Letter 2001: [Magnus Felix Ennodius (473/4-521) was a Gallo-Roman aristocrat who became Bishop of Pavia in 514.

Ennodius of PaviaArmenius: A Consolation|c. 493 AD|Ennodius of Pavia
barbarian invasioneducation booksfriendshipgrief death

I. ENNODIVS ARMENIO CONSOLATORIAM.

Diu, frater carissime, festinante uoto consolatoriam ad te
paginam non emisi, ne putarer uel mihi subducere fletus, dum
uerba conpono, et in lamentationis dispendiis facere de gemitibus
decora sermonum et debitum planctum per loquelae
schemata dissipare, cum contra amicitiarum religionem et consanguinitatis
uincula secretum conscientiae patescat hostilis,
si, cum possis dupliciter defunctum flere, non facias, id est,
si oculorum ministerio nequaquam iungas oris officium. ubi,
dum lumina stimulis acta doloris inlacrimant, feriata sint
uerba plangentis? sed ego, hominum sincerissime, qui tristitiae
tuae obsequium in omni debeo parte qua ualeo, maerorem
meum, in quo tibi comes sum, uolui scriptione testari, ne in
una aetate effusarum interciperetur memoria lacrimarum uel
aestimaret posteritas me in filii tui morte hoc solum debuisse
quod solui, habens in hac uia uenerandorum exempla pontificum,
quorum imitatione nobilitantur quos in umbram merita
concluserunt. Ambrosius noster decedentem germanum teste
afflictionis suae libello prosecutus est. quem cum recenset
secuta proles, et scriptoris bene meminit et in Satyri fratris

I. 3 ff kae T rkm in ras . 4 misi b putaret T flemtas
Bx 6 loquellae B 7 scemata PT 8 uinc*la L u eras .
patiscat B 9 si-facias om. B\' add. corr . 8. I . deflere T
10 officicm V cm in um corr. m. 1 11 stimolis B, studijs P
sunt Sirm . 12 sincirissime B 13 qua B, quod LPTV (0 in
V in ras . tn. 1) merorem BLPTV 14 comis B scribtione
B, subscriptione T 16 fili B 17 habes T 18 nobilietantur
B 20 cum-bene om. B\' quem cum-bene meminit add.
corr. 8. I. et quem meminit exp . recensit B 21 saturi T

eius obitu lamenta coniungit, quia eius prouisione contigit
recentem dolorem ostentare, dum loquitur, et ante legentum
oculos semper exalantia spiritum iam diu defuncti membra
monstrare nec umquam pati ueterescere relationis fide funus,
quod anni potuerunt sepelire transacti. his ita se habentibus
oculorum oculorum refrena et animum, si placet, ad eius uerba
conuerte, qui tibi flens consolator occurrit. amisisse te filium
pene unicum et bonae indolis, quod patria non minus requirit
affectio, prouinciae ululatus ostendit, cum ad solacium gemitunm
tuorum suos iungens quid de eo senserit testatur uniuersitas.
tu tamen inter ista quasi specialis mali pressus nece
concluderis, nesciens temperandum quod per multorum dispersum
corda commune est. quare ergo propriam aestimes anxietatem
quam suam per affectum tuum fecere quam plurimi? tecum,
ut de cognata gente taceam, Gothus adfligitur, et tu adhuc
quasi solus propriis aestibus subiacens inclinaris ? instruant te,
quaeso, ueterum ornamenta maiorum et a maeroris ad bonam
ualitudinem intentione restituant. Abraham unicum filium
morti quasi pius pater, quod maius est, laetus exhibuit et ad
necem filii mucronem genitor misericors praeparauit. tu translatum
caelesti iudicio quasi orbatus inquiris et quem non
obtulisse sacrilegium fuit hunc oneras fletibus euocatum. in
qua causa Dauidicum tibi occurrat exemplum, qui feretrum
filii ouans et deo referens gratias antecessit, quod dignatio
superna de uenerandi prophetae semine quem forte

1 opitulalmenta B coniunget B 2 recentem contigit T
legentium P et Sirm . 4 unquam T ueteriscere B funiis
T\' 7 qui] quia B amissiase V 8 indoles B non
non nimis
minus Sinn., non nimis BIT, nominis L, nominis P (is corr.) b
requiret B 9 prouintiae V 10 senserit B, censent b, censeret
LPTV nece] onere fort . 12 corda dispersum T 13 aestimis
B 14 facere B 15 gotus BLPTV affligitur LPV, afficitur
T .16 aestibus] hostibus T instruante (te om.) BlL
17 maiorum susp. uidetur meroris PT, moeroris LV(?) 19 quasi]
quamuis fort . exibuit BL V 21 inquires B 22 obtullisse
Bx euocat T τ̃ in ras . 23 dauiticum BLPTV 24 fili B
de*o L e fort. eras . quid B\' 25 profetae L, profete B

muneraretur acciuerat. tu si eius aemulator non prorumpis in gaudium,
certe tempera sub aliqua praedicti imitatione maestitiam. replicabis
forsitan uix ista aegris animo posse suaderi et in graui
tribulatione locum non habere consilia, orbatum non respicere
quicquid hortatur ad uitam, unicum desolatos habere in euocanda
morte subsidium. his addas, quod frugi sobolem et quae
teneram aetatem uinceret morum modestia perdidisti, allegans
iuuenem tuum inmaturos annos, qui peccatis amici sunt,
glorioso fine clausisse et in aetatis naufragio ab eo de portu
animae fuisse tractatum. quibus ego dolorum tuorum fomentis
licet maestus opponam: minus peccauit, quod inmaturus abruptus
est: iunxit ad uitam perpetuam melioris saeculi quod
in ista seruauit: paenitentia, quam eum egisse loqueris, etsi
in ipso non inuenisset quod dilueret, inuenerat quod ornaret,
quae quotiens innocentibus datur, coronam pro humilitatis
affectione conciliat. ad haec respondeas: quo me uertam, frater,
qui praeter lacrimas in praesenti luce nil habeo ? adiciam, dei
proximitatem inuenire posse hominem, qui de hominum non
laetatur: in loco filii succedere posse conscientiam, quae sanctos
eius heredes inueniat. non unam ergo uiam, si audire digneris,
uitae melioris ostendam, licet tua non egeat monitore perfectio
nec magistro opus sit ei, quem fecerunt actuum suorum emendationes
et honestamenta conspicuum, nisi tantum ut adhortationis,
quam consilio tuo et prudentiae debes, fidem diligenter
expendas et ad caelestium munerum affectum te reuoces, unde
uitales auras et accipimus et amamus et gratum nobis fit
beneficium, cuius colimus et ueneramur auctorem. ista sunt,

1 acciaerat T in ras . m. 2 2 tpa T in ras. m. 2 replicaei
is B 4 consilium Bx 5 quidquid B in] et in
r
T 6 quae BLPTV, qua b 7 alligans B 10 tractum L
13 penitentia PlT et si] si Pb, etiam si Sirm . 16 conciliet
BT 17 nihil b, om. L 18 de homine Pb 20 ergo unam
T 21 aegeat B 22 magistrorum T act∗um L 24 debis
B 25 mune celestium T mune ce w ras . te inclusit
Schot . reuocis B 26 uitalia B fit BLV, sit PT b
27 colemus B actorem T et sic saepe ita L

quae breui sermone dolens magna contexui, ruptam singultibus
contestationem pro stili ubertate dirigens, dum muto lamenta
conloquiis.

Related Letters