Letter 2: in prolixitate epistolae of love tuae great we gaudio replesti in ea parte, in qua dictum is, that in...

In prolixitate epistolae dilectionis tuae magno nos gaudio replesti in ea parte, in qua dictum est, quod in Thessalo- nicensi ecclesia uel in aliis similiter recitata epistola decessoris nostri de excessibus Acacii cuncti eidem anathema dixerint nec quisquam communioni praeuaricatoris sese miscuerit. unde quia nos admones dilectione fraterna, ut uelut medicinam quandam fidei episcopis per lllyrieum uel aliis ministrare debeamus, quamquam hoc copiosissime faetum sit a beatae recordationis decessore nostro, et quia mos est Romanae ec- clesige sacerdoti nouiter constituto formam fidei suae ad sanctas ecclesias praerogare, haec eadem compendiosa nimis breuitate studui renouare, ut, sub qua fide uiuendum sit, seeundum statuta patrum in hae nostra epistola propter 81. B — Berol.lat. 79. — uerba inde a p. 226, 1 confitemur ergo wsque ad p, 227, 2 proprium templum et índe a p. 227, 4 numquam autem usque ad p. 227, 6 benignitatem in tria capitula diuisa extant eliam 1n cod. Paris. lat. 12098 (— K), qui ea adfert wt scripta ab Anastasio papa ad Ursicinum; qua de re cf. Thielium p. 82 sqq. — Ediderunt epistulam Car. I? 339; Bar. ad a. 492, 30; Collect. Concil.; BTA I 265; Thiel 624. 9 epistola om. B Lurentium B de Lignido om. B 11 repleti B in tesalonicensi B: in? salonicensi V 13 dixerint V: direximus .B 14 ne B communionis V sese V: esse B mifeuenn: V — 15 am- monis B dilecione V 16 quandam B et. in marg. V man. 2: qnda V illirieum VB . ministrare om. B 18 mons Β 20 prorogare 8 eamdem .B 22 hane nostram epistolam V XXXV. 15 226 Gelasius I. ad Laurentium de Lignido breuitatem .sine fastidio lector agnoscat. ^ confitemur ergo dominum nostrum lesum Christum filium dei unigenitum ante omnia quidem saecula sine principio ex patre. natum secundum deitatem, in nouissimis autem diebus de sancta uirgine Maria eundem inearnatum et perfectum hominem ex anima rationali et corporis susceptione, homousion patri Secundum deitatem et homousion nobis secundum humanitatem. duarum enim naturarum perfectarum unitas facta est ineffabi- liter. — propter quod unum Christum eundem filium dei et hominis unigenitum a patre et primogenitum ex mortuis confitemur, scientes quod quidem coaeternus suo patri secundum diuinitatem, secundum quam opifex est omnium, et dignatus est post consensionem sanctae uirginis, cum dixit ad angelum . ecce ancilla domini, fiat mihi secundum uerbum tuum, ineffabiliter sibi ex ipsa aedificari templum et istud Sibi uniuit, quod non coaeternum de sua substantia e' caelo detulit corpus sed ek massa nostrae substantiae, hoc est ex uirgine. 06 accipiens et sibi uniens mon deus uerbum in carne uersus est neque üt fantasma apparens, sed inconuerti- biliter et incommutabiliter suam conseruauit essentiam, pri- mitias naturae nostrae sibi uniuit. nam principium deus uer- bum has nostrae naturae primitias per multam sibi bonitatem unire dignatus est: qui non permixtus sed in utrisque sub- Stantiis unus et ipse uisus secundum quod scriptum esi: soluite templum istud et in tribus diebus resus- 14 Luc. 1, 88 25 Ioh. 2, 19 4 in om. K 6 εἰ 7 omousion VK 10 primogenitum B om. K assentiam B —forl.«ac» primitias 21 nostrae naturae trep. K 22 primitias om. B per BK: om. V 298 uniri Καὶ qui VB: quia K | ntriusque B 24 unus BK: nus V relicto antea spatio 2 fere litterarum uisus VK: uerus B 25 istud VB: hoc K cum Vulgata — suscitabo K Epist: LXXXI 8—7. 997 citabo illud. seluitur enim Christus. Iesus secundum meam substantiam, quàm suscepit, et solutum suscitat propritm templum, hoc ipse secundum diuinam substantiam, secundum quam et omnium artifex est. numquam autem post resurrecti- 5 onem unitionis nostrae naturae discessit a proprio templo nec discedere potest propter ineffabilem suam benignitatem, sed est ipse dominus lesus Christus et passibilis et impassibilis, passibilis secundum humanitatem, impassibilis seeundum diuini- tatem. suscitauit igitur suum templum deus uerbum et in «o 80 naturae nostrae resurrectionem et renouationem operatus est. et hanc dominus Christus, postquam resurrexit a mortuis, discipulis suis ostendebat dicens: palpate me et uidete, quoniam spiritus carnem et ossa non habet, quem- admodum me uidetis habere, non dixit quemadmodum ss» me dicitis esse" sed 'habere', ut et qui habet et qui habetur considerans, non permixtionem, non conuersionem, non muta- tionem sed unitatem factam respicias. propterea et fixuras elauorum et punctionem lanceae demonstrauit et cum disci- pulis manducauit, αὖ per omnia resurrectionem nostrae naturae 39 in se renouatam doceret, et, quia secundum beatam diuinitatis substantiam inconuertibilis, incommutabilis, impassibilis, in- mortalis, nullius indigens, perficiens omnes passiones, οὗ per- misit proprio inferri templo, quod uirtute propria suscitauit, et per propriam perfectionem templi sui renouationem nostrae 45 naturae operatus est. qui autem dicunt subtilem hominem Christum aut passibilem deum aut in carne uersum aut non 12 Luc. 24, 39 1 Iesus Christus trsp. B meam VK: eam B 3 hoc V: os B 4 post VB: per Thiel — llillilresurrectionem V : resurrectionis B 6 digni- tatem teste Thielio cod. lesuit. Paris. supra commemoraius Ἢ est post passibilis trsp. B — 9 deus uerbum em. B 11 ante dominus alterum dominus del. V Christus «noster deus» Car. 14 quemammodum B 15 dicitis V.D: fort. unidetis 16 conuersationem VB, eorr. Car. 17 figu- ras V 18 punctione B, functionem V 19 resurrectione B 20 et om. B beatam memoriam diuinitatis B 22 indigentes B et VB: se Car. '26 carnem uerum B. non om. B | | | 15* 6 298 Agapetus episcopus Iustiniano Augusto eounitüm habuisse corpus aut de caelo hoc detulisse aut fantasma esse aut mortalem dicentes deum uerbum indiguisse, uta patre resuscitaretur, aut sine anima corpus aut sine sensu hominem suscepisse aut duas substantias Christi secundum permixtionem confusas unam factam fuisse substantiam et ὁ non confitentes dominum nostrum Iesum Christum duas esse naturas inconfusas, unam autem personam, secundum quod unus Christus, unus idem filius, istos anathematizat catholica 8et apostolica ecclesia. ^ haec ergo sunt, frater dilectissime, quae pro antidoto nos debere mittere flagitasti, quod nullus 1 amarum neque dulce noxium uidendum refugiat. nam et de nostro conuentu disposueramus quosdam dirigere, si ratio id temporis fieri permisisset. quod facere credimus oportune, eum illarum partium correctio ad nos iuuante domino lega- 9tione plenissima, sicut confidimus, fuerit nuntiata, sperantes 16 eliam de dei nostri misericordia, ut huic praedicationi nostrae clementissimus et Christianissimus imperator unanimitatem suam auxiliumque coniungat, quatenus pro fide, qua pollet, in illis regionibus coherceat, qui nouis quaestiunculis e£ secun- dum elementa mundi, sicut uas electionis ante praedixit, s» superflua uanaque concinnant nolentes contineri salutaribus lOdiseiplinis. sed uos, sicut ait idem apostolus, non ita didicistis Christum, si tamen illum audistis et in illo docti estis, sicut est ueritas in Iesu, quam utique 1116 adprehendere poterit, qui orthodoxorum patrum, s 19. Coloss. 2, 8 22 Ephes. 4, 20 sq. lconuitum B 2. phantasma V 8 apare resuscitaretur V, a patre. suscitaretur B — 5 factum B 9 ffs dilectissime B [10 anthidoto V debe B 1] aüárum V . uidendo Hartel pefugie V 12 diregere B 18 oportunae.B 14 ad nos..confidimus om. B 15 fuerint B. 17 christi- anianissimus B - 19 eoercest B qui nouis scrépsi: qui nobis B, quin tuis V . 20 tuas electiones B 21 uanaque ez uana te corr. Β΄ concinant B contineris B 23 dedicistis B 24 est V: es B iesum V 25 qui B: que V Epist. LXXXI 7 — LXXXII 8. 229 sicut saepe iam dictum est, obseruauerit instituta. ^ deus te incolomem custodiat, frater karissime: .(82.) . AGAPITUS EPISCOPUS IUSTINIANO AUGUSTO. Gratulamur, uene- 5 rabilis imperator, quod tanto catholicae fidei ardore succenderis, ut omnibus piissimae uitae uestrae temporibus piam sollici- tudinem circa seruandam augendamque ecclesiarum concordiam clementer adhibeas et unam fidem suaque per omnia firmitate consimilem omnibus populis Christianis cupias praedicari. 10 nec mirum in eiusmodi clementiam uestram placita deo cogi- 2 tatione persistere, cum non alius imperii uestri beatior sit proueetus quam religionis augmentum. quapropter libenti hoc ei prophetiea uoce cantabo: repletum est gaudio os nostrum et lingua nostra exultatione, quod florentis- i15. simum principatum uestrum diuinis cotidie conspicimus bene- ficiis adornari. cupis etenim, uenerabilis iniperator, ut tuae 9 pietatis epistolam de fidei uestrae expositione nuper ad beatae memoriae decessorem nostrum Iohannem Romanae sedis anti- stitem per Hypatium atque Demetrium episcopos destinatam 80 et a praefato praesule roboratam nostra quoque auctoritate firmemus: laudamus, amplectimur; non quia laicis auctoritatem praedicationis admittimus sed quia studium fidei uestrae patrum nostrorum regulis congruens confirmamus atque robo- ramus, per quod iam et unitas prouenit ecclesiae et reliqua 36 catholicae membra ecclesiae ad eius conpagem uestrae christi- 13 Psalm. 125, 2 l iam sepe írsp. V instituta zmxpLicir reliquis omissis B 82, Haec epistula una cum inserta ea, quae hic omissa est, Iustini- ani ad Agapetum epistula Ante tempus complectente eiusdem. Iustiniani ad Iohannem papam litteras Reddentes honorem inéegra legitur sub "^. 91, ubi quae occurrunt lectiones wariae hic littera V* sigmificaw. de tempore et editionibus cf. epistulae 91 praenotata. 8 sua que V firmitate V^: firmate V 14 met V 15printipatum V 16 tuae V^: iua:/V 19 ypatium V 20 roboratam V*: roboratum V 230 Uigilii constitutum de tribus capitulis anitatis constantia reditura confidimus. ^ cuius professionis uel epistolae uestrae tenorem inferius adnectentes studium, quod cirea deum integre geritis, nostra auctoritate firmamus, prae- dicantes huiusmodi fidem" omnibus patrum nostrorum regulis conuenire ei apostolicae sedis concordare dogmatibus, consti- tuentes, ut si quis nostrae catholicae fidei contraire tempta- uerit, quam pro submouenda haereticorum suspicione paternis regulis consonantem praesenti definitione firmamus, a sancta communione efficiatur extraneus. unde et Cyrum eiusque sequaces iam ante pro hac insania ab ecelesiae catholicae communione suspensos et in sua hactenus perfidia permanentes, nisi sub satisfactione canonica doctrinam apostolicam fuerint consecuti, nullatenus patimur eos sacrae communioni restitui Sed etiam ut haereticos anathemati subicimus. dignum etenim iudicamus, ut qui nostris constitutionibus parere contempserit, ecclesiasticum. statum puritatemque non maculet. textus autem epistolae hic est. | (83.) | GLORIOSISSIMO ET CLEMENTISSINO FILIO IUSTINIANO AUGUSTO UIGI- LIUS EPISCOPUS. Inter innumeras sollicitudines, quibus oneratur imperiale fastigium, laudabile clementiae uestrae cognoscimus esse propositum, per quod summotis omnibus discordiae o [y seminibus, quae in agro dominico humani generis inimicus . asperserat, uniuersos domini sacerdotes praemissis ad testi- monium conscientiae suae professionibus, per quas sanctorum patrum et uenerabilium quattuor synodorum ac praesulum sedis apostolicae inhaerere definitionibus atque iudiciis mon- Strarentur, ad unitatem atque concordiam restituere properastis. quarum professionum forma ut ecclesiasticae pacis amplec- 2 studium corr. er studius V — 7 suhmouend& V, corr. o 9 eius que V llsuspensos V*:suspensus V actenus V 16 puritatem que V 10 Epist. LXXXII 4 — LXXXIII 6. — 281 tendum posteritati tradatur exemplum, praesenti, quemad- modum se habeat, insertam paginae declaramus. EXEMPLAR PRIMAE PROFESSIONIS QUAM AD SANCTAM EUPHI- ΠΑΝ FECERUNT. Omnes quidem fideles, maxime uero dei sacerdotes pacem οὗ sanclificationem sequi cum omnibus opor- let, sine quibus nemo secundum apostolum uidebit dominum. et nos igitur apostolicam sequentes doctrinam et festinantes concor- diam ecclesiarum seruari praesentem facimus libellum. in primis quattuor sanctas synodos patresque, qui in isdem synodis conse- derunt, Nicaenam trecentorum decem et octo, Constantinopolitanam " centum quinquaginta, Ephesenam primam ducentorum (in qua in 1 ^v 20 δι legatis suis atque uicariis, id est beatissimo Cyrillo Alexandrinae urbis episcopo et Arcadio et Proiecto episcopis et Philippo pres- bytero, beatissimus Caelesünus papa senioris Romae noscitur prae- sedisse) et Calcedonensem sexcentorum triginta sanctorum pairum suscipimus et per omnia et in omnibus, quaecumque in omnibus gestis Calchedonensis concilii aliarumque praedictarum synodorum, sicut in isdem quaituor synodis scrjptum inuenitur, communi con- sensu cum legatis atque uicariis sedis apostolicae, in quibus iuxta tempora sua prodecessores sanctitalis uestrae beatissimi papae senioris Romae ipsis synodis praesederunt, tam «de» fide quam de aliis omnibus causis iudiciis constitutionibus aut dispositionibus "definita aut iudicata uel constituta siue disposita sunl, inconcusse inuiolabiliter inreprehensibiliter atque inretractabiliter sine adiectione uel inmutatione aliqua nos promittimus secuturos nec quicquam contrarium, quod ad earum reprehensionem et retractationem uel permutationem siue iniuriam sub qualibet occasione uel nouitate pertineat, ammissuros aut tale aliquid praesumentibus consensuros: sed quaecumque communi consensu cum legatis aique uicariis sedis apostolicae orthodoxa esse ibidem dicta sunt, ea orthodoxa ueneramur aíque suscipimus; quaecumque anathematizauerunt uel damnauerunt, et nos anathematizamus atque damnamus et uniuersa, sicut in isdem synodis communi consensu cum uicariis sedis apo- stolicae iudicata aut definita uel constituta siue disposita lecta 9 sq. cf. Hebr. 12, 14 l posteritate V, correxi: posteris Bar. 2 habet inserta Bar. pa- gina V, correxi — 8 xxPLAR V, corr. o SANCTA EUPHIMIA V, correzi: S. Euphemiae templum Bar. 8 seruare Bar. at cf. p. 235, 8 impleri 9 sancta V, corr. Bar. hisdem V 12 uicanis V, corr. o 18 epi- scopis Bar.: episcopo V phylippo V 14 noscitur ez nocitur corr. V 18 hisdem V 21 de add. Bar. 25 imminutione Bar. 88 hisdem V 232 Uigilii constitutum de tribus capitulis inueniuntur, inretractabiliter atque impermutabiliter conseruamus. 7 8ed et beatae recordationis papae Leonis epistolas et sedis apo- stolicae constituta, quae tam de fide quam de firmitate supra dic- tarum quattuor synodorum processerunt, nos in omnibus secuturos seruaturosque promittimus, anathematizantes omnem hominem ads ordines et dignitates ecclesiasticas pertinentem, quicumque conira ea, quae superius promisimus, sub qualibet occasione uel alter- 8 catione uenire temptauerit. libellum autem in causa trium capi- tulorum, de quibus quaestio nata est, contra con$titutum piissimi " principis et beatitudinis uestrae ego quidem nullum feci sed uolo atque consenlio, ut omnes libelli, qui facti sunt, sub hac forma 9 beatitudini uestrae reddantur. ^ de iniurüs aulem, quaecumque beatitudini et sedi uestrae factae sunt, eas quidem non feci sed, quia pro pace ecclesiae modis est omnibus festinandum, uelut si eas fecissem, ueniam postulo. quia uero tempore discordiae excom- municatos uel non receptos a beatitudine uestra in communione suscepi, pariter ueniam postulo. 10 In hae forma fecerunt Menas Constantinopolitanus episcopus, Theodorus Caesareae Cappadociae, Andreas Ephesenus, Theo. dorus Antiochiae Pisidiae, Petrus Tarsensis, sed et multi alii idem fecerunt. . 