legitima debuisset. Ad haec, ut sentire me credidi, non conpunctus sed confusus ingemuit, promittere ali- quantisper adgressus mulierem cohabitationis indignae ab accessu aspectuque suo pro- tinus cohercendam. Suasi respondens, ut vobis ista promitteret et facti paenitens ab eo se solvi, quo ligatus fuerat, postularet. Tamen, quia iussistis, ut quicquid sensui meo videatur aperiam, sufficiat censurae vestrae separatio personarum. Scindatur in- felix coniugium innocentiore divortio. Sufficiat districtionis fructui terminus mali. Nec sane promissio eius fidelis putetur, cuius vita extitit infidelis. Ipsis fideiussoribus emendatio secutura credatur, quibus intercedentibus prior culpa laxabitur. De cetero autem, quod ad paenitentiam spectat, moneatur interim agere, accipere non cogatur. Sufficiant infelici crimina sua, nec ingeratur laborioso, cum respuit, quod tam intesta- bili animo vix committi debuerat, si petisset. Cesset a fragilitate perfidia nec subeat in carnalitatis cumulum rebellionis augmentum. Si iubetis, breviter ad ultimum suggero: Excussus ab scelere suscipiatur ad veniam; patiatur paenitentiam, cum perdit peccandi occasionem; profiteatur, cum amiserit voluntatem.