11 ITEM EXEMPLAR PROFESSIONIS QUAM RESIDUI EPISCOPI THEO- PHANIORUM DIE NOBIS FECERUNT. Scientes, quantorum bono- rum causa est pax dei custodiens corda οἱ sensus fidelium et colligens eos ut unum idemque sapiant in recta fidei con- fessione et ad perficienda diuina mandata, et propitium deum 12faciens in his, quae recta sunt, concordantibus: ideo festinantes unitatem conseruare ad apostolicam sedem uestrae beatitudinis manifestum facimus, quod nos semper conseruauimus et conseruamus 15 excomunicatos V 16 communioaem Jar. 20 tharsensis V 22 mxpPLAR V 28 Scientes etc.] legstw» haec professio etiam in. Actis concilis quinti Constantinopolitani (Mansi IX 1986): contuli, qui extant codices, C1 — Paris. lat. 16832 et C? — Sangall. 672, quorum con- sensum significabo littera C non fere adnotatis ulriusque proprüs men- . dis lewioribus (C3 — codex Bellouacensis Baluei$ πο deperditwus); Gr — eiusdem formae 4n. concilio recitatae tenor Graecus (Mansi IX 185), quem saepius cum V stare contra C facile widebis — 25 in recta fidei confessione VC: ἐν. τῇ περὶ τῆς ὀρϑῆς πίστεως ὁμολογίᾳ Gr 29 con- seruauimus et conseruamus V, ἐφυλάξαμεν καὶ φυλάττομεν ΟὙ.: et serua- uimus et seruamus C 10 20 Epist. LXXXIII 7—17. 233 fidem ab initio traditam a magno deo et saluatore nostro Iesu Christo sanctis apostolis et ab illis in omni mundo praedicatam el a sanctis patribus explanatam et maxime ab his, qui in sanctis quattuor synodis congregati sunt: quos per omnia et in ommibus 13 sequimur et suscipimus, id est trecentos decem et octo sanctos patres, qui Nieaeae congregati sunt et sanctum symbolum siue mathema fidei exposuerunt et Arrianam impietatem anathematiza- uerunt et eos, qui eam sapuerunt uel sapiunt; suscipimus autem 14 et centum quinquaginta sanctos patres Constantinopoli congregatos, qui idem sanctum mathema explanauerunt et de deitate sancti spiritus dilucidauerunt et haeresem Macedonianam spiritum sanctum impugnantem et impium Apollinarium condemmnauerunt cum his, qui eadem illis sapuerunt uel sapiunt; suscipimus autem et sanctos ]5 ducentos patres in Ephesena prima synodo collectos, qui per omnia secuti sunt idem sanctum symbolum siue mathema et condemma- uerunt Nestorium impium et scelerata eius dogmata et eos, qui similia ei aliquando sapuerunt «uel sapiunt; ad haec autem 10) suscipimus ei sexcentos triginta sanctos patres Calchedone congre- gatos, qui etiam ipsi per omnia consenserunt praedictis sanctis tribus synodis et seeuti sunt praedictum symbolum siue mathema à irecentis decem et octo sanctis patribus expositum et a centum quinquaginta sanctis patribus explanatum et anathematizauerunt eos, qui aliud praeter praedictum symbolum praesumunt docere aut exponere aut tradere sanctis del ecclesiis, condemmauerunt autem et anathematizauerunt et Eutychen et Nestorium et impia eorum dogmata et eos, qui similia eis sapuerunt uel sapiunt. ^ his]7 ita se habentibus certum facimus, quod omnia, quae a praedictis sanctis quattuor synodis iudicata et definita sunt, et seruauimus el seruamus, quia etsi per diuersa :tempora praedictae sanctae quattuor synodi factae sunt, tamen unam eandemque confessionem fidel seruauerunt et praedicauerunt. suscipimus autem et amplec- timur et epistolas praesulum Romanae sedis apostolicae tam ali- 234 Uigilii constitutum de tribus capitulis orum quam Leonis sanctae memoriae de recta fide scriptas et de 18 quattuor sanctis concilis uel de uno eorum. — cum igitur praedicta omnia et seruauimus et seruamus et in isdem nobis ipsis inuicem consentimus, necessarium est conferri de tribus capitulis, unde quibusdam quaestio nata est, et ideo petimns praesidente nobis uestra beatitudine sub tranquillitate et sacerdotali mansuetudine sanclis propositis euangeliis communi tractatu eadem capitula in medio proponenda quaeri οὗ conferri οἱ finem quaestioni imponi deo placitum et conuenientem his, quae a sanclis quattuor conci- liis definita sunt, quoniam ad augmentum pacis οὐ concordiam ecclesiarum pertinet, ut omni de medio dissensione sublata, quae ἃ praedictis quattuor sanctis concilis definita sunt, inconcussa seruentur, sanctarum synodorum reuerentia in omnibus custodita. his autem et subscripsimus. 19 In hunc modum fratres et coepiscopi nostri Eutychius Con- stantinopolitanus, Ápollinaris Alexandrinus, Domninus AÁptiochiae Syriae, Helias 'Thessalonicensis, sed et ceteri, qui primam professionem non fecerunt, in hac secunda professione aut suscripserunt aut seorsum eandem fecerunt. 20 His igitur ita dispositis optauimus quidem, uenerabilis " imperator ut, sicut frequentissime supplici prece poposcimus, euntes ad quemlibet Italiae locum aut certe ad Siciliam conuocatis ad nos Africanae et aliarum prouinciarum Latinae linguae sacerdotibus uel ecclesiae nostrae sacratis ordinibus secundum consuetudinem tractgremus et de quaestionibus trium capitulorum pietati uestrae redderemus plena deliberatione 21]responsum. quod quia fieri serenitas uestra non adnuit, hoc interim noseitur constitutum, ut oblatis a nobis mansuetudini uestrae nominibus de supra scriptis, prouinciis, qui nobiscum ad tractatum adhiberentur, antistites clementia uestra faceret aduenire. eui dispositioni item praebuimus ecclesiasticae pacis 22amore consensum. postea uero hoc magis cum consensu fratrum 2 sanctis quatuor C! — uel uno C 48 et (nom et si) in etiam C hisdem V: his C, τούτοις Gr 7 própositis sanctis érsp. C 8 conferri ΟἿΣ εἰ teste Baluzio C*, ἀντιβκηϑῆναι Gr: confiteri VC! 10 pàapacis V 25 80 οι Epist. LXXXIII 18—26. 235 nostrorum istarum partium episcoporum nuper ante sanctum paschae diem pietas uestra constituit, αὖ exaequato numero his pontificibus, qui in Constantinopolitana urbe praesentes Sunt, de tribus capitulis, ex quibus quaestio uertitur, secun- dum superius designatam fratrum nostrorum episcoporum pro- fessionem deberemus inire tractatum. sed quia, dum ea,23 quae pro conseruanda ecclesiarum pace cum fratribus nostris fieri uestra dispositione conuenerant, festinaremus impleri, ut habita salubri deliberatione communiter et propter informan- dam uniuersalem ecclesiam cunctis, quae inter nos gererentur, in scriptum deductis atque iacentibus nostrum ex his collectum de tribus capitulis in quaestionem deductis iudicium proueniret, continuo pietas uestra post illud uolumen, quod nobis non24 ante multos paschae dies per fratrem nostrum Benignum Heracleae Pelagoniae direxit episcopum, aliam denuo chartam post diem sanctum paschae per uirum magnificum Theodorum decurionem palatii destinauit, in qua uos interim, quid de tribus sentiretis capitulis, exponentes nostrum poposcitis dari ex eadem debere causa responsum, idemque fratres nostri neque exaequato nobiscum numero residere neque in scriptum, quae ageremus uel tractaremus, redigi paterentur, tamquam (quod absit!) non eonuenientia rectitudini loqueremur, quae Scribere timeremus, et insuper gloriosissimis ad nos proceribus destinatis insisteret uestra clementia nostrum de trium capitu- lorum negotio quam celerrime proferri debere responsum: nec 25 sic destitimus uestrae oboedire uelle clementiae, hoc solum- modo postulantes, ut pro infirmitate corporis nostri, quae nulli habetur incognita, uiginti dierum nobis daretis indutias, quatenus habito nobiscum deo auxiliante tractatu definitionis nostrae constituto die scripto sententiam diceremus. 84 26 fratres et coepiscopos nostros, a quibus similiter de eadem ] istarum scripsi: starum V, strarum a, unde nostrarum o Bar. 10 gerentur V, correxi: geruntur Bar. 15 cartham V 19 idemque V: ideoque cum o? — 21 paterentur et 24 insisteret per leuem anacoluthiam quasi 6 mon quia praecessissel sed cum 286 . Uigilii constitutum de tribus capitulis causa responsum uos flagitare dixistis, filium nostrum diaconum Pelagium cum huiusmodi mandato direximus dicentes, ut, quia constitutus conlationis faciendae modus fuerat praeter- missus, saltem XX dies pro ante dicta mei corporis inbecillitate, quam. norunt, nostrum deberent definitiuum de tribus capitulis 5 sustinere responsum, antiquum ae regularem custodientes ordinem, ne ante nostrae hoc est sedis apostolicae, cui per dei gratiam praesidemus, promulgationem sententiae quicquam proferre temptarent, unde scandali rursus, quae sopita fuerat, 27 oriri potuisset occasio. propositis itaque nobis et diligenter inspectis, in quantum uniuscuiusque capituli in quaestionem deducti ratio postulabat, synodalibus codicibus atque gestis prolatisque aliis eorundem patrum, qui uel in sanctis quattuor Synodis aut in una earum resedisse monstrantur, synodalibus epistolis, inspectis nihilominus prodecessorum nostrorum sedis 16 apostolieae praesulum constitutis aliisque probatorum patrum necessariis instructionibus pertractatis, si qua de his, quae in quaestionem deducta sunt, apud patres nostros examinata fuerint, finita »tque disposita, memores superius designatarum 28 professionum inuestigare curauimus. inspicientes dogmata s quaedam in prima chartacei uoluminis parte per fratrem nostrum Benignum episcopum Heracleae Pelagoniae a uestra pietate transmissi iacentia, quorum tenor seeundum intellectum subter expositum ad exeludendum totius ambiguitatis errorem praesenti definitioni nostrae tenetur insertus, plena exsecra- 36 bilibus bíasphemiis et orthodoxae fidei, quae secundum euan- gelicam apostolicamque doctrinam a sanctis quattuor synodis Nicaena Constantinopolitana Ephesena prima atque Calche- donensi probabiliter atque inreprehensibiliter sancti spiritus 0 μπῶ Epist. LXXXIII 26— 30. 237 cooperante. praesentia legitur definita, ualde inimica esse per- speximus et procul a Christianis sensibus repellenda: propterea ergo utpote exsecrabilia atque a sanctis patribus olim sine dubitatione damnata nostra quoque sententia anathematizamus atque damnamus. quorum primum capitulum ita se habet: Capitulum I. 29 Quomodo igitur tu, cui super omnes maxime decet dementium regimen, ilum, qui ex uirgine natus est, deum esse et ex deo consubstantialem patri existimari dicis, nisi forte sancto spiritui imputare illius creationem nos iubes? sed, qui deus est et ex 90 6 Cap. I — Acta quintae synedi generalis collat. IV (Mansi IX 202 sqq.) n. 1., ubi *T'heodort Mopsuesteni ex tertio libro contra impium Apollinarium? praefigit C; uerborum originalium Graecorum haec ser- uauit Leontius (Scriptor. ueter. noua collectio ed. ἀὴρ, Mai, VI p..310 n. 84): Ἀλλ᾽ ὅ γε ϑεὸς καὶ ἐκ ϑεοῦ ὁμοούσιος τῷ πατρὶ τῷ μὲν ix τῆς παρϑένου γεννηθέντι, ὦ ϑαυμάσιε, καὶ ὁπὸ τοῦ ἁγίου πνεύματος κατὰ τὰς ϑείας ἀναπλασϑέντι γραφὰς καὶ τήν γε σύστασιν ἐπὶ τῆς γυναικείας δεξα" μένῳ γαστρὸς ἐνῆν, ὡς εἰχὸς, ἐπειδὴ ἅμα τῷ διαπλασϑῆναι καὶ τὸ εἶναι ναὸς ϑεοῦ εἰλήφει" οὐ μὴν τὸν ϑεὸν γεγενῆσϑαι (leg. γεγεννῆσϑαι)δ. ἡγητέον “ἡμῖν ἐκ τῆς παρϑένου, εἰ μὴ ἄρα ταὐτὸν ἣγητέον ἡμῖν τό τε γεννηϑὲν καὶ τὸ ἐν τῷ γεννηϑέντι, τὸν ναὸν, καὶ τὸν ἕν tq ναῷ ϑεὸν λόγον οὐ μὴν οὐδὲ κατὰ . . τὴν σὴν φωνὴν ἀποφαντέον πάντη τὸν ἐκ τῆς παρϑένου γεννηθέντα ϑεὸν εἶναι. ἐκ ϑεοῦ ὁμοούσιον τῷ πατρί' « « (lacunam indicaui) τῆς σαρχὸς οὗ δυναμένης ταύτην προσίέσθαι τὴν φωνήν; ἔστι μὲν γὰρ ἀνόητον τὸ τὸν ϑεὸν ix τῆς παρϑένου γεγενῆσθαι (leg. γεγεννῆσϑαι) λέγειν". τοῦτο γὰρ οὐδὲν ἔτε- póv ἔστιν ἢ ἐκ σπέρματος αὐτὸν λέγειν Δαβὶδ ἐκ τῆς οὐσίας τῆς παρϑένου τετεγμένον καὶ ἐν αὐτῇ διαπεπλασμένον ἐπεί γε. τὸ ἐκ σπέρματος Δαβὶδ καὶ ἐκ τῆς οὐσίας τῆς παρϑένου συστὰν ἐν τῇ μητρώᾳ γαστρὶ καὶ τῇ τοῦ ἁγίου πνεύματος διαπλασϑὲν δυνάμει γεγενῆσϑαί (leg. γεγεννῆσϑα!) φάμεν ἐκ τῆς : παρϑένου. 6'de Theodori quae sequuntur capitulis etiam in. actis synodi quintae generalis seruatis cf. Prolegom. cap. III: C — consensus codicum C! (Paris. lat. 16832) et C? (Sangall. 672); C9 — lectiones deperditi codicis Bel- . lowacensis a. Baluzio adnotatae; lectiones quibus adscribo *wuulgo', sunt conteciurae inde a conciliorum editione Romana nullo codice innixa ad Mansianam usque propagatae. magnam primi capituli partem repetiuit "Pelagius II in ep. 3 ad lIstríae episcopos data (Mansi IX 441 sq.) Capitulum primum, deinde in noua linea I Quomodo V 7 dementium € Pelag.: clementium V, mentium wwlgo 9 pari V [10 et ex deo et V: ex deo ΟἹ, οὐ C? | . 288 Uigilii constitutum de tribus capitulis deo et consubstantialis patri, ei quidem, qui ex uirgine natus erat (0 mirande!) et qui per spiritum sanctum secundum diuinas scrip- turas plasmaius est et confictionem in muliebri accepit uentre, inerat forsitan, quia mox, quam plasmatus est, et ut templum dei essel accepit: non tamen existimandum nobis est deum de uirgine natum esse, nisi forte idem existimandum nobis est et quod natum est et quod est in nato templum et qui in templo est deum uer- bum; non tamen nec secundum tuam uocem pronuntiandum est omnino ex uirgine natum deum esse οὐ ex deo consubstantialem 931patri. δὴ si non homo est, sicut dicis, adsumptus,. qui natus est ex uirgine, deus uero incarnatus: quomodo, qui natus est, deus ex deo et consubstantialis diceretur patri carne non potente hanc uocem suscipere? nam est quidem dementia deum'ex uirgine matum esse dicere; hoc enim nihil aliud est quam ex semine eum - dicere Dauid de substantia uirginis genitum et in ipsa plasmatum. quia quod ex semine Dauid et de substantia uirginis est, in ma- terno uentre constitit et sancti spiritus plasmatum uirtute natam 32 fuisse dicimus -de uirgine. αὖ autem aliquis ex hoc concedat dicere ipsis, quod deus et ex deo et consubstantialis patri natus est ex uirgine, eo quod est in templo nato: sed non per se natus est deus uerbum, incarnatus uero, sicut dicit iste sapiens. si igitur cum carne eum natum esse dicunt, quod autem naium est, deus ex deo et consubstantialis patri est, necesse: est hoc et carnem 33 dicere, quod, si non id caro est, quoniam nec deus nec ex deo nec consubstantialis patri sed ex semine Dauid et consubstantialis ei, cuius semen est, non id, quod natum est ex uirgine, deus et ex deo et consubstantialis patri (nisi forte pars nati, prout ipse in inferioribus partem Christi nominat deitatem) sed non diuina 94 natura ex uirgine nata est: natus autem est ex uirgine, qui ex substantia uirginis constat, non deus uerbum ex Maria natus est; natus autem est ex Maria, qui ex semine est Dauid, non deus uerbum ex muliere natus est, sed natus est ex muliere, qui uirtute sancti spiritus plasmatus est in ea; non ex matre natus est consub- stantialis patri (sine matre enim iste secundum beati Pauli uocem) Sed qui in posterioribus temporibus in materno uentre sancti spiritus uirtute plasmatus est utpote sine patre propter hoc dictus. 94 Hebr. 7, 8 36 Hebr. 7, 3 80 θι 15 Epist, LXXXIII 30—37. 289 In supra scripto primo capitulo quoniam per circuitus id35 uidetur astrui, quia homo purus ex sancta. uirgine Maria natus sit, dicendo 'si fatemur deum uerbum, qui consubstan- tialis est patri, carne ex eadem uirgine natum, necésse est ut et carnem consubstantialem patri consequenter esse dicamus! ideoque quicumque huiusmodi intellectu sapit docet credit aut praedicat et non eundem uerbum ac filium dei per secun- dam natiuitatem ex sancta uirgine incarnatum et natum credit, anathema sit. Capitulum II. Mox autem in ipso plasmato deus uerbum factus est; nec enim in caelum ascendenti solum inerat sed etiam ex mortuis fesurgenti utpote et resuscilans eum secundum suam promissionem; nec resurgenti solum inerat sed etiam crucifixo et baptizato et euan- gelicam post baptisma conuersationem peragenti nec non etiam ante baptisma legalem adimplenti constitutionem οὐ praesentato secundum legem et cireumciso et partus pannis obuoluto; erat autem forte in ipso et nascenti et cum in materno utere esset 8 prima statim plasmatione; dispensationi enim, quae circa eum erat, ordinem imponebat utpote et particulatim ipsum ad perfecti- onem producens. Capitulum III. Et per tempus quidem ad baptisma ducens, post ilud autem ad mortem, deinde secundum suam pronuntiationem resuscitans, ducens in caelum, collocans eum ad dexteram dei per suam con- iunctionem, ex qua sedet et adoratur ab omnibus et omnibus iudi- cabit. istorum autem omnium finem apud se habebat deus uerbum, cum in eo erat, et omnia per ordinem complebat. quem ordinem ipse arbitrabatur bene habere praefinitione quidem et uoluntate, 10 Cap. II — Act. Syn. 1. c. 2, ubi *Et post alia! praefigit. C 22 Cáp. HI — Act. Syn. 8 (Εἰ post alia! praefigit C) 240 Uigilii constitutum de tribus capitulis quam antea statuit pro his quae euentura erant. et bona uoluntate, quam circa eum habebat, ab initio similiter inerat ei, per ordinem autem sibi placitum ad perfectionem ducebat ipsum. 98 In supra scriptis secundo et tertio capitulis hoc uidetur astrui, quia deus uerbum homini plasmato inerat tamquam ὁ alter in altero. dicendo enim, ut particulatim dispensationi, quae circa eum erat, ordinem uideretur imponere οὗ eum propter bonam uoluntatem, quam cirea ipsum habebat et praestabat ei qui adsumptus est, ad prouectum perfectionig adducere, talibus uerbis dualitas personarum in uno domino : ac deo nostro Iesu Christo execrabiliter uidetur induci et tamquam quemlibet hominem dei uerbi gratia per spatia temporum profecisse ideoque, quicumque eo intellectu sapit docet credit aut praedicat, anathema sit. 99 Capitulum IIII. 15 Suam autem cooperationem ad proposita opera praestabat "i qui adsumptus est: ubi hoc facit in loco sensus fuisse deitatem ilh, qui adsumptus est? nec enim eis, quibuscumque suam donauit cooperationem, sensus locum illis T obtinebat; si autem et modo praecipuam quandam cooperationem donauit illi, qui ads8umptus est, so 40 non hoc faciebat locum sensus deitatem optinere. sed si deitas pro sensn fiebat illi, qui adsumptus est, secundum uestra uerba: quomodo timorem in passione suscipiebat? quid uehementioribus orationibus ad inminentem necessitatem indigebat, quas cum magna quidem et clamosa uoce, cum plurimis autem lacrimis secundum 526 beatum Paulum referebat deo? quomodo timore tanto tenebatur, ut ex inmensa trepidatione fontes sudoris dimitteret euangelista aperte dicente, quod globis sanguinis similis sudor descendebat? ilquid autem et angeli aduentu et uisitatione egebat animam refi- cientis in experimento malorum, confortantis eius alacritatem, ex- so 15 Cap. IIII — Act. Syn. 4, ubi *Ex eodem libro' (8c. Theodori . lertio contra Apollinarium) praeponit C 26 Hebr. 5,7 28 Lwc. 22, 44 Q Epist. LXXXIII 88—44. 241 citantis eum ad inminentem passionis necessitatem, tolerare fortiter mala suadentis, unguentis ad patientiam et tolerantiam malorum, ostendentis praesentium malorum fructum, :ex passione mutationem futuram, gloriam bonam circa eum post passionem futuram? qui enim secundum euangelistae uocem confortabat eum, angelus sci- licet, uerbis istis fortent eum faciebat et infirmitate. naturae supe- riorem fieri hortabatur et corroborando cogitationes eius fortem eum faciebat. In supra scripto quarto capitulo quia diei intellegitur, quod 42 sicut alis hominibus donauit .suam cooperationem deus, ita et ei, qui adsumptus est, licet praecipua, tamen similiter ut aliis hominibus dicitur esse donata et ita purum atque in- firmum hominem cirea passionem angeli eguisse praesidio, ut ei pro corroborandis cogitationibus eius futüra gloria promit- 15 teretur de tolerantia passionis: quae si quis ita sapit docet eredit aut praedicat, anathema sit. Capitulum V. "Uade post me, satanas; scandalum mihi es, quod non sapis ea quae dei sunt sed ea quae hominum: non est confusio mihi mors, non fugiam ipsam ut indecentem ad hu- manam gloriam respiclens; sustinebo autem meliore animo experi- mentum mortis pro plurimis bonis futurae, in quibus et ipse fuero et per me omnes, ne mihi animum laedas neque turbes tamquam confusione dignum fugere admonens mortis experimentum." In supra scripto quinto capitulo dicitur, quod ideo Iesus 44 Christus uerba Petri apostoli fuerit aspernatus, quando ei 9 Luc. 22, 43 17 Cap. V — Act. Syn. 5, ubi “ΕΥ̓͂ post alia in eodem libro (sc. III contra Apollinarium) sdem Theodorus ex persona Christi quasi respondentis ad Petrum diqentem Christo de passione cru- cis Propitius tibi domine, non erit tibi istud (Matth. 16, 22) ita intulit praefigit C — 18 Matth. 16, 93. 2 unguentis VC?, ungentis C?: urguentis (tis add. man. 2) ΟἽ, ur- gentis wulgo — tollerantiam VC! 8. molorum V 4 futuram VC: in Bar. mutationem, futuram gloriam, bona..futura Surius 6. infirmi- tate C: infirmitate V — 7 hortabatur VC!: cohortabatur C?C? — corobo- rando V 11 praecipuam Bar. 19 donata ex donatü corr. V manm. 1: donatam a Bar. 15 tollerantia V — 18 satanas VC!: satana C? Sur. 22 futuris Bar. XXXV. . 16 242 Uigilii constitutum de tribus capitulis dixit: uade post me, satanas; scandalum es mihi, quia non sapis ea quae dei sunt sed ea quae hominum, ne dissuasione eius animus ipsius perturbatus refugeret passionem et quia passione sua. proficeret et pro plurimis bonis exinde sibi adipiscendis futurae mortis experi- mentum susciperet. qui igitur haec ita sapit docet credit aut praedicat et non magis nobis mortem ipsius, quam propria carne suscepit, aeternae credit uitae praemia contulisse, ana- thema sit. Capitulum VI. Quod enim dictum est: ducebatur a spiritu, aperte hoc significat, quod ab eo regebatur, ab eo ad uirtutem propositorum confortabatur, ab eo ad haec quae oportebat ducebatur, ab eo quod decebat docebatur, ab eo cogitationibus corroborabatur, ut ad tantum certamen sufficeret, sicut et beatus dicit Paulus: qui- cumque enim spiritu dei aguntur, hi sunt filii dei, dnci spiritu dicens illos, qui ab eo gubernantur, ab eo docentur, ab eo ad melius constituuntur, ab eo competentium doctrinam 46accipiunt. | cum dixisset autem euaugelista, quod spiritu sancto plenus regressus est ab Iordane, aperte demonstrauit, quod huius causa sancti spiritus habitationem in baptismate suscepit, ut inde ad proposita caperet uirtutem. unde et ad certamen illud, quod pro nobis erat ad diabolum effecturus, spiritu ducebatur. 47 In supra dieto sexto capitulo rursus tamquam purus homo ab spiritu, cuius praesentiam post baptisma suscepisse dicitur, ad omnia ductus perhibetur, confortatus et edoctus sicut ceteri homines, de quibus, ut hic uidetur dici, apostolus ait: quicumque spiritu dei aguntur, hi filii dei sunt. si quis igitur haec ita sapit docet credit aut praedicat et non deum uerbum incarnatum unum esse credit et confitetur et praedicat Christum, anathema sit. 1 Matth. 16, 28 10 Cap. VI — Act. Syn. 6, ubi “Εἴ post alia prae- figit C 11 Matth. 4, 1 15 et 28 Rom. 8, 14. 19 Luc. 4, 1 1l mihi es ítrsp. Bar. [11 werba quod enim dictum wsque ad 16 filii dei adfert Pelagius papa l. c p. 442 16 hii VC! 19 euangelista V 22 ad proposita C?C?: ad propositam VC!, propositam Bar. 94 supra- scripto Binius 25 ab V:ao 28 hi V sunt filii dei trsp. Edit. Reg. [d -— “2. 1 5 e Epist. LXXXIII 44—50. 243 Capitulum VII. Dicant igitur nobis omnium sapientissimi: si pro sensu domino Christo, . qui est secundum carnem, deitas facta esset, sicut dicunt, quid sancti spiritus cooperatione ad haec Christus indigebat? nec enim unigeniti deitas spiritu indigebat ad iustificationem, spiritu indigebat ad uincendum diabolum, spiritu indigebat ad operanda miracula, spiritu indigebat ut doceretur ea quae decebat peragere, Spiritu indigebat, ut inmaculatus appareret. δὶ enim pro sensu quidem deitas, sufficiebat autem ad omnia eius uirtus, necesse erat inde omnia fieri, ut superflua esset sancti spiritus habitatio. Sed nunc unctum esse dicit ipsum spiritu et habitasse in eo spi- ritum et ad omnia adiutasse proposita et doctrinam inde ipsum accepisse et uirtutem et inde impetrasse iustificationem et inde inmaculatum factum esse. In supra scripto septimo capitulo hoc dici intellegitur, quia ut ceteri homines ad iustificationem suam et ad uincendum diabolum et ad operanda miracula et ut doceretur ea, qua? decebat eum agere, et ut inmaculatus appareret, habitatione saneti spiritus eguisset et ipso spiritu eum ad omnia adiutum fuisse proposita. quicumque ergo haec ita sapit docet credit aut praedicat et non sua deitate Christum utpote uerum deum omnia operatum fuisse quae uoluit et operari quae uolet sed tamquam purum hominem saneti spiritus eguisse solatio, anathema sit. 1. Cap. VII — Act. Syn. 7, ubi “ΕἸ post alia! praefigit C 2 dicant igitur. . 8 appareret adfert Pelagius 1. c. p. 442 8 factus V 8 inmaculatus ex inniaculatos C! man. 2, immaculus C? 11 ipsum spiritum V . 12 adiutasse VC!C?: adiuuasse C? 18 habitatione V, corr. Bar. 19 eguisse o? 21] sua o: su V 16* 48 49 50 91 244 Uigilii constitutum de tribus capitulis Capitulum VIII. Hoc, quod ante saecula erat, dicit in ultimis factum esse tem- poribus (utpote quibusdam hoc confitentibus, cum nemo ex his, qui pietatis curam habent, istum patitur morbum habere dementiae, ut dicat eum, qui ante saecula est, in ultimis factum esse) et his infert, quod necesse est et hoc, quod in ultimis est, ante saecula esse, οὗ accusat eos, qui non omnia similiter cum obuersione dicunt, quasi his, qui unum esse filium confitentur, necessitatem habentibus 52 cum obuersione omnia dicere. οἱ quis non beatifice&, uestram 99 dementiam? quis autem non optet tales impetrare doctores tantam confusionem rationi pietatis introducentes, ut dicerent *hoc, quod ante saecula est, factum est in ultimis' et hoc alienarent sua na- tura et ad deterius deducerent, deinde obuerterent quod et hoc, quod ést in ultimis, ante saecula est, cum oporteret forte dicere quod, qui ante saecula erat, adsumpsit hunc, qui jn ultimis eraí secundum beati Pauli uocem? uestras igitur leges sequentes et a iua sapientia constitutam obuersionem immo magis subuersionein suscipientes age omnia simul confundamus et nulla iam sit dis- cretio nec dei formae nec serui formae, nec templi sumpti nec eius qui in templo habitauit, nec eius qui solutus est nec eius qui suscitauit, nec eius qui perfectus est in passionibus nec eius 1 Cap. VIII — Act. Syn. 8 (Eiusdem Theodori ex quarto libro contra impium Apollinarium' C); Graeca seruauit Leontius 2—5: *O πρὸ αἰώνων γέγονεν ἐπ᾽ ἐσχάτων, πάλιν ὡς τινῶν δεδωκότων (P) καὶ τοῦτο λεγόντων, οὐδενὸς τῶν εὐσεβεῖν ἐσπουδακότων ταύτην ἑλομένων (leg. ἑλομένου) νοσῆσαι τὴν ἄνοιαν, ὥστε τὸν πρὸ αἰώνων εἰπεῖν ἐπ᾿ ἐσχάτων γεγενῆσϑαι (Script. ueter. noua coll VI 810, 82) et 16 usque ad finem Οὐκοῦν τοῖς ὁμετέροις ἑπόμενοι νόμοις καὶ τὴν ὁπὸ τῆς σῆς ἀγχινοίας νομοϑετουμένην ἀντιστροφὴν, μᾶλλον. δὲ καταστροφὴν δεξάμενοι φέρε δὴ πάντα εἰς αὐτὸν (leg. ταὐτὸν) συγχεωμεν xol μηδεμία λοιπὸν ἔστω διαπρισις, μὴ ϑεοῦ μορφῆς μὴ δούλου μορφῆς, μὴ ναοῦ ληφϑέντος μὴ τοῦ ἐνοικοῦντος ἐν τῳ ναῷ, μὴ τοῦ λυϑέντος μὴ τοῦ ἐγείραντος, μιὴ τοῦ τελειωϑέντος ἐν πάϑεσι μὴ τοῦ τελειώσαντος, μὴ τοῦ μνημο. νευϑέντος μὴ τοῦ βνημονεύσαντος, μὴ τοῦ ἐπισκεφϑέντος μὴ τοῦ ἐπισχεφα- μένου, μὴ τοῦ βραχύ τι παρ᾽ ἀγγέλους ἡλαττωμένου μὴ τοῦ ἐλαττώσαντος, μὴ τοῦ δόξῃ καὶ τιμῇ ἐστεφανωμένου μὴ τοῦ στεφανώσαντος, μὴ τοῦ χατα- στάντος ἐπὶ τὰ ἔργα τῶν χειρῶν «τοῦ ϑεοῦ μὴ add.» τοῦ καταστήσαντος, μὴ τοῦ λαβόντος αὐτὰ ἐν ὑποταγῇ μὴ τοῦ δώσαντος τὴν ὑποταγήν (ibid. 88). beatificat V 10 oportet V . 14 dicere ex diceret corr. V — 15 quod qui C: quod quia V 10 1 Q 30 2ὅ Epist. LXXXIII 51—957. 245 qui perfecit, nec eius qui memoriam meritus est nec eius qui 54 memor factus est, nec eius qui uisitatus est nec eius qui uisitauit, nec eius qui paulo minus ab angelis minoratus est nec eius qui minorauit, nec eius qui gloria et honore coronatus est nec eius qui coronauit, nec eius qui constitutus est super opera manuum dei nec eius qui constituit, nec eius qui accepit ista ad subiecji- onem nec eius qui dedit subiectionem. In supra dicto octauo capitulo diuersis modis uidetur in- 55 duci dualitas personarum per hoc quod dicitur (non ipse, qui ante saecula erat, in ultimis dicendus est uenisse temporibus', sed quasi altera sit adsumentis humanitatem, altera adsumpti persona. si quis igitur haec ita sapit docet credit aut praedicat et non eundem deum uerbum, qui ante saecula ex patre natus est, in ultimis temporibus ex beata uirgine Maria incarnatum et natum esse fatetur, ut unus idemque sit Christus in utraque natura, anathema sit. Capitulum IX. Istum igitur uirum, in quo statuit omnium facere iudicium ad fidem futurorum, cum resuscitasset eum ex mortuis et iudicem omnium demonstrasset secundum beati Pauli uocem, merito unitate ad se ipsum dignatus est et per coniunctionem ad se factam talium participem - eum fecit, ut et adorationis communionem haberet, omnibus quidem diuinae naturae debitam: adorationem reddentibus, comprehendentibus autem adoratione et illum, quem inseparabiliter scit sibi coniunctum. ex quo manifestum est, quod ad maiora eum perduxerit. In supra scripto nono capitulo coniunctionis et participati- 57 onis cuiusdam uocabulo quasi dei ad hominem Christum factae diuinis Christus asseritur. operibus decortari: per quae rursus dualitas inducitur personarum. si quis igitur ita sapit 8 sqq. cf. Psalm. 8, 6 sqq. 17 Cap. IX — Act. Syn. 9 (Eiusdem Theodori ex tertio libro contra (impium Apollinariun"* C) 20 cf. Àct. 17,81 Ct Q». 246 Uigilii constitutum de tribus capitulis docet credit aut praedicat et non unum eundemque Christum deum ac dominum nostrum manente in suis proprietatibus differentia naturarum agnoscit et credit, anathema sit. o8 Capitulum X, "Ego quidem, quem uidetis, nihil quidem facere possum secun- dum meam naturam, cum bomo sim; operor autem, quia in me manens pater omnia facit. quoniam enim et ego in patre et pater in me, deus autem uerbum unigenitus dei in me est, certum est 90 quod et pater cum ipso in me manet et opera facit, et non est mirandum de Christo haec existimari, cum euidenter ipse de ce- teris hominibus dicit: qui diligit me, uerbum meum ob- seruét e£ pater meus diliget eum et ad eum ueniemus ei mansionem apud ipsum faciemus. si enim apud unum- quemque huiusmodi hominem et pater et filius mansionem faciunt, quid mirandum est, si in domino secundum carnem Christo ambo simul putarentur manere communione eorum secundum substan- tiam communionem etiam mansionis forsitan suscipienté? 60 In supra scripto decimo capitulo ita in homine Christo deus uerbum inesse dicitur sicut et pater, ut per hoc aut et pater incarnatus esse uideatur sicut et filius, aut nec filius .sit incarnatus sieut nec pater, aut magis uterque in tertia persona 4 Cap. X — Act. Syn. 10 (ΕἸ post alia! praefigit C); Graeca ser- uauit Leontius (Script. uet. noua coll. VI 310, 31): ᾿Εγὼ μὲν, ὃν ὁρᾶτε, δύναμαι ῥὲν ποιεῖν οὐδὲν κατὰ τὴν οἰκείαν φύσιν ἅτε ἄνϑρωπος Qv: ἐργάζομαι δὲ, ἐπειδὴ ἐν ἐμοὶ μένων ὁ πατὴρ ἅπαντα ποιεῖ’ ἐπειδὴ γὰρ ἐγώ τέ φῃσιν ἐν τῷ πατρὶ καὶ ὁ πατὴρ iv ἐμοὶ, ϑεὸς δὲ λόγος ἐν ἐμοὶ ὁ τοῦ ϑεοῦ μονο- γενὴς, δηλονότι καὶ πατὴρ σὺν αὐτῷ ὃν ἐμοί τε μένων xal ἔργα ποιῶν. καὶ ϑαυμαστόν γε οὐδὲν ἑαὶ τοῦ Χριστοῦ τοῦτο νομίζειν σαφῶς αὐτοῦ περὶ τῶν λοιπῶν λέγοντος ἀνθρώπων ὁ ἀγαπῶν με τὸν λόγον μου τηρήσει καὶ ὁ πατήρ poo ἀγαπήσει αὐτὸν καὶ πρὸς αὐτὸν ἐλευσόμεϑα καὶ μονὴν παρ᾽ αὐτῷ ποιήσομεν εἰ γὰρ παρ᾽ δκάστῳ τῶν τριούτων ὅ τε πατὴρ χαὶ ὁ υἱὸς τὴν μονὴν ποιοῦνται, τί ϑαυμαστὸν, εἰ ἐν τῷ κατὰ σάρκα δεσπότῃ Χριστῷ ἄμφω κατ᾽ αὐτῶν νομίζοιτο (leg. νομίζοιντο) μένειν τῆς κατὰ τὴν οὐσίαν κοινωγίας προσιεμένης ὡς εἰχὸς καὶ τὴν τῆς μετοχῆς κοινωνίαν; ὅ sqq. cf. Ioh. 14,10. 11 Ioh. 14, 28 9 ego quidem .. 18 faciemus adfert Pelagius l. c. 442 11 obser- uabit Bar. 12 diliget Pelag.: digit VC 14 hominem VC!: homi- num C? 16 substantiaj V 11 suscipientem V Hi 10 15 20 Epist. LXXXIII 58—-65. - 247 hominis habitare. qui ergo haec ita sapit docet credit aut praedicat, anathema sit. Capitulum XI. 61 Ita et animam utpote humanam et inmortalem constitutam et sensus participem prius accipiens et per resurrectionem in im- mutabilitatem constituens sic et nobis eorundem istorum per resur- rectionem praebuit communionem. ideo ante resurrectionem ex 62 mortuis increpat quidem Petrum ut suis eum uocibus scandalizantem et in magna trepidatione per tempus passionis constitutus appari- tione angeli indiget confortantis eum ad patientiam et tolerantiam inminentium malorum. post resurrectionem autem ex mortuis et in caelos ascensum impassibilis factus et immutabilis omnino et ad dexteram sedens dei iudex uniuersi est orbis terrarum utpote in eo diuina natura faciente iudicium. In supra scripto undecimo capitulo eadem repeti uidentur, 63 quae superius in quarto iam dicta sunt, quod ante passionem ita infirmus fuerit Christus, ut in magna trepidatione passionis tempore constitutus angeli uideretur eguisse solatio. quod quia uelut purum hominem, qui huiusmodi auxilis egeat, significare uidetur, si quis ita sapit docet credit aut praedicat, anathema sit. Capitulum XII. 64 Sic igitnr et hic, sapientissime omnium, habere nos doces Christi sensum ut sanctum spiritum habentes illum, qui sensui Christi aliquam uirtutem adimplebat, prudentiam ei praestans ad omnia quae agenda erant; sicut et in praecedentibus demonstrauimus, 65 quod ab ipso quidem in eremum ad certamina, quae contra dia- bolum erant, ducebatur, unctione autem illius et scientiam et uim eorum, quae agenda erant, accipiebat et illius particeps factus non solum miracula faciebat sed etiam, quomodo uti oportebat mira- ὃ Cap. XI — Act. Syn. 11 (*Et post alia' praefigit C) 9 cf. Matth. 16,28 22 Cap. XII — Act. Syn. 12 (Et post alia" praefigit C) 248 Uigilii constitutum de tribus capitulis culis, sciebat subtiliter, ut notam quidem faceret gentibus pietatem, pateretur autem laborantium infirmitates et sic ad effectum suam uoluntatem educeret, et iustificabatur inde et inmaculatus osten- debatur site reparatiome peiorum siue custodia meliorum siue etiam paulatim ad meliora profectibus. | 5 66 Τὴ supra scripto duodecito capitulo eadem, quae in septimo capitulo, uidentur exponi, asserendo dominum nostrum lesum Christum per habitationem sancti spiritus ad omnia informa- tum et per tempora ad perfectionem unctionis eius auxilio peruenisse. si quis igitur eum non sua deitate perfectum esse credens sed tamquam purum hominem unctione sancti spiritus indigentero fuisse adiutum sapit docet credit aut praedicat, anathema sit. [d 0 Capitulum XIII. 07 Quomodo igitar sequentiam habet eo, quod homo factus est 15 deus, iste. hominem deum uerbum esse dicere? si enim homo est deus uerbum, ut ipse dicis, omnimodo de homine dicimus ea, quae de deo uerbo euangelista dicit. quid autem dicit? in prin- cipio erat uerbum et uerbum erat apud deum et deus erat uerbum. iste erat in principio ad deum, omnia 30 per ipsum facta sunt et sine eo factum est nihil, 68quod factum est. ergo si homo est deus uerbum, dicimus de ipso: 'in principio erat homo:et homo erat ad deum et deus erat homo. erat homo in principio ad deum. omnia per ipsum facta sunt et sine ipso factum est nihil, quod factum est.' si $5 enim homo est deus uerbum, sicut dicis, conuenient oinnia ipsi, quae de deo uerbo dicit euangelista. 69 In supra scripto tertio decimo capitulo negari uidetur deum uerbum hominem factum et rursus hominem deum uerbum esse, ut per hoc inducatur, sicut superius dictum est, dualitas 30 personarum. si quis igitur ita sapit docet credit aut praedicat 18 Ioh. 1, 1—83 1 sciebat subtiliter . . 5 profectibus exhibet Pelagius l. c. 442 4 sepa- ratione C 6 eademque V 7 dmm V. 14 hoc capitulum non exhibet C 17 dices V, corr. o 18 uerba V, corr. Βαγ. 20 erit in printipio V 21 eo V: ipso Bar. 22 decimus V, corr. « 10 15 Epist. XXXIII 66— 172. 249 et non potius manente in domino deo nostro lesu Christo inconuertibiliter atque indiuise differentia naturarum sic una persona siue una subsistentia eius esse creditur, ut et deus uerbum sine ulla diuinae naturae suae conuertibilitate homo esse et adsumpta humanitas propter singularitatem personae inconuertibiliter deus esse credatur, anathema sit. Capitulum XIIII. Hoc quidem, quod est ad patrem meum et patrem ue- strum et deum meum et deum uestrum, nemo sic demens est, ut alii cuidam conuenire diceret nisi templo dei uerbi, ad- sumpto pro nostra salute homini, qui et mortuus est et resurrexit et ascensurus esset in caelos et patrem sibi ascribit cum discipulis deum, et ipse gratia adoptionem meritus, et deum suum appellat, quia cum ceteris hominibus similiter, ut esset, accepit. ^ unde71 propter communitatem quidem naturae patrem meum et patrem uestrum dicit et deum meum et deum uestrum; diuisit autem iterum suam personam ab ipsis praecipuum gratiae signi- ficans, propter quam ad deum uerbum coniunctione in loco. ueri 25 filii ab omnibus honoratur hominibus. In supra scripto quarto decimo capitulo per hoe, quod legitur 72 in euangelio ascendo ad patrem meum et patrem uestrum, ad deum meum et ad deum uestrum, ita intellegitur, quod Iesus Christus dominus et deus noster sicut ceteri homines gratiam adoptionis, ut filius dei diceretur, acceperit et quasi per coniunctionem ad deum uerbum in locum ueri filii ab omnibus adoretur. quod si quis ita sapit docet credit aut praedicat et non magis unum Iesum Christum filium dei et dominum nostrum in duabus inconfusis et inse- parabilibus intellegit et credit esse naturis, anathema sit. 7 Cap. XIV — Act. Syn. 18: 'Eiusdem (sc. Theodori) ex $nter- pretatione euangelii secundum Iohannem libro sexto! C (δ. VII Οἱ, om. C?) 8 15 21 Ioh. 20, 17 4 conuertibilitate οἷ: conuertibilie tue V 8. quod C: quid V 12 as- sensurus V adscripsit C 18 gratia C: gratiam V — atoptionem ΟἿ, adoptionum C? 17 ab C: om. V — 26 fort. loco 950 Uigilii constitutum de tribus capitulis Capitulum XV. Hoc, quod dictum est accipite, pro 'accipietis' dicit. si enim, cum insufflasset, spiritum dedisset discipulis, quod ualde quidam stulte existimauerunt, superfluum erat dicere postea his ej maxime in tempore ascensus ad caelos non separari ab Hierusalem sed ex- pectare promissionem spiritus et in sequentibus sed accipietis 7Áuirtutem superueniente spiritu sancto in uos, et aduentum autem ipsum sancti spiritus super discipulos aperte Lucas factum. esse dicit quinquagesimo die resurrectionis post ascensum. et illud autem animaduertendum est, quod, si ab insufflatu susce- pissent spiritum, non diceret accipite sed fquoniam accepistis; hoc enim, quod dictum est accipite, his conuenit qui nondum acceperunt. In supra scripto quinto decimo capitulo dicitur, quia insuf- flans dominus noster Iesus Christus post resurrectionem suam in facies discipulorum suorum non dederit eis spiritum sanctum . Sed dandum significauerit, ut per hoc aut ueritas ipsa, quod absit, putetur esse mentita aut tamquam purum hominem illo flatu non habuisse quod daret aut dare minime potuisse. si quis igitur haec ita sapit docet credit aut praedicat, ana- thema sit. Capitulum XVI. Dicit ad Thomam: infer digitum tuum huc et uide manus meas et porrige manum tuam et mitte imlatus meum et noli esse incredulus sed fidelis. 'quoniam' dicit (non credis et tactum solum sufficere tibi ad credendum putas (haec enim dicens non me latuisti), tange manu et cape experimentum et disce credere et non diffidere. Thomas quidem cum sic credidisset, dominus meus et deus meus dicit, non 1 Cap. XV — Act. Syn. 14 (*Eiusdem Theodori ex eodem libro commenti secundum Iohannem' C) 2 Ioh. 20, 22 9 cf. Act. 1, 4 6 Act. 1, 8 22 Cap. XVI — Act. Syn. 15 (Ettisdem. Theodori ex com- mento secundum lohannem! C) 2428 Ioh. 20, 27 29 Ioh. 20, 28 2 hoc C: hic V 3 insuflasset V quidam ΟἹ; quidem VC? 5 sepa- rati V 10 insuflatu ΡΨ 14 insuflans V 19 daremini me V 22 totum capitulum adfert. Pelagius 1. c. 442 28 thoman V 26 actum V 27 manu C: manum V, manu me» Hartel [5d 0 20 25 Q 10 15 20 Epist. LXXXIII 73—80. 951 ipsum dominum et deunr dicens (non enim resurrectionis scientia docebat et deum esse eum qui resurrexit), sed quasi pro miraculo facto deum conlaudat. In supra seripto sexto decimo capitulo de illo loco euangelii, 77 ubi Thomas apostolus palpans fixuras clauorum. dixit: do- minus meus et deus meus, asseritur, quod Thomas apostolus non ipsum lesum Christum dominum deumque con- fessus sit, quia resurrectionis scientia non doceret uel quia deus esset qui resurrexit, sed quia magis pro miraculo facto Thomas apostolus deum laudauerit. si quis igitur h&ee ita sapit docet credit aut praedicat et non potius Thomae oonfes- sione et uerum deum esse Iesum Christum et in uera carne eum resurrexisse. declaratum credit, anathema sit. Capitulum XVII. Ile autem dixit oporiére paenitentiam agentes eos pro crucis iniquitate et agnoscentes saluatorem et dominum et omnium aucto- rem bonorum lesum Christum, quoniam propter ista peruenit et adsumptus est de diuina natura, in ipsum fidem suscipere et eius discipulos fieri, ante omnia autem ad baptisma accedentes, quod et ipse tradidit nobis, praeformationem quidem. habens sperationis futurorum, in nomine autem celebrandum patris et filii et, sancti spiritus. hoc enim, quod est ut baptizetur unusquisque79 in nomine Iesu Christi, non hoc dicit, ut uocationem, quae in nomine paíris et filii et sancti spiritus est, relinquentes Iesum Christum in baptismate uocent, sed quale est hoc, quod in Mosen baptizati sunt in nube et in mari, ut diceret, quia süb nube et mari Aegyptiorum separati sunt liberati eorum seruitute, ut Mosae leges adtenderent, tale est ut baptizetur unusquis- que in nomine Iesu Christi, ut cum ad ipsum accessissent 80 14 Cap. XVII — Act. Syn. 16 (Eiusdem Theodori ex commento quod esi 4n Actus apostolorum libro primo..' C) 22 et 28 Act. 9, 38 95 Cor. I 10, 2 ὅ figuras V ἃ sit Hartel: sit et V — scientiam V, correxi — 15 ille autem ..252, 6 iudicauerunt apostoli adfert Pelagius l. c. 443 16 et omnium C Pelag.: omnium V 25 mosen V: moysen C?, moyse C! Pelag. Vwulgaia 26 nub& V 28 mosae C?, mose V: moysi C!, Moysis Pelag. 252 Uigili constitutum de tribus capitulis tamquam saluatorem et omnium bonorum auctorem et doctorem ueritatis, ab ipso utpote auctore bonorum et doctore ueritatis uoca- rentur, sicut omnibus hominibus quamcumque sectam sequentibus consuetudo est ab ipso dogmatis inuentore uocari, ut Platonici et Epicuri et Manichaei et Marcionistae et si quidam tales dicuntur. 81eodem enim modo et nos nominari Christianos iudicauerunt apostoli iamquam per hoc certum facientes, quod istius doctrinam oportet adtendere: sic et, quod ab ipso datum est, susciperent baptisma in ipso quidem primo constitutum, .qui et primus baptizatus est, ab ipso autem et ceteris traditum, ut secundum praeformationem 10 89 futurorum celebretur. In supra seripto septimo decimo capitulo ex uerbis beati Petri, quibus in actibus apostolorum dicit baptizetur unus- quisque uestrum in nomine Iesu Christi, hoc astru- itur, quia in ea inuocatione, quae in nomine patris et filii et 16 Spiritus sancti fit, non contineatur et Christus et, quod dixit Petrus apostolus debere eos in Christi nomine baptizari, non uideatur trinitatis signifieasse mysterium, ac per hoc conse- quens est ut, cum in trinitatis nomine baptizatur, non uideatur in Christi nomine baptizari, ut secundum hune intellectum * 83appareat introducta quaternitas. adicitur etiam in eodem capitulo, quia sic a Christo Christiani uocemur, quomodo diuersarum sectarüum uel errorum sequaces ab inuentoribus et magistris suis sunt 5011 uocabula, id est ut a Platone Platonici et a Mareione Marcionistae et a Manichaeo Manichaei. si quis igitur haec ita sapit docet credit aut praedicat, ana- thema sit. nos enim ideo Christiani uocamur et sumus, quia ipsum dominum nostrum Iesum Christum baptisma percipientes induimus et ipso nobis existente capite omnes in eodem unum corpus efficimur. 80 en 5 5 epicuri C?: epicuri V, epicurei C! 206 aut o: ut V Epist. XXXIII 81—88. 253 Capitulum XVIII. Et secundum duas rationes locum imaginis optinet. qui enim amant quosdam, post mortem eorum saepius imagines statuentes hoc sufficiens mortis solatium habere arbitrantur et eum, qui non 5 uidetur nec praesens est, tamquam in imagine aspicientes putant 10 15 20 25 uidere, ita flammam desiderii οὗ uigorem placantes. sed etiam illi, qui per ciuitates habent imperatorum imagines, tamquam praesentes et uidendos honorare uidentur eos, qui non sunt praesentes, cultu 84 et adoratione imaginum. ista autem utraque per illum adimplen- 85 tur: omnes enim, qui cum illo sunt, et uirtutem sequuntur et de- bitorum dei parati redditores diligunt eum et ualde honorant, et caritatem quidem ei diuina natura, licet non aspicitur, adimplet in ill, qui ab omnibus uidetur, sic omnibus existimantibus ut ipsum uidentibus per illum et illi semper praesentibus; et honorem uero omnem sic adtribuunt tamquam imagini imperiali, cum quasi in ipso sit diuina natura et in ipso spectetur. 881 enim et filius 86 est, qui inhabitare dicitur: sed cum eo est etiam pater et inse- parabiliter omnimodo ad filium esse ab omni creditur creatura; et spiritus autem non abest, utpote etiam in loco unctionis factus ei, οὐ cum eo est semper, qui adsumptus est, et non mirandum est, cum etiam quibuslibet hominibus uirtutem sequeutibus cum filio et pater esse dicitur: ueniemus enim et ego et pater et mansionem apud ipsum faciemus. quod autem et spi- ritus huiusmodi hominum inseparabilis est, certum est omnibus, In supra scripto octauo decimo capitulo ita inuisibilis uerbi 87 dei imago asseritur esse Christus, tamquam si absentum prin- eipum imagines pro eorum colantur honoribus. quae si quis ita sapit docet credit aut praedicat, anathema sit. Capitulum XVIIIT. Hoc enim, quod hic est filius meus dilectus in quo mihi complacuit, in baptismate adoptionem demonstrat secun- 30 Cap. XVIII — Act. Syn. 17 (Eiusdem Theodori ex libro quarto- decimo de incarnatione. .' C) 22 Ioh. 14, 28. 29 Cap. XVIIII — Act, Syn. 18 (Eiusdem Theodori Mopsuesteni de commento secundum Lucam euangelii. C) 80 Luc. 3, 22 9 post mortem V: ppt mortem C? (permultis locis in hoc codice pro post falso propter scriptum est), ex morte C! 4 aruitrantur V 5 ema- gine V . 12 caritatem C: caritate V aspiciatur Bar. [18 exsisti- mantibus V 16 spectatur C 21 «Xin? quibuslibet Surius 26 absentium wulgo 88 254 Uigilii constitutum de tribus capitulis dum comparationem Iudaicae adoptionis, quia et ad illos dictum erat: ego dixi 'dii estis et filii excelsi omnes' et: filios genui et exaltaui, eius adoptionis praecipuum eo, quod dirit 89dilectus et in quo mihi complacuit, ostendens. propter hoc et uox patris fiebat adoptionem confirmans et filii nominatione 5 per adoptionem secundum gratiam eum, qui uere filius est, demon- strabat: cuius coniunctio ad ueram et firmam adoptionem istum constituebat et spiritus sanctus in specie columbae descendens permansit super eum, quatenus in coniunctione ad eum, qui uere filius est, eius cooperatione tentus maneat firmam adoptionis habens 10 dignitatem. per omnia autem, in quo primo adoptionis praeforma- batur baptisma, dico autem domini Christi ex patre et filio et spiritu sancto, hoc quod fiebat complebatur. 90 In supra scripto nono decimo capitulo. ubi euangelium secundum Lucam de baptismo Christi uidetur exponi, duae 15 sunt reprehensiones: una, quia dualitas inducitur filiorum, cum per adoptionem uidetur dici Christus filius dei; alia, quia in nomine trinitatis ipse quoque asseritur baptizatus, per quod quaternitas sine dubitatione monstratur. si quis igitur haec ita sapit docet credit aut praedicat, anathema sit. $ 2 Psalm. 81, 6 Esai. 1, 2 4 Luc. 3, 22 ui corr. Bar. 17 detur V 10 15 Epist. LXXXIII 89—92. | 255 Capitulum XX. : Ideo ergo differentiam quidem dei uerbi et recepti hominis tantam nobis ostendit psalmus, diuisa uero haec in nouo testamento inueniuntur: domino quidem in se accipiente primordia psalmi, in quibus factorem eum dicit esse creaturae et eleuatam habere super caelos magnificentiam et mirificari in omni terra; apostolo autem secunda, quae de homine sunt, qui tantum beneficium meruit, in 91 Iesu accipiente. quomodo non manifestum, quod alterum quidem nos diuina scriptura docet euidenter esse deum uerbum, alterum uero hominem et multam eorum esse ostendit nobis differentiam ? nam iste quidem memorat, ille autem memoriam meretur; et iste quidem uisitat, alter autem, cum uisitationem meretur, beatus dicitur; et iste quidem beneficium dando minuit paulo minus ab angelis, ille autem et per talem minutionem beneficium accepit; et iste. quidem gloria et honore coronat, alter autem coronatur et pro his beatus dicitur; et iste quidem constituit ipsum supra omnia opera manuum eius et omnia subiecit: sub pedibus eius, alter autem meritus est dominari eis, quorum antea non habebat potestatem. 1 Cap. XX — Act. Syn. 19, ubi *Etusdem (sc. Theodori) ex inter- 92 pretatione octaw psalm! praeponit C; Graeca'seruauit Leontius (Script: uéter. noua coll VI 311, 36): Διὰ τοῦτο τοίνυν τὴν μὲν διαφορὰν tob τε ϑεοῦ λόγου xol τοῦ ἀναληφϑέντος ἀνθρώπου τοσαύτην ἣμῖν δείκνυσιν ὁ ψαλμός" διῃρημένα δὲ ταῦτα ἐν τῇ καινῇ διαϑήχῃ εὑρίσκεται, τοῦ μὲν κυρίου ἐφ᾽ ἑαυτὸν λαμβάνοντος τὰ πρύτερα τοῦ ψαλμοῦ, ἐν οἷς ποιητήν τε αὐτὸν (λέγει add.? εἶνα! τῆς χτίσεως καὶ ἐπηῃρμένην ἔχειν ὑπεράνω «τῶν οὐρανῶν δαᾷ,) τὴν μεγαλοπρέπειαν καὶ τεϑαυμασϑῶσϑαι ἐν πάσῃ τῇ γῇ, τοῦ δὲ ἀπο- στόλου τὰ δεύτερα περὶ τοῦ ἀνθρώπου τοῦ τῆς τοσαύτης εὐεργεσίας ἀξιω- ϑέντος τοῦ Ἰησοῦ λαμβάνοντος. πῶς o5, πρόδηλον ὅτι ἕτερον μὲν ἡμᾶς ἢ ϑεία γραφὴ διδάσχει σαφῶς εἶναι τὸν ϑεὸν λόγον, ἕτερον δὲ τὸν ἄνθρωπον, πολλήν τε αὐτῶν οὖσαν δείχνυσιν ἡμῖν τὴν διαφοράν; ὁ μὲν γὰρ μνημονεύει αν (lacunam indicaui), ὁ δὲ καὶ ταύτης ἀξιούμενος μακαρίζεται" καὶ ὁ μὲν εὐεργετῶν ἐλαττοῖ βραχύ τι παρ᾽ ἀγγέλους, ὁ δὲ εὐεργετεῖται καὶ ἐπὶ τῇ τοιαύτῃ ἐλαττώσει καὶ ὁ μὲν δόξῃ καὶ τιμῇ στεφανοῖ, ὁ δὲ στεφανοῦται καὶ ἐπὶ τούτοις μακαρίζεται καὶ ὁ μὲν κατέστησεν αὐτὸν ἐπὶ πάντα τὰ ἔργα τῶν χειρῶν αὐτοῦ καὶ πάντα ὑπέταξεν ὑποκάτω τῶν ποδῶν αὐτοῦ, ὁ δὲ ἠξιώϑη τοῦ δεσπόζειν τούτων, ὧν πρότερον οὐκ εἶχε τὴν ἐξουσίαν. 4 cf. Psalm. 8,2 11 sqq. cf. ibid. 5—8 8 tantam C?: tantum VC! 11 memoriam C: memoria V 12.alterum V 14 munitionem V 256 Uigilii constitutum de tribus capitulis 93 In supra scripto uicesimo capitulo, uhi octauus psalmus uidetur exponi, et nudus homo, sicut et in aliis iam dictum est, Christus asseritur et diuisus a deo uerbo monstratur et dualitas inducitur personarum. quae si quis ita sapit docet eredit aut praedicat et non ita in Christo domino ac deo : nostro duas naturas indiuisibiliter et inconfuse unitas intellegit, ut manente earundem differentia naturarum ipse unus atque idem uerus sit dei et uerus hominis filius, anathema sit. 94 Capitulum XXI. Sed non uolentes ista considerare uoces omnes trahere ad 9 dominum temptant Christum, ut et quae de populo factae sunt, simili modo intellegerent et risum praestarent Iudaeis, quando ex scriptorum sequentia nihil ad dominum Christum pertinentes. osten- dunt uoces. 95 . Capitulum XXII. Tale est et, quod non derelicta est anima eius in inferno nec earo elus uidit corruptionem; nam propheta quidem supra modum ipsüm ponit circà populum, prouidentiam dicens, uolens dicere, quoniam inextemptabiles eos ab omnibus conseruauit malis. quoniam autem hoc uerum et ex ipsis rebus euentum accepit in domino Ὁ . Christo, sequentissime de eo loquens beatus Petrus utitur uoce ostendens, quoniam quod de populo supra modum dictum. est ex quadam ratione utente uoce propheta, hoc uerum euentum in ipsis rebus accepit nunc in domino Christo. 18 9 Cap. XXI — Act. Syn. 20, ubi 'Exwsdem (sc. Theodori) ex prin- cipio commenti quod in. duodecim, prophetas scripsit . . ypraefigit C (in ipso illo commentario nobis Graece seruato cum nec haec uerba nec capp. XXII et XXIII leguntur, fuisse uidentur generalis cuiusdam pro- oemii nunc deperditi; cf. Ang. Mai, Script. uet. nou. coll. VI p. XIV. minus recte iudicasse uidetur O. F. Fritzsche, De Theod. Mops. uita et scriptis p. 53) 15 Cap. XXII — Act. Syn. 21 (ΕἸ post alia infert praemittit C) 16 οὗ Psalm. 15, 10 '"7 differentiam V, eorr. o 10 non uolentes V(C3,: non uoluntas C?, nolentes C! 11 temptent V factae C: facta V 13. criptorum V ostendunt C: ostendent V 17 corruptione V 19 fort. conseruabit 20 accipit V 21 sequentissime VC?, sequenstissime C!: frequentissime α Bar. Baluz. | 23 quidam V σι 10 15 25 Epist. LXXXIII 98—99. 257 In supra scripto uicesimo primo et secundo capitulo hoc 96 uidetur dici, quia prophetiam, quae ex persona Christi loquens ait: non derelinques animam meam in inferno neque dabis sanctum tuum uidere corruptionem, non de ipso Christo praedictam fuisse sed de populo Israheliticae generationis, beatum uero Petrum apostolum ad Christum hanc prophetiam per euentum aptare uoluisse. et ideo, qui haec ita sapit docet credit aut praedicat, anathema sit. Capitulum XXIII. Eundem intellectum habet et illud: diuiserunt sibi uesti- menta mea et super uestimentum meum miserunt Sortem. quod enim psalmus nullatenus conuenit domino, certum est. neque enim erat domini Christi, qui peccatum non fecit nec inuentus est dolus in ore eius, dicere: longe a98 salute mea uerba delictorum meorum. sed et ipse dominus secundum communem hominum legem, dum in passione opprimeretur, deus meus, deus meus, quare me dereli- quisti? emisit uocem et apostoli diuiserunt sibi uestimenta mea et super uestimentum meum miserunt sortem ad eum iraxerunt manifeste, quoniam quod supra modum dictum fuerat prius a Dauid propter inlata ei mala, hoc ex operibus euenit in domino Christo, cuius et uestimenta diuiserunt et sorti lunicam subiecerunt. ]n supra scripto uicesimo tertio ezpitulo exponendo quaedam 99 uicesimi primi psalmi uerba, quibus dicitur: diuiserunt Sibi uestimenta mea et super uestem meam mise- runt sortem, negantur lesu Christo domino conuenire, sed. quod Dauid propter quaedam mala, quae perpessus est, de se dixerit, euangelistam ex euentu ad Christum traxisse, et adicitur, quia non poterat dicere dominus Iesus Christus, qui 8 Psalm. 15, 10. 6 cf. Act. 2, 27 9 Cap. XXIII — Act. Syn, 22, ubi *Item (sc. Theodorus) post alia! praemittit C! (om. C*, “εἰ post ala infer! ut uidetur C?) 10 18 25 Psalm. 21, 19 18 Petr. I 2, 22 (cf. Esai. 58, 9) 14 Psalm. 21, 2 17 Matth. 27, 46 2 quia scripsi: qui V, quod o 8. infernum V, correxi 16 legem dum V et C! man. 2: legendum 6201 man. 1 17 oprimeretur V quare C: qr V 22. sq. sortitum cum subicerunt V XXXV. (c 11 100 101 102 108 104 258 Uigilii constitatam de tribus capitulis peccatum non fecit: longe a salute mea uerba delic- torum meorum. et ideo, qui haec «ita» sapit docet credit aut praedicat et non ea, in quibus delictorum meminit, ad corpus ipsius, quod est ecclesia, quae in hoc mundo sine delicto esse non potest, intellegit pertinere, illa autem de diuisione uestimentorum non specialiter de ipso capite id est domino deo nostro Iesu Christo praedicta et in ipso credit esse completa, anathema sit. Capitulum XXIIII. Foderunt manus meas et pedes: et omnia perscrutabantur, οὐ quae agebam et quae conabar; nam 'foderunt' ex translatione dixit eorum, qui per fossionem scrutari, quae in profundo sunt, temptant. | dinumerauerunt omnia ossa mea: totius meae fortitudinis et totius meae substantiae detentores facti sunt, ut eliam numero mea subicereni. istud autem ex consuetudine, quam habent hostes, dixit, qui quando optinuerint, numero et talis sub- ülem notitiam inuentorum faciunt. propterea et sequenter dicens: ipsi uero considerauerunt et conspexerunt me intulili: diuiserunt sibi uestimenta mea et super uestimentum meum miserunt sortem. 'considerantes! enim *me' ait “οἱ conspiclentes, quod omnia eis euenerunt in me desiderata (fcon- spicere' enim ita ut apud nos dicitur pro eo, quod est 'uidit in eum, quae uolebat pati eum') iam tamquam. me omnino malis dedito sicut hostes mea post uastationem et captiuitatem diuiserunt Sorte diuisionem eorum facientes' et euangelista quidem in domino uerba ex rebus adsumens eis usus est, sicut et in aliis diximus: nam quod non pertineat ad dominum psalmus, in supe- rioribus euidenter ostendimus. at uero beatus Dauid supra modum. isía magis ex his, quae ab Abessalom facta sunt, dixit, quoniam, dum recessisset Dauid, jure belli metropolim ingressus omnes 1 Psalm. 21, 2 9 Cap. XXIIII — Act. Syn. 28, ubi *'Eiusdem (sc. Theodori) ἐμ psalmo wicesimo primo' praefigit C 10 Psalm. 91, 17 13 Psalm. 21, 18. 18 Psalm. 21, 18 19 Psalm. 21, 19 2 ita addidi: om. V 12 effossionem ΟἿ, effusionem C? 18 detempta- tores ΟἿ, detentatores C? 15 subiceret V 16 talis Bal.: talibus VC 19 supra uestimenta mea C 22 ut V: et C 27 pertinet C 29 abes- salom C?: abessalon V, abisalon C! 80 Epist. LXXXIII 100—107. 250 quidem optinuit res regales, non piguit autem etiam patris cubile inquinare. In supra seripto uicesimo quarto capitulo de memorato eodem uicesimo primo psalmo illa uerba, ubi dicit: foderunt smanus meas et pedes meos, dinumerauerunt omnia ossa mea; ipsi uero considerauerunt eft conspe- xerunt me, asseritur non de Christo esse praedicta sed Dauid haec de se dixisse propter tyrannidem Abessalom, qui regiam urbem substantiamque peruaserat atque in terra omnia dinu- τὸ merauerat patris, sed euangelistam haec ex euentu ad Chrisli traxisse personam. qui igitur haec ita sapit docet credit aut praedieat, anathema sit. Capitulum XXV, Quoniam cibi et potus suaues quidem fiunt in tempore gaudii, 15 insuania autem et amara in tristitia, 'talia erant! inquit *quae ab illis fiebant, ut ex íiristitlia et ira esset quidem mihi in locum fellis cibus, esset autem et potio aceto nihil differens'. maxime autem hoc fit in iracundiis, quae cum tribulatione fiunt, quod uerisimile erat pati eos contra suos. usus autem est euangelista 380 hoc testimonio in domino, et ipse autem dominus zelus domus tuae comedit me de se ipso dicens, et beatus Paulus de Iudaeis loquens fiat mensa eorum et cetera, et beatus Petrus de Iuda fiat habitatio eius deserta. δὲ certe diuersis constitutis rebus, non quasi psalmo modo quidem pro his dicto, 85 ilerum autem de illo et iterum de alio, sed quia de Iudaeis dicta sunt plura, qui se separauerunt de deo et lege, conuincentia illorum indeuotionem, necessarius est testimoniorum usus simul et ex rebus eaptus, quale est: dederunt in esca mea fel et in siti mea potauerunt me aceto. 1 οἵ, Regn. II 16, 22 4 Psalm. 21, 17 sq. 13 Cap. XXV — Act. Syn. 24, ubi 'Eiusdem (sc. Theodori) de interpretatione sexagesimi octaui psalmi! praescribit C 19 cf. Ioh. 19, 28 sq. 20 Ioh. 2, 17 (Psalm. 68, 10) 22 Rom. 11, 9 (Psalm. 68, 28) 23 Act. 1, 20 (Psalm. 68, 26) 28 Psalm. 68, 22 8 abessalon V 10 euangelista V, corr. o 14 ciui V 17 ciuus V acoeto V 18 cum VC!: cum iu C?, in Surius "22 post eorum 4 lit- lerae erasae sunt in V 24 reus V quidem C: om. V — 26 se C: om. V 21 et ex C: ex V 298 acoeto V: acetum C 17* 105 106 107 108 109 110 111 260 Uigilii. constitutum de tribus capitulis In supra scripto uicesimo quinto capitulo de eo loco psalmi, ubi dicit: dederunt in esca mea fel et in siti mea potauerunt me aceto, contra euidentem euangelii ueri- talem exponitur dicendo, quia nec uere aceto potatus sit dominus sed ad tristitiam suam et iracundiam offerentum ὁ potationem habuerit in aceti loco et escam in fellis, nec de ipso praedictum sed euangelistam hoc testimonio usum fuisse ex euentu in domino. propterea, qui haec ita sapit docet credit aut praedicat, anathema sit. Capitulum XXVI. " Sicut igitur per huiusmodi confessionem non deitatis Nathanahel habens scientiam ostenditur (Iudaei et Samaritae tali» sperantes plurimum quantum dei uerbi a scientia longe erant), sic et Martha per confessionem illam non deitatis habens tunc scientiam probatur, manifeste autem nec beatus Petrus: adhuc etenim ipsis sufficie- 1 bat tunc reuelationem illam suscipientibus praecipuum aliquid et maius de ipso praeter ceteros hominum fantasiam accipere; post resurreclionem autem spiritu producti ad scientiam iunc et reue- lationis perfectam scientiam suscipiebant, ut scirent, quia praeci- puum ipsi praeter ceteros homines non aliquo puro honore ex deo 9 peruenit, sicut in ceteris hominibus, sed per unitalem ad deum uerbum, per quam omnis honoris ei parliceps est post in caelos ascensum. In supra scripto uicesimo sexto capitulo et agnitionem deitatis Christi ante resurrectionem eius Petrus habuisse 16 negatur, fantasiam uero intellegentiae prae ceteris hominibus accepisse dicitur, et rursus dualitas filiorum inducitur, dum hominem participem dicit ad deum uerbum, posteaquam in . 2 Psalm. 68, 22 10 Cap. XXVI — Act. Syn. 25 (*Fiusdem Theodori ex libro primo de incarnatione . .' C) 11 cef. Ioh. 1, 49 18 cf. Ioh. 11, 37 15 cf. Matth. 16, 16 Epist. LXXXIII 108—114. 261 caelos ascendit. qui ergo haec ita sapit docet credit aut praedicat οὗ non unum eundemque esse intellegit Christum dominum mostrum dei et hominis filium manente in ipso unitarum differentia naturarum, anathema sit. δ Capitulum XXVII. Matthaeus quidem euangelistà post temptationes dicit quod accedentes angeli ministrabant ei, scilicet. cum. eo constituti et . eooperantes οὗ omnibus circa eum deo ministrantes, quod iam per certamina ad diabolum ostensus est clarior. sed et quod passuro 10 ej aderat angeli, ex euangelis discimus et, cum resurrexit, in inonumento uisi sunt, per omnia enim ista monstrabatur dignitas Christi, quod inseparate ei angeli aderant et omnibus circa eum ministrabant: sicut enim ἃ peccantibus separantur, sic. οὐ per meritum honoratis subueniunt. propter quod bene dominus ait, 15 quod "maius uidebitis, quod et caelum aperietur omnibus per me et omnes angeli semper mecum erunt, nunc quidem ascendentes, nunc uero descendentes sicut ad domesticum dei et amicum". In supra scripto uicesimo septimo capitulo, ubi de Matthaeo euangelista exponitur, quia consummatis temptationibus acces- 30 gerint angeli, Cut» ministrarent Christo, dicitur, quia, sicut et 112 118 114 aliis, per meritum honorato Christo subuenerint angeli et quia - sic ad Christum in caelos ascenderint et descenderint angeli, tamquam ad amicum et domesticum dei. qui ergo haec ita Sapit docet credit aut praedicat et non, ut uero deo, ueri dei :5 filio, uni eidemque cum assumpta ex utero uirginis perfecta humaritate angeli utpote creatori et domino deseruierint atque deseruiant, anathema sit. | 5 Cap. XXVII — Act. Syn. 26, ubi 'Esusdem (sc. Theodori) de interpretatione secundum. Iohannem. euangeli$ libro primo" praefigit C 6 cf. Matth. 4, 11 10 cf. Luc. 22, 48. 11 cf. Matth. 28, 92 15 cf. Ioh. 1, 50 sq. 6 Matheus VC 7 constituti et C: constituet V — 15 quod et VC: et quod uulgo 18 matheo V 20 ut add. o?*: om. V 21 miritun V 115 116 117 118 119 202 Uigilii constitutum de tribus capitulis Capitulum XXVIII. Plus inquietabatur dominus eti certamen habebat ad animae passiones quam corporis οὗ meliore animo libidines uincebat inedi- ante ei deitate ad perfectionem. unde et dominus ad haec maxime instituens uidetur certamen: cupiditate enim pecuniarum non deceptus et gloriae desiderio non tentus carni quidem praebuit nihil, nec enim illius erat talibus uinci. ^ animam autem si non recepisset sed deitas est, quae ea uicerat, nullatenus eorum, quae facta sunt, ad nos respicit lucrum (quae enim ad conuersationis perfectionem similitudo deitatis et animae humanae?) et uidentur: domini certamina non ad nos respiciens habere lucrum sed o$ten- tationis cuiusdam gratia fuisse. ^ quod si hoc dicere non esi possibile (certum etenim est, quod illa propter nos facta sunt), et maius cerlamen instituit ad animae passiones, minus autem ad carnis, quanto et amplius et magis inquietare illas contingebat et 15 magis illa erat, quae et amplioris indigebat medicinae; uidelicet quod et carnem et animam assumens per utraque pro utrisque ceriabat, mortifioans quidem in carne peccatum et mansuetans eius libidines et facile capiendas meliore ratione animae faciens, erudiens autem animam et exercitans οὗ suas passiones uincere et carnis 9 refrenare libidines: haec enim deitas inhabitans operabatur, haec inhabitans mediabat utrique eorum. « In supra scripto uicesimo octauo capitulo iterum purus homo Christus inducitur, qui ratione animae corporis dicitur mansuetefecisse libidines et erudisse animam et exercitasse eam, ut passiones suas uinceret et carnis in se libidines to e 1 Cap. XXVIII — Act. Syn. 27; 'Eiusdem Theodori ex libris de incarnatione' praefigit C, ἐκ τοῦ αὐτοῦ (sc. ts") λόγου Leontius, qui Graece seruauit uerba prima: Πλέον γὰρ ὠχλεῖτο ὃ κύριος καὶ ἢγωνίζετο πρὸς «à φυχικὰ πάϑη ὑπὲρ τὰ ἑοῦ σώματος καὶ τῷ κρείττονι λογισμῷ τὰς ἡδονὰς ἐχειροῦτο τῇδ ϑεότητος δηλαδὴ μεσιτευούσης καὶ βοηϑούσης αὐτῷ πρὸς τὴν χκατόρϑωσιν (Script. uet. nou. coll. VI 309, 29). 2 plus inquietabatur .. 5 certamen exhibet Pelagius 1. c. 448 4 ei V: om. C Pelag. 8 quae ea C: qui ea V 16 erat quae... indigebat C: erant qui..indigebant V 17 utrisque V: utrique C!, utriusque C? 18 mansuetans V et C! man. 2: mansuetas C?C! man. 1 22 mediabat scripsi: mediebat V, mediabatur C!, meditabatur C?, medebatur Bar. 25 mansuetefecisse scripsi: mansuete fecisse V, mansuefecisse o?, man- suetas fecisse Bar. en 1 15 20 Epist. LXXXIII 115—121. 263 refrenaret: quae tamen utrique mediante deitate operatam fuisse dicit animam, ut seeundum haec iam nec ipsum unum eundemque lesum Christum mediatorem dei et hominum habeamus sed carni et animae mediatrix deitas fuisse uide- atur. qui igitur haec ita sapit docet credit aut praedicat, anathema sit. | Capitulum XXVIIIT, "Sed si caro erat', inquit, *erucifixa, quomodo sol radios auertit 120 et tenebrae occupauerunt terram omnem et terrae motus et petrae ἡ dirumpebantur et mortui surrexerunt?" quid igitur dicant et de tenebris in Aegypto factis in temporibus Mosae, non per tres horas sed per tres dies? quid autem propter alia per Mosen facta mira- cula? et quae per Iesum Naue, qui solem stare fecit, qui sol et in temporibus Ezechiae regis et contra naturam retro reuersus esi? et de Helisei reliquiis, quae mortuum resuscitauerunt? ^ si enim uerbum deum passum demonstrant, quae in cruce facta sunt, et propter hominem non concedunt haec facta esse, et, quae in lemporibus Mosae, propter genus Habraam non erunt et, quae in temporibus Iesu Naue, et, quae in Ezechiae regis. quod si illa propter Iudaeorum populum mirabiliter facta sunt, quomodo non magis, quae in cruce facta sunt, propter dei uerbi templum? 7 Cap. XXVIIII — Act. Syn. 28: 'Eiusdem &Theodori ΟἹ» «ex libro C?» contra synusiastas «uel. Apollinaristas C*» quae εἰ proposuit beatus Cyrillus et refutauit' C. Uerba non Theodori sed Diodori Tar- sensis esse, quippe qui conscripserit *contra synusiastas' libros, iam Fritzschius adnotauit (De Th. Mops. uita et à&criptis p. 91, adn.). Cyrillus haee refutauit in libro I contra Theodorum et Diodorum; cf. Acta eius- dem quintae synodi, coll, 5 (Mansi IX 232), ubi uerba illa eodem fere modo repetuntur. 8 cf. Luc. 23, 45; Matth. 27, 51 sq. 11 cf. Exod. 10, 22 18 cf. Ios. 10, 13 14 ef. Regn. IV 20, 11 15 cf. Regn. IV 13, 21 8 sed si caro .. 15 suscitauerunt adfert Pelagius l. c. 443 8 era V 11 mose VC*: moysi ΟἹ (moyse C?, moysii C! in eiusdem concilii col- latione 5) 18 et in V: in C 14 natura V retro reuersus VO!; retro uersus C? Pelag. (et sic ut widelur C in coll. 5) 15 resuscitauerunt VC? (et C in coll. 5): suscitauerunt C!C* Pelag. 18 mose V: moysi C? et corr. ez moyse C! (moyse C', mose C? im coll. 5) abraham C (abrahae wt wid. in coll. 5) 121 122 128 124 204 Uigilii constitutum de tribus capitulis In supra scripto uicesimo nono capitulo dum quasi Apolli- nari, qui diuinam naturam passionibus implieabat, contradicitur, ἃ recto tramite declinatur et modus assertionis exceditur, ut purus homo pependisse putetur in cruce. et ideo qui haec ita sapit docet credit aut praedicat et non Christum deum uerum credens manente impassibili deitate eundem carne propria passum esse confitetur, anathema sit. Capitulum XXX. Manifestum autem est, quod unitas conuenit: per eam enim collectae naturae unam personam secundum unitatem effecerunt. sicut enim de uiro et muliere dicitur, quod iàm non sunt duo Sed una caro, dicamus et nos rationabiliter secundum unitatis rationem quoniam non sunt duae personae sed una, scilicet naturis discretis. sicut enim ibi non nocet numero duorum unam dici carnem (certum est enim, secundum quod una dicitur) ita et hic non nocet naturarum differentiae personae unitas. quando etenim nawrras discernimus, perfectam naturam dei uerbi dicimus et per- fectam personam (nec enim sine persona est subsistentiam dicere), perfectam autem et hominis naturam et personam similiter; quando autem ad coniunctionem respieiamus, unam personam tunc dicimus, 8 Cap. XXX — Act. Syn. 29: *"Exusdem (sc: Theodori; *'sancti Cyrilli falso add. C*) ex lébro octauo de incarnatione" C; Graeca ser- uauit Leontius (Script. uet. noua coll. VI 805, 6): πρόδηλον δὲ, ὡς τὸ τῆς ἐνώσεως iqappólov: διὰ γὰρ ταύτης συναχϑεῖσαι αἱ φύσεις ἕν πρόσωπον κατὰ τὴν ἕνωσιν ἀπετέλεσαν' ὥστε ὅπερ ὁ κύριος ἐπί τε τοῦ ἀνδρὸς καὶ τῆς Ἰυναικός φησιν, ὦστε οὐκέτι εἰσὶ δύο ἀλλὰ σὰρξ μία, εἴποιμεν ἄν καὶ ἡμεῖς εἰκότως κατὰ ἐνώσεως λόγον, ὦστε οὐκέτι εἰσὶ δύο πρόσωπα ἀλλ᾽ ἕν, δηλον- ὅτι τῶν φύσεων διαχεχριμένων' ὥσπερ γὰρ ἐκεῖ οὐ λυμαίνεται τῷ ἀριϑμῷ τῆς δυάδος τὸ μίαν λέγεσϑαι τὴν σάρκα --- πρόδηλον γὰρ καϑ' ὃ μία λέγονται (leg. λέγεται) —, οὕτω κἀνταῦϑα οὐ λυμαίνεται τῇ τῶν φύσεων διαφορᾷ τοῦ προσώπου ἣ ἕνωσις. ὅταν μὲν γὰρ τὰς φύσεις διαχρίνωμεν, τελείαν τὴν φύσιν τοῦ ϑεοῦ λόγου φαμὲν καὶ τέλειον τὸ πρόσωπον (οὐδὲ γὰρ ἀπρόσωπον ἔστιν ὁπόστασιν εἰπεῖν), τελείαν δὲ καὶ τὴν τοῦ ἀνθρώπου φύσιν καὶ τὸ πρόσωπον ὁμοίως", ὅταν μέντοι ἐπὶ τὴν συνάφειαν ἀπίδωμεν, ἕν πρόσωπον τότε φαμέν. 11 Matth. 19, 6 .9 asertionis V 9. manifestum . . 14 discretis adfert Pelagius l. c. 443 15 quid Surius $$ margine 20 respiciumus VC?: respicienti ΟἹ, respi- cimus Swrius 10 1 σι 20 Epist. LXXXIIL 122—197. — 205 In supra scripto tricesimo capitulo pessimo exemplo temp- tatur ostendi, quomodo una persona Christi possit intellegi: id est, sicut de uiro et muliere conuenientibus legitur, sic et in Christo discretis naturis quasi unam esse personam, et sequitur perfectam 6880 naturam dei uerbi et perfectam personam et pérfectam hominis naturam atque personam simi- liter. unde apparet, quia et de exemplo uiri ac mulieris, ubi duae personae sunt, et de his, quae secuntur, tametsi tacetur numerus, duae tamen inducuntur unius Christi personae. quod qui ita sapit docet credit aut praedicat, anathema sit. Capitulum XXXI. Sed Christum quidem secundum carnem adsumptam serui formam, eum autem, qui eam adsumpsit, super omnia nominans deum, in- tulit tamen hoc secundum coniunctionem, uí per significationem nominum naturarum manifestam diuisionem faciat. nemo igitur neque eum, qui secundum carnem ex Iudaeis est, dicat deum nec iterum deum, qui est super omnia, secundum carnem ex Iudaeis. In supra scripto tricesimo primo capitulo in expositione, quae de symbolo trecentorum decem et octo patrum facta uidetur, non solum diuisio naturarum asseritur sed et absolute . dicendo neque eum, qui secundum carnem ex Iudaeis «est, deum nec iterum deum, qui est super omnia, dicendum esse secundum carnem ex Iudaeis » nudus deitate homo et purus sine carne deus quasi seorsum et seorsum duae pronuntiantur esse personae. Si quis ergo haec ita sapit docet credit aut praedicat et non sic in uno Christo unitas confitetur esse naturas, ut personae siue gubsistentiae singularitas agnoscatur, anathema sit. 11 Cap. XXXI — Act. Syn. 81: Eiusdem (sc. Theodori) ex inter- pretatione symboli. trecentorum decem et. octo. sanctorum. patrum" C 12 totum capitulum exhibet Pelagius 1. c.443 carnem et adsumptam Surius — 15 manifestam diuisionem V: manifestandi uisionem C, mani- festam et diuisiopem C^ 21 est deum..er Iudaeis. inserui secundum ipsius capiluls uerba: om. V 125 126 127 128 129 180 1831 132 266 Uigilii constitutum de tribus capitulis Capitulum XXXII. Iesum enim dicit à Nazareth, quem unxit deus spiritu sancto et uirtute: qui autem dei spiritu unctus est, omnimode aliquid inde adsumpsit. quis autem furens dicat de spiritu aliquid adsumpsisse diuinam naturam nec non et parüicipum? *participes ; enim eius uidelicet uocat, qui et ipsi uncti sunt; qui autem uncti sunt et in hoc participes eius iuste facti, non aliter unctionis communicare dicantur nisi ei, qui adsumptus est. et hoc ipsum autem demonstratur, quod mercedem iustam accepit: *'pro hoc enim inquit 'quod dilexisti iustitiam et odisti iniquitatem, pro his? praecipuam unctionem meruisti". In supra scripto tricesimo secundo capitulo in commento epistolae ad Hebraeos adhibetur illud beati Petri, ubi dixit: Iesum a Nazareth, quem unxit deus spiritu sancto et uirtute, et infertur *qui autem dei spiritu unctus est, : omnimodo aliquid inde adsumpsit! et additur *'quis autem furens dicat de spiritu aliquid adsumpsisse diuinam naturam? per quae uerba purus homo Christus inducitur, qui unctione sancti spiritus particeps factus sit diuinae naturae, sicut οἱ alii, et mercedis iustae nomine, quia dilexerit iustitiam οἱ ἢ oderit iniquitatem, praecipuam meruerit unctionem. qui ergo haec ita sapit docet credit aut praedicat, anathema sit. Capitulum XXXIII. Rabbi, tu es filius dei, tu es rex Israel: hoc est *tu es ille, qui de longe praedicatus es Christus'; haec enim s scilicet de Christo sperabant sicut domestico constituto praeter omnes deo. 1 Cap. XXXII. — Act. Syn. 32: 'Eiusdem ex commento epistolae ad Hebraeos C 2 Act. 10, 88 5 Hebr. 1, 9 9 cf. Hebr. 1, 9 28 Cap. XXXIII — Act. Syn. 88: ' Eiusdem Theodors de snterpretatione secundum Iohannem euangelii libro primo' C 24 Ioh. 1, 49 2 Tesum enim..5 diuinam naturam exseripsit Pelagius |. c. 443 8ς 2 uncxit V 3 dei V: de C Pelag. 5 participium C 7 unctionis C: unctiones V . 10 pro VC: prae uulgo in marg. 14 uncxit V 20 iuste V 25 es VC?: est C* — 26 sperabat wwlgo 188 139 140 141 268 Uigilii constitutum de tribus capitalis non deum uerbum dicat sed sumptum pro nobis hwwm, quem filium beatus apostolus manifeste uocet: que νὴ ostendunt nudum, sicut dictum est, hominem preediar. «i ergo haec ita sapit docet credit aut praedicat et non enim, qui ex semine Dauid secundum carnem natus est, ima ii ! apostoli uocem ipsum credit esse etiam super omris id, anathema sit. Capitulum XXX VI. Renatus alter factus est pro altero, non iam pars Adam mé bilis οὗ peccatis circumfusi sed Chrisü, qui omnino inculpabila ΜΕ 1 resurrectionem factus est. In supra scripto tricesimo serto capitulo, ubi ad baptinim dicitur, quia "renatus alter factus est ex altero, non iam pet Adam mutabilis et peccatis cireumfusi sed Christi, qui omum inculpabilis per resurrectionem factus est?, quibus utu? Christum ante resurrectionem, quod absit, uult uideri fois eulpabilem: qui ergo haec ita sapit docet credit aut praedicsi, anathema sit. Capitulum XXXVII. Ut multam quidem eius faceret diligentiam, omnia autem illius * propria faceret et toleraret per omnes eo ducto passiones, per quis eum secundum suam uirtutem perfectum fecit, nec 8, mortuo secun- dum suae naturae legem recedens sed sua praesentia et operatione et gratia liberans quidem eum de morte et malis, quae inde sunt, resuscitans autem eum de mortuis et ad meliorem finem perducens. ss In supra scripto tricesimo septimo capitulo dicitur, quis Christo in passionibus et in morte deus uerbum praesentis et operatione et gratia adfuerit: quod si ita est, tamquam alter alteri praesens gratiam et operationem impendisse uide- 8 Cap. XXXVI — Act. Syn. 86: 'Eiusdem T'heodori ex eodem libro' C 19 Cap. XXXVII — Act. Syn. 87: *Eiwsdem ex eodem libro' C "ils, Epist. LXXXIII 188—145. 269 Situr, qui ergo haec ita sapit docet credit aut praedicat et non ipsum deum uerbum seruata impassibilitate: diuinitatis e in carne anima rationali et intellectuali animata, quam a Sibi ab ipso conceptu uniuit ex uirgine, omnia, quae de pas- Il ione eius scripta sunt, wuoluntarie sustinuisse dicit, ana- 3 ΜῈ thema sit. Capitulum XXXVIII. Deinde ostendens, cuius gratia passus est, diminutionem infert: quatenus cilra deum pro omnibus gustaret mortem, !"& quia, diuina natura ita uolente, separata illa ipse per se pro om- WÀ nium utilitate gustauit mortem ; et ostendens, quod deitas separata quidem erat illo, qui passus est, secundum mortis experimentum, quia nec possibile erat illam mortis experimentum accipere, non tamen illo, qui passus est, afuerat secundum diligentiam. 1$ In supra scripto tricesimo octauo capitulo et falsatum ν᾿ testimonium apostoli agnoscinius, quia ubi legitur: ut. gratia dei pro omnibus gustaret mortem, hic inuenitur: ut . Sine deo pro omnibus gustaret mortem et hoc quasi . astruendo dicitur, quia diuina natura separata ipse per se uelut s» purus homo pro omnium utilitate gustauerit mortem. qui ergo haec ita sapit docet credit aut praedicat et non confitetur, quia deus uerbum carnem, quam. sibi ex ipsa conceptione secundum subsistentiam aduniuit, nec in passionibus nec in morie umquam deseruerit, anathema sit. Capitulum XXXVIIII. lesum enim ait de Nazareth, quem unxit deus spiritu et uirtute: cuius unctionem meritus.et inmaculatus effectus est 1 Cap. XXXVIII — Act. Syn. 88: 'Eiusdem Theodoré ex eodem Hbro C 9 Hebr. 2, 9 25 Cap. XXXVIIII — Act. Syn. 89: 'Eiusdem (8c. Theodori) ex eodem lbro' C. Aliam huius capituli uersionem latinam uide in opusculo Innocentii Maroniae episcopi 'De his qui unum ex trinitate. Iesum Christum dubitant confiteri" (—Spicileg. Casinense I 159 sq) 926 Act. 10, 98 143 144 145 146 147 148 149 270 Uigilii constitutum de tribus capitulis per omnia et ad diuinam naturam meruit coniunctionem. neque enim coniunctionem suscepisset illam nisi prius inmaculatus factus fuisset, ut sic condeceat illius unitatem. In supra scripto capitulo tricesimo nono rursus illud, quod beatus Petrus dixit: Iesum a Nazareth, quem unrit deus spiritu et uirtute, exponens dieit per unctionem Spiritus, quam meruit, et inmaculatum eum per omnia factum et ad diuinam naturam meruisse coniunctionem: quae uerba Christum purum hominem aperte significant. qui ergo haec ita sapit docet credit aut praedicat, anathema sit. Capitulum XL. Nam et ilud: hic est filius meus dilectus in quo mihi complacuit, insania euidens est de deo uerbo putare dicere eum. qui enim dixit: hic est filius meus dilectus et intulit: in quo mihi complacuit, significauit, quod aperte ad comparationem hoc dicit aliorum filiorum, qui nec dilecti ei facti sunt nec placere nimis potuerunt ei, In supra scripto capitulo quadragesimo de interpretatione euangelii secundum Matthaeum, ubi dicitur: hie est filius meus dilectus, in quo mihi complacuit, subiungitur et dicitur "insania euidens est de deo uerbo putare dicere eum. qui enim dixit: hic est filius meus dilectus et intulit: in quo mihi complacuit, significauit, quod aperte ad comparationem hoc dicit «aliorum; filiorum, qui nec dilecti ei facti sunt nec placere nimis potuerunt': quae uerba Christum Iesum purum rursus hominem et adoptiuum filium euidenter ostendunt. qui igitur haec ita sapit docet credit aut praedicat, anathema sit. 5 Act. 10, 88 11 Cap. XL — Act. Syn. 40: *Esusdem Theodori ex interpretatione secundum Matthaeum euangelii! C. Initium capituli alia uersione exhibet Innocentius Maroniase episcopus (Spicileg. Casinense I p. 152n. 6) 12 19 22 Matth. 8, 17 sanie uidens V 16 ei C: om. V 17 nimis C: minis V 19 matheum Κ᾽ 21 putare scripsi: patre V 24 aliorum énserui: om. Υ 25 minis V 10 20 25 Epist. LXXXIII 146—158 271 Capitulum XLI. 150 Permanens autem, donec secundum suam creaturam et uirtutem soluens mortis dolores liberauit eum ineffabilibus illis uinculis et de mortuis resuscitans transtulit quidem in immortalem uitam, in- 5 corruptum autem eum et inmortalem et immutabilem efficiens in caelum eduxit. In supra scripto quadragesimo primo capitulo dicitur, quod 151 soluens mortis dolores liberauerit Christum ineffabilibus illis uinculis et de mortuis resuscitans transtulerit quidem ad im- 10 mortalem uitam, incorruptum autem eum et inmortalem et immutabilem effieiens in eaelum eduxerit: per quae omnia uerba declaratur nudum hominem asseri lesum Christum. qui ergo haec ita sapit docet credit aut praedicat, anathema sit. Capitulum XLII, 182 15 Christum iustificatum et inmaculatum factum uirtute sancti spiri- tus, sicut beatus Paulus modo quidem dicit: quod iustificatus est in spiritu, modo uero: qui per spiritum aeternum inmaeulatum se optulit deo, mori quidem fecit secundum legem hominum, utpote autem impeccabilem uirtute sancti spiritus 80 factum resuscitauit de mortuis et ad uitam constituit meliorem : inmutabilem quidem animae cogitationibus, incorruptum autem et indissolutum et carne faciens, In supra seripto quadragesimo secundo capitulo - dieitur 153 Christum iustificatum et inmaculatum factum esse uirtute 25 Spiritus saneti et adicitur *mori quidem eum fecit secundum legem hominum, utpote autem impeeeabilem uirtute sancti spiritus factum resuseitauit de mortuis': quibus uerbis sic separatus a uerbo deo insinuatur homo, ut saneti spiritus uirtute inmaculatus et impeccabilis quasi aliquis iustus homo 1 Cap. XLI — Act. Syn. 41: "Enisdem (sc Theodori) ex libro ad baptizandos' C 14 Cap. XLII — Act. Syn. 42: 'Et post alia! prae- figit C 16 Timoth. 1 3, 16 17 Hebr. 9, 14 6 aeduiit V, sed lineola quae est super x leuiter erasa: duxit C?, di- xit ΟἹ 8 liberauit V, correri 15 Christum V: iustum C 20 facto V 25 adicit V, correxi 28 dei V, correxi 154 156 272 Uigilii constitutum de tribus capitulis asseratur effectus. qui ergo haec ita sapit docet credit aut praedicat, anathema sit. Capitulum XLIII. Deo autem gratias, qui nobis dedit uictoriam per dominum nostrum Iesum Christum: istorum causam fuisse nobis dicens deum, qui contra omnes aduersarios nobis dedit uic- toram siue mortis siue peccati siue cuiuscumque hinc nascendi mali, qui dominum nostrum Iesum Christum pro nobis hominem sumens et ipsum per resurrectionem de mortuis ad meliorem trans- tulit finem et in dextera sua sedere fecit et nóbis ad ewm do- nauii communionem. In supra scripto quadragesimo tertio capitulo exponendo uerba apostoli Pauli, quibus dicit: deo autem gratias, qui dedit nobis uictoriam per dominum nostrum Iesum Christum, post plura subiungitur dominum nostrum lesum Christum pro nobis hominem sumens et ipsum per resurrectionem de mortuis ad meliorem transtulit finem": per quae iam quasi existens homo a deo uerbo significatur adsumptus, ut duo fuisse uideantur et alter alteri praestitisse. quod qui ita sapit docet credit aut praedicat, anathema sit. Capitulum XLIIIT. Cum ergo interrogent, hominis genetrix aut dei genetrix Maria, dicatur a nobis: utraque, unum quidem natura rei, alierum áutem 8 Cap. XLIII in Act. 3yn. periinet etiam ad cap. 42, sed prae- figit C: “Εἰ post alia 4 Cor. I 15, 57 21 Cap. XLIIII — Act. Syn. 48: 'Eiusdem (sc. Theodori) ez libro duodecimo de incarnatione praefigit C, ἐκ τοῦ ιε΄ χόγου Leontius, qui seruauit Graeca: Ὄταγ τοίνον ἐρωτῶσιν, ἀνθρωποτόκος ἢ ϑεοτόνος ἣ Mapa, λεγέσθω παῤ’ “ἡμῶν ἀμφότερα τὸ μὲν γὰρ τῇ φύσει τοῦ πράγματος, τὸ δὲ τῇ ἀναφορᾷ. ἀνθρωποτόκος μὲν γὰρ τῇ φύσει, ἐπείπερ ἄνθρωπος Tv ὁ ἐν τῇ χοιλίᾳ τῆς Μαρίας, ὡς (ὃς legit interpres) καὶ προῆλθεν ἐκεῖϑεν' ϑεοτόχος δὲ, ἐτείπερ ϑεὸς Tv ἐν τῷ τεχϑέντι ἀνθρώπῳ οὐκ ἐν αὐτῷ περιγραφόμενος κατὰ τὴν φύσιν, ἐν αὐτῷ δὲ ὧν κατὰ τὴν σχέσιν τῆς Ἰνώμης (Script. uet. noua coll VI 809, 28). 7 mortis siue C: nmtortis sue V 18 post quibus rasuru fere 7 lstter. V 14 nobit V . 15 subiungitur dominus noster Iesus Christus V, correxi 18 adeo V, corr. o 28 rei C: οἱ V 10 οι 1 20 Epist. LXXXIII 154—158. 273 relatione; hominis enim genetrix natura, quia homo erat et in uentre Mariae, qui et processit inde; dei autem genetrix, quia deus erat in homine nato, non ilum circumscriptus secundum naturam sed quod in eo erat adfectu uoluntatis. In supra scripto quadragesimo quarto capitulo dicitur *'cum ergo interrogent, hominis genetrix aut dei genitrix Maria dicatur «et» quasi ex respondentis persona dicitur utraque diei et adiungitur 'unum quidem natura rei, alterum. autem relatione" et additur 'hominis enim genitrix natura, quia homo erat et in uentre Mariae, qui οὗ processit inde; dei autem genetrix, quia deus erat in homine nato" et adicitur (non illum eireumseriptus secundum naturam sed quod in eo erat adfectu uoluntatis': quae uerba item et nudum hominem Christum et duos filios beatae Mariae demonstrant. quod qui ita sapit docet credit aut praedicat et non deum uerbum, qui antc omnia saecula ex patre ineffabiliter natus est, eundem qex» sancta uirgine Maria, sicut in primo capitulo diximus, per secundam natiuitatem suam incarnatum et natum ünum in utraque natura inconfusa inseparabilique cognoscit, ana- thema sit. let V: om. C 2 quia C: qua V 8 illum V: in illo recte C? sed Uigilius rewera ilum legit, cf. infra v. 11 (homine nato non deus sed quod in eo omissis intermediis Ο — 6 interrogarent V, corr. Bar. " et addidi; om. V 11 genetris V 18 idem V, corr. Bar. 14 morie V 16 ex add. Bar. 19 inseparabili que V XXXV. 18 157 158 159 160 161 Ὁ. 274 Uigilii constitutum de tribus capitulis Capitulum XLV. Gratia filius, qui ex Maria est homo, natura autem deus uerbum. quod autem secundum gratiam, non natura, et quod secundum naturam, non gratia. non duo filii: sufficiat corpori, quod ex nobis est, secundum gratiam filiatio, gloria, inmortalitas, quia templum dei uerbi factum est; non supra naturam eleuetur et deus uerbum pro debita a nobis gratiarum actione non iniurietur. et quae est iniuria?: componere eum cum corpore et putare indigere corporis ad perfectam filiationem. nec ipse deus uerbum uult se Dauid filium esse sed dominum, corpus autem hoc uocari Dauid filinm non solum non inuidit sed et propter hoc adfuit. In supra scripto quadragesimo quinto capitulo dicitur, quia. per gratiam sit filius dei, qui ex Maria natus est homo, natura autem deus uerbum, et quasi ratiocinatur dicendo *quod gratia, non natura, et quod natura, non gratia' et adiungitur 'sufficiat corpori, quod ex nobis est, secundum gratiam filiatio et non supra naturam eleuetur et deus uerbum pro debita «a» nobis gratiarum actione non ipiurietur': quae uerba nudum hominem ex uirgine Maria significant, qui per gratiam appelletur filius dei. qui ergo haec ita sapit docet credit aut praedicat, ana- thema sit. 21 Cap. XLV -— Act. Syn. 44: 'Exusdem Theodori quae proposuit sanctus Cyrillus οἱ refutauwit! C. repetuntur eadem uerba in eiusdem quintae synodi collatione quinta (Mansi IX 233) neque tamen sunt Theo- . dori sed Diodori Tarsensis ex libro I contra synusiastas, ut adfirmat Leontius, in cuius uersione Latina ab Henrico Canisio (Antiquae lecti- onis tom, IV, Ingolst. 1608, p. 98) edita uerba illa sic leguntur: *Gratiía filius homo ex Maria natus; natura autem deus uerbum: sllud gratia et non nalura, hoc autem. natura el non gralia. sufficiet. corpori ex nostro genere filiatio secundum gratiam, gloria. $mmortalitas. et. quod templum dei werli factum est. ne eleuetur supra naturam et deus wer- bum loco actionis gratiarum, quam. debemus, ne contumelia afficiatur. ei quae contumelia? componere ewn cum corpore ei existimare opus slli esse corpore ad perfeetain filiatsonem. nec. entm $1pse deus uerbum wult esse fihus Dawid sed dominus, corpus wero «uocari filum Dawid non siodo non 1nwidit sed propter hoc wenit'. mh [o 5 0 5 10 Epist. LXXXIII 159—164. 275 Capitulum XLVI. Quando erit quaestio de natiuitatibus secundum naturam, nec Mariae filius deus uerbum existimetur: mortalis enim mortalem generat secundum mnaturàm et corpus simile sibi, et duas natiui- iates deus uerbum non sustinuit, unam quidem ante saecula, alteram autem in posterioribus temporibus. | In supra scripto quadragesimo sexto capitulo dicitur, ut Mariae filius deus uerbum non existimetur, adiciendo quia mortalis mortalem generat secundum naturam et corpus simile sibi: quae uerba et purum hominem de sancta uirgine Maria significant et duos filios introducunt. qui ergo haec ita sapit docet credit aut praedicat, anathema sit. Capitulum XLVII. Ergo iam cessabunt ab impudente pugna, desistent autem uana contentione erubescentes euidentiam praedictorum: plurimos enim dicit filios in gloriam ducentem. ecce igitur in filiationis ratione 1 Cap. XLVI — Act. Syn. 45: *Eiusdem Theodori ex his quae refutauit sanctus. Cyrillus C. etiam haec esse Diodori ex libro I contra synusiastas idem testatur Leontius, cuius uersio Latina apud Canisium (l. c. 99) extat haec: Et quando de generationibus secundum naturam fuerit sermo, ne filius Mariae putetur deus uerbum: mortalis enim mor. talem generat secundum naturam el corpus generat consubstantiale, et duas generationes deus werbum non substinebat, wnam ante saecula, alteram poslerioribus temporibus. 13 Cap. XLVII — Act. Syn. 46: *EXusdem (sc. Theodori) ez interpretatione epistolae ad Ebraeos C; immo sunt Theodori de incarnatione libri XII, ut docet Leontius (Script, uet. nou. coll. VI 306, 14), qui seruauit Graeca: Ἄρα παύσοντα: λοιπὸν τῆς ἀναισχύντου μάχης, ἀποστήσονται δὲ λοιπὸν τῆς ματαίας φιλονεικίας, αἰδεσϑέντες τῶν εἰρημένων τὸ προφανές, πολλοὺς γά2 φησιν υἱοὺς εἰς δόξαν ἀγαγόντα" ἰδοὺ τοίνυν ἐν τῷ τῆς υἱότητος λόγῳ καὶ συγχατατάττων Ó ἀπό- στόλος φαίνετα!: τὸν ἀναληφϑέντᾳ ἄνθρωπον τοῖς πολλοῖς o0 καϑ᾽ ὁμοίωσιν ἐκείνοις τῆς υἱότητος μετέχων ἀλλὰ καϑ'. ὁμοίωσιν καϑ᾽ ὃ χάριτι προσεΐληφε τὴν υἵότητα, τῆς ϑεύτητος μόνης τὴν φυσικὴν υἱότητα χεχτημένης. Latina repetita sunt in eiusdem quintae syuodi collat. 5 (Mansi IX 286), ubi Cyrillum ea refutasse comperimus in libro contra Theodorum et Dio- dorum II. 2 ne uulgo — 5 alterum V 14 uana C!C? (et C! 4n coll, 5, uanae $bid. C?): una V, de uana C? 16 ratione Surius et sic C in coll. 5: rationem V C!, narratione C? 18* 164 164 165 166 167 276 Uigilii constitutum de tribus capitulis apostolus apparet adsumptum hominem ceteris connumerans, non secundum quod similiter illis filiationis particeps est, sed secundum quod similiter gratia filiationem adsumpsit deitate sola naturalem filiationem possidente. In supra scripto quadragesimo septimo capitulo id, quod ; dicit apostolus: qui multos filios in gloriam addu- erat, exponendo dicitur, quod adsumptum hominem ceteris connumeret sanctus apostolus, eo quod similiter gratiam filiationis acceperit sola deitate naturalem filiationem possidente: quae item uerba, sicut superius dictum est, duos introducunt τὸ filios dei, id est unum per gratiam, alterum per naturam. quod qui ita sapit docet credit aut praedicat, anathema sit. Capitulum XLVIII. Sed ad hoc dicunt, quod Iesus nomen saluatorem significat; *saluator autem" dicunt quomodo ille homo dicatur?': obliti, quod 15 Iesus dicebatur etiam et filius Naue et, quod mirandum est, quia non sic uocatus est fortuito in generatione sed transnominatus ἃ Mose. certum autem est, quod non hoc imponere homini patiebatur, si diuinam naturam omnimodo significabat. ]n supra scripto quadragesimo octauo capitulo de nomine » Iesu, quod saluatorem significet, argumentando negatur et dicitur, quia si saluator diuinam naturam significaret, numquam 18 Cap. XLVIII — Act. Syn. 47: *Exusdem (ac. Theodori) ex libro duodecimo de incarnatione C; Graeca seruauit Leontius: ᾿Αλλὰ πρὸς τοῦτό φασιν, ὅτι τὸ ᾿Ιησοῦς ὄνομα σωτῆρα σημαίνει’ σωτὴρ δέ qaot πῶς ἄν '6 ἄνθρωπος λέγοιτο; ἐπιλελησμένοι ὅτι Ἰησοῦς ἐλέγετο καὶ ὁ τοῦ Ναυὴ καὶ, τὸ δὴ ϑαυμαστὸν, οὐκ ἀπό τινος οὕτω χληϑεὶς συντυχίας ἐν τῇ γενέσει ἀλλὰ μετονομασϑεὶς ὑπὸ τοῦ Μωσέως δῆλον δὲ ὡς οὐκ dv αὐτὸ ϑεῖναι ἐπ᾿ ἀνθρώπῳ ἠνέσχετο, εἴπερ ϑείας ἦν πάντως φύσεως σημαντικόν (Scriptor. uet. noua collectio VI 807, 16). 2 similiter illis C! δὲ in coll. 5 C?: ilis similiter (om. filiationis particeps..quod similiter) C?, illis (om. similiter) V — 4 possidentem V et anie ras. C^ nec non C'C? in coll. 5 10 quae item scripsi: qui eidem V, quae quidem o? Bar. 195 dicunt restitui ex Graeco: dicit VC, si dicitur Bar. 16 etiam et VC: etiam uulgo — naue VC!, nauhe C? 17 ἃ mose V: amore ΟἿ, a moyse C? [9 si V et C! man. 2: sed ΟΣ εἰ C! man. 1 10 15 Epist. LXXXIII 165—171. 277 tale nomen homini imponeretur: quibus uerbis absolute et purus homo Christus ostenditur et duae personae intelleguntur. quod qui ita sapit docet credit aut praedicat, anathema sit. Capitulum XLVIIII. Itaque non solum filium ipsum uocat a deo uerbo separans sed eliam secundum filiationis rationem connumerans ceteris partici- pibus filiationis conuincitur, quoniam gratia et ipse particeps fuit filiationis, non naturaliter ex patre natus, habens tamen ad ceteros excellentiam, quia unitate ad ipsum filiationem possidet, quod ei firmiorem ipsius rei donat participationem. In supra scripto quadragesimo nono capitulo dicitur, quia Christus per gratiam particeps fuerit filiationis, habens tamen ad ceteros excellentiam, quod ei firmior ipsius rei donacta» sit participatio. quod qui ita sapit docet credit aut praedicat et non magis deus uerbum cum adsumpta carne unus atque idem dominus lesus Christua et uerus filius dei et idem ipse uerus filius hominis intellegitur et creditur, anathema sit. Capitulum L. Homo Iesus siniliter omnibus hominibus, nihil differens con- naturalibus hominibus quam quae ipsi gratia dedit; gratia autem data naturam non inmutat sed post mortis destructionem donauit ei deus nomen supra omne nomen. In supra scripto quinquagesimo capitulo dicitur, quod homo lesus nihil differat omnibus connaturalibus hominibus, nisi 4 Cap. XLVIIII — Act. Syn. 48: *Exsusdem (sc. Theodori) ez eodem libro' C; graece seruauit Leontius: “ὥστε ob μόνον υἱὸν αὐτὸν ἀποκαλεῖ τοῦ ϑεοῦ Àoroo ἀφορίσας ἀλλὰ xal συντάττων κατὰ τὸν τῆς υἱύτητος λόγον τοῖς λοιποῖς τοῖς μετεσχηκόσι τῆς υἱότητος ἐλέγχεται" ἐπείπερ χάριτι καὶ αὑτὸς μετέσχηχε τῆς υἱότητος, οὐ φυσικῶς ἐκ τοῦ πατρὸς γεγεννημένος, ἔχων μέντοι παρὰ τοὺς λοιποὺς τὴν ὁπεροχὴν, ὅτι τῇ πρὸς αὐτὸν ἑνώσει κέχτηται τὴν υἱότητα, ὃ δὴ κυριωτέραν αὐτῷ τοῦ πράγματος χαρίζεται τὴν μετουσίαν (Scr. uet. n. c. VI 807, 18) 18 Cap. L — Act. Syn. 49: * Eiusdem. Theodori ex libro secundo de incarnatione" Ο 21 Philipp. 2, 9 1 tslem Y 9 quia C: qui V — 18 donata οἷ: dona V 20 quam. que V: quamque C, quam quod o? gratiam dedit o? Bar. 2421 inmi- nutat V 24 «ab» omnibus Bar. 168 169 170 171 172 173 174 278 Uigili constitutum de tribus capitulis quod ei gratia dedit: quae uerba dominum nostrum Iesum Christum uelut unum de iustis hominibus faciunt aestimari, qui non deitate sua excelsus intellegatur sed gratia aliquid amplius quam ceteri homines asseratur adeptus. quod si quis ita sapit docel credit aut. praedicat, anathema sit. Capitulum LI. Sed mei fratres, qui eiusdem mihi matris sunt filii, dicunt mihi (non separa hominem οὐ deum sed unum eundemque dic." hominem dicens connaturalem mihi dico; deum si dicam, con- naturalem deo dico: quomodo homo et deus unum est? numquid una natura hominis et dei, domini et serui, factoris et facturae? homo homini consubstantialis est, deus autem deo consubstantialis est: quomodo igitur homo et deus unus per unitatem esse potest? qui saluificat οὐ qui saluificatur? qui ante saecula est et qui ex Maria apparuit? | In supra scripto quinquagesimo primo capitulo negatur, quod unus idemque dici possit deus et homo, dicendo 'quo- modo homo et deus unus per unitatem esse potest? qui saluificat et qui saluificatur? qui ante saecula est et qui ex Maria apparuit? quae uerba duas introducunt in Christo personas. si quis igitur ita sapit docet credit aut praedicat, anathema sit. Capitulum LII. Bene intulit: namque ego homo sum, ut dicat "nihil miran- dum, si hoc potes, cum sis homo accipiens ἃ deo: quoniam et 6 Cap. LI — Act. Syn. 50: 'Eiusdem (sc. Theodóri) ex eodem libro" C 28 Cap. LII — Act. Syn. 51: 'Eiusdem (sc. Theodori) ex quarto libro commenti secundum Matthaeum de hecatontarcho' C. Aliam uersionem capp. LII et LIII uide spud Facundum Hermian., Pro defens. trium capitul. III 4 (Migne 67, 595) itemque aliam ultimorum cap. LIII uerborum apud Innocentium Maroniae episcopum (Spicil. Casin. I 152 n. 6) 24 Matth. 8, 9 1 gratiam Bar. S8 separa C?: separas Οἱ, separata V 9 dicens VC: dico Surius, dicens dico Bar. interpunctionem uerborum a me restitutam plane euertentes 18 quomodo igitur..15 apparuit exhibet Pelagius ἃ. c. 443 24 namque et ego Surius secundum Vulgatam 15 Q 15 2e Epist. LXXXIII 172—178. 279 ego, cum hoc sim, accipio oboedientes 3616] habens iubendi po- testatem propter datoris indulgentiam". Capitulum LIII. *Quapropter nec incongruum est et te accepta ista a deo pote- state uerbo solo iubentem abigere passiones' nec enim tamquam filio dei et ante uniuersam creaturam existenti et creatori eorum, quae sunt, accessit centurio. In supra scripto quinquagesimo secundo et quinquagesimo tertio capitulo dicitur, quia Christo dixerit centurio 'nihil mirandum. si hoc potes, cum sis homo accipiens & deo: quoniam et ego, cum hoc sim, aecipio oboedientes semel habens iubendi potestatem propter datoris indulgentiam', et quamuis ex eo, quod sequitur, centurionem non tamquam filium dei adisse, qui uniuersam condiderit creaturam, uideatur quidem ipse confiteri eum esse filium dei et creaturae totius opificem, tamen, quia nec de centurionis intellectu bene existimauit, cuius fidem dominus non laudaret dicendo: non inueni tantam fidem in Israel, nisi sciret eum intelle- xisse, quia deus est. et ex superioribus capitulis in aliis dictis, cum non per unitatem subsistentiae sed per gratiam dicitur Christus esse filius dei, et ex eo purus homo Christus uidetur induci, qui pro merito suo acciperet per datoris indulgentiam potestatem. si quis ergo haec ita sapit docet credit aut praedicat, anathema sit. 8 Cap. LIII — Aet. Syn. 52: *Exusdem (sc. Theodori) ez eodem libro C 17 Matth. 8, 10 4 uerba quapropter efc. nullis uerbss interpositis ea. quae praecedunt excepisse uidentur; priora enim quapropter..passiones etiam ad ea re- ferenda. sunt, quae in cap. 52 de suo Theodorus centurionem dicentem facit 14 creaturam uideatur... filium dei et bis V — 19 sq. et ex his et superioribus capitulis et aliis dictis iam non Bar. 176 177 178 280 Uigilii constitutum de tribus capitulis 179 | Capitulum LIIIT. Consonantia et apostolus dicit: et manifeste magnum est pietatis mysterium: qui manifestatus est in carne, iusti- ficatus est in spiritu, iustificatum esse in spiritu dicens ipsum, siue quod ante baptismum cum subtilitate competente legem custodiuit siue quod etiam post illud gratiae conuersationem cooperatione spiritus cum magna compleuit subtilitate. 180 In supra scripto quinquagesimo quarto capitulo id, quod apostolus dicit: quod manifestatum est in carne, iustificatum est in spiritu, Christus iustificatus esse νυ asseritur, siue quod ante baptismum cum subtilitate competenti legem custodierit siue quod etiam post illud gratiae conuer- sationem cooperatione spiritus cum magna subtilitate comple- 181 uerit: quae uerba quia item purum hominem Christum iusti- ficatione eguisse demonstrant, si quis ita sapit docet credit 16 aut praedicat et non magis ipsum ut uere deum consubstanti- alem patri et spiritui sancto iustificare impios per fidem credit, anathema sit. 1 Cap. LIIII — Act. Syn. 58: 'Exusdem (sc. Theodori) ex libro fertio decimo de incarnatione" C; Graeca fere omnia seruauit Leontius (Scr. uet. n. c. VI 808, 21): ὃς ἐφανερώϑη ἐν σαρκὶ, ἐδικαιώϑη ἐν πνεύ- ματι δεδικαιῶσϑαι ἐν πνεύματι λέγων αὐτὸν εἴτε ὡς πρὸ τοῦ βαπτίσματος μετὰ τῆς προσηκούσῃς ἀκριβείας τὸν νόμον φυλάξαντα εἴτε ὡς καὶ μετ᾽ ἐκεῖνο τὴν τῆς χάριτος πολιτείαν τῇ τοῦ πνεύματος συνεργείᾳ μετὰ πολλῆς πληροῦντα τῆς ἀκριβείας. 2. et 9 Tim. I 8, 16 | 10 15 Epist. LXXXIII. 170—184. 281 Capitulum LV. Idem hoc dicimus iuste et de domino, quod deus uerbum sciens eius uirtutem et secundum fpraescientiam statim in ipso initio complasmationis inhabitare bene uoluit et uniens eum sibi affectu uoluntatis maiorem quandam praestabat ei gratiam, utpote gratia, quae in eum esi, in omnes homines diuidenda: unde et circa bona uoluntatem integram ei custodiebat. non enim hoc dicemus, quód ille homo uoluntatem habebat nullam sed quod uolebat quidem bonum, magis autem ei uoluntarie plurimum aderat et boni desi- derium et contrarii odium, conseruabatur uero a diuina gralia illi uoluntas integra ab initio deo, qualis erit, subtiliter sciente, qui et ad confirmandum eum magnam illi cooperationem habitatione sua prae- Stabat pro omnium nostrum salute. unde nec iniustum dicat aliquis esse, quod praeter omnes praecipuum aliquid datum est illi homini, qui à domino adsumptus est. In supra scripto quinquagesimo quinto capitulo dicitur, quia deus uerbum secundum praescientiam sciens hominis Christi 1 Cap. LV — Act. Syn. 54: *Item eiusdem Theodori ex quarto- decimo libro eiusdem (sc. de incarnatione) opusculi! ΟἹ, Graeca seruauit Leontius (l. c. p. 809, 27): Ταὐτὸ δὲ τοῦτο φήσομεν δικαίως καὶ ἐπὶ τοῦ κυρίου, ὅτιπερ ὁ ϑεὸς λόγος ἐπιστάμενος αὐτοῦ τὴν ἀρετὴν καὶ δὴ κατὰ πρό- ἵνωσιν εὐθϑὺς ἄνωθεν iv τῇ τῆς διαπλάσεως ἀρχῇ ἐνοικῆσαΐ τε εὐδοχήσας καὶ ἐνώσας αὐτὸν ἑαυτῷ τῇ σχέσει τῆς γνώμης μείζονά τινα παρεῖχεν αὐτῷ τὴν χάριν ὡς τῆς εἰς αὐτὸν χάριτοσ εἰς πάντας τοὺς ξξῆς διαδοϑησομένης ἀνθρώπους: ὅϑεν καὶ τὴν περὶ τὰ καλὰ πρόϑεσιν ἀκέραιον αὐτῷ διεφύλαττεν. o0 γὰρ δὴ τοῦτο φήσομεν, ὅτιπερ ὁ ἄνϑρωπος πρόϑεσιν εἶχεν οὐδεμίαν ἀλλ᾽ ὅτι προὐτέϑειτο μὲν αὐτῷ τὸ καλὸν, μᾶλλον δὲ πλείστη αὐτῷ τῆς (?) κατὰ πρόϑεσιν προσῆν f) τε τοῦ χαλοῦ στοργὴ καὶ τὸ τοῦ ἐναντίου μῖσος" διεφυλάττετο δὲ αὐτῷ τὰ τῆς προϑέσεως ἀκέραια ὑπὸ τῆς ϑείας χάριτος ἄνωϑεν τοῦ ϑεοῦ; ὁποῖός τίς ἔστιν, ἀκριβῶς ἐπισταμένου καὶ δὴ πρὸς τὴν τούτου. βεβαίωσιν πολλὴν αὐτοῦ (leg. αὐτῷ) παρέχοντος τῇ οἰκείᾳ ἐνοικήσει τὴν συνέργειαν ὑπὲρ τῆς ἁπάντων ἡμῶν σωτηρίας. ὖϑεν οὐδὲ ἀδικίας εἴποι τις ἄν εἶναι τὸ παρὰ πάντας bat ρετόν τι παρεσχῆσϑαι τῷ ὑπὸ τοῦ "κυρίου ληφϑέντι ἀνθρώπῳ. 2. quae iam sequuntur Theodori capitula cum mulis aliis 4n C! omissü suni; quare in eis quae sequuntur lectiones uarias codicis C! adnotabo omnes . dicimus VC*: dicemus Surius 8. praesentiam ΚΣ 5 maiorem ex moiorem C! man. 2 quondam V . 6 bona Surius: bonam VC! 7 dicemus VC!: docemus Surius 11 scientes C! 12 magnam Surius: magnum V, magna Οὐ 18 iniustum ex iustum C' man. 2 aliquis eo 8e esse ΟἿ 182 183 184 185 186 187 188 282 Uigilii constitutum de tribus capitulis uirtutem initio complasmationis statim in ipso inhabitare bene uoluerit et uniens eum sibi affectu uoluntatis maiorem quan- dam praestabat ei gratiam: ex quibus uerbis et ex aliis, quae sequuntur, duae euidenter iudicantur esse personae et quia filius dei in filio hominis per affectum οὖ gratiam et re- lationem habitare uideatur. si quis ergo haec ita sapit docet credit aut praedicat et non unum eundemque Christum in duabus perfectis et indiuisis inconfusisque agnoscit et credit esse naturis, anathema sit. Capitulum LVI. Nam rationalis quidem proprium est discretio bonorum et malorum. cum uero non essent contraria, non erat ei possibile aliquid discer- nere. primum igitur in his, quae creata sunt, magnam conírarie- tatem fecit. In supra scripto quinquagesimo sexto capitulo dicitur rationalis proprium esse discretionem bonorum et malorum et post pauca sequitur fprimum igitur in his, quae creata sunt, magnam contrarietatem fecit': quae uerba si ea intenti- one dicantur, ut etiam mali natura sicut et boni introducatur, anathema sit. Capitulum LVII. Quoniam autem non obaudiuit Adam, deinde subditus est morti et factum est hoc propter inoboedientiam, quod et citra Cin»oboedien- σι μὰ δ 10 Cap. LVI — Act. Syn. 55: 'Item eiusdem. Theo«do»ri ex his quae sunt in euangelium secundum Matthaeum, in quibus dicit (sc. Theo- dorus), quod deus creawit contraria, $d est bona et mala' C* 421 Cap. LVII — Act. Syn. 56: 'Item eiusdem (sc. Theodori) ex «e»odem libro scil. comm. in Matth), quod deus peccatum docwit et, mortem $ntro- duxit' C! (cf. O. F. Fritzsche, De Th. Mops. uita et scriptis, p. 64 adn. 3) 4 sequntar ΥὙ inducuntur Bar. 9 relationem V: fort. prae- lationem 12 essent ΟἿ: sint. V erat er era C! man. 5 22 sub- ductus C! 28 inobedientia V inoboedientiam Swrius: oboedien- tiam VC! σι 10 15 20 25 Epist. LXXXIII 185—192. 283 liam propter utilitatem nostram a creatore factum est: edocti sumus omnes peccatum. In supra scripto quinquagesimo septimo capitulo dicitur, quia etsi non fuisse Adam inoboediens, tamen propter uti- litatem hominum ἃ creatore factum esse et edoctos nos esse peccatum: quod absit, ut catholica fides credat, a deo nos, ut peccatores efficeremur, doceri potuisse peccatum. si quis ergo haec ita sapit docet credit aut praedicat et non magis prohibente deo primi hominis culpa introductum fatetur esse peccatum et iusto dei iudicio eum atque eius progeniem propter inoboedientiam suam morlis subisse supplicium, ana- thema sit. Capitulum LVIII. Nec igitur mortem non sponte et praeter iudicium suum intulit hominibus neque peccato aditum ad nullam utilitatem dedit (nec enim hoc fieri nolens non poterat), sed quoniam sciebat utile esse nobis, magis autem omnibus rationabilibus, prius quidem malorum et deteriorum fieri aditum, postea autem deleri quidem haec, iniro- duci autem meliora, ideo in duos status diuisit deus creaturam, praesentem et futurum, in illo quidem ad inmortalitatem et immu- tabilitatem omnia ducturus, in praesenti uero creatura in mortem et mutabilitatem interim nos dimittens. nam si quidem statim ab initio inmortales nos fecerit et inmutabiles, nullam differentiam ad inrationabilia haberemus, proprium nescientes bonum: ignorantes enim mutabilitatem inmutabilitatis ignorabamus bonum, nescientes mortem immortalitatis lucrum nesciebamus, ignorantes corruptionem non laudabamus incorruptionem, nescientes passionum grauamen impassibilitatem non mirabamur; compendiose dicere, ne longum 18 Cap. LVIII — Act. Syn. 57: 'Item eiusdem Theodori ex libro quinto commenti de creatura (i. e. commentarii ad Genesin). C! .21 ducturus Surius: dicturus V, docturus C! 28 nulla differentia ab inrationabilig C! (expwnzit ἃ man. 2) 25 inmutabilitatis ignor. bonum . V (C?): immutabilitatem ignor. C! 26 inmortalitatis ex inmortalitatem corr. C! man. Ὁ corruptiones V — 28 dicam ar. | 189 190 191 192 198 194 195 196 284 Uigilii constitutam de tribus capitulis sermonem faciam: nescientes malorum experimentum bonorum illorum non poteramus scientiam mereri. In supra scripto quinquagesimo octauo capitulo dicitur ideo deum dedisse peccato aditum, quia utile hoc sciebat esse nobis, magis autem omnibus rationabilibus, ut prius s uidelicet malis et deterioribus rebus fieret aditus, postea autem his deletis introduci meliora, et adicitur, quia si Statim ab initio inmortales nos fecisset et inmutabiles, nullam differentiam ad inrationabilia haberemus proprium nescientes bonum: quibus uerbis primum contra regulam fidei deus τὺ asseritur tamquam nobis utile introduxisse peccatum; secundo, cum omnia rationabilia conplectitur, hoc et de angelis et de uniuersa caelesti militia, quae ratione est praedita, facit intellegi; tertio, quia illud, quod diabolus ad decipiendum primis hominibus persuasit, scilicet quia, si de ligno prohibito i: manducarent, fierent sicut dii scientes bonum et malum,. beneficii loco asseritur profuisse. quae si quis ita sapit. d docet credit aut praedicat, anathema sit. Capitulum LIX. Necesse est autem omnia simul rationabilia, inuisibilia dico et se nos ipsos, quibus mortale quidem est corpus, anima autem per omnia eiusdem generis inuisibilibus et rationabilibus substantiis, hic quidem praesentem mutabilitatem pati, ut optimam erudiamur doctrinam religiositatis et ad beniuolentiam constituamur. In supra scripto quinquagesimo nono capitulo dicitur s necesse est omnia simul rationabilia, inuisibilia et nos ipsos, quibus mortale quidem est corpus, anima autem pér omnia 16 Gen. 8, ὅ 19 Cap. LIX — Act. Syn. 58: 'Item eiusdem (sc. Theodori) de eisdem' (sc. libr. V commenti de creatura) ΟἹ Epist. LXXXIII 193—200. 285 eiusdem generis inuisibilibus et rationabilibus substantiis, hic quidem praesentem mutabilitatem pati, ut optimam erudiamur doctrinam religiositatis et ad beniuolentiam constituamur": quibus uerbis si et angeli lucis et uniuersae caelestes inui- 5 Sibilesque uirtutes sic mutabilitati hactenus subiacere sicut humanae animae asseruntür, anathema sit. Capitulum LX. Nam sciebat quidem, quod peccabunt omnimodo, concedebat uero hoc fieri expedire eis cognoscens: quoniam nec erat possibile 10 eum, qui, cum fecerit non existentes, et tantorum quidem demon- strauerit deminos, tanta uero bona proposuerit, ut eis fruantur, non prohibere peccati aditum, si expedire eis hoc cognosceret. sed enim non erat possibile nos aliter discere peccatum et pas- sionum molestiam et deteriora et nostram infirmitatem in his de- 16 monstrandam ad ostendendam magnitudinem inmutabilitatis, quam postea nobis esset donaturus, nisi sic ab initio haec fuissent a deo dispensata, nt conlatione et experimento infinitorum illorum bonorum possemus scire magniludinem: et huius gratia utpote profuturum nobis peccatum intrare dimitiens magnum in eius bello 80 auxilium inuenit. In supra scripto sexagesimo capitulo dicitur, quia deus Sciens hominem peccaturum ideo peccare permiserit, quia hoc ei nouerat expedire, et propterea non prohibuisse peccati aditum, quia sic ab initio a deo fuerit dispensatum, ut 46 conlatione et experimento infinitorum illorum bonorum pos- Semus scire magnitudinem, et huius rei gratia utpote pro- futurum nobis peccatum intrare dimittens magnum in eiusdem peccati bello auxilium inuenerit homo: quae uerba quoniam 197 198 199 200 7 Cap. LX — Act. Syn. 61: '*Item eiusdem (sc. Theodori) ex quinto libro' (sc. de creatura) ΟἹ l inuisibilibus inrationabilibus V, corr. οἱ — 2 optima .. doctrina V, correxi — 8 religiositas V, corr. ὁ 8 peccabant omnino C! 10 er- tantes C'(C5) 11 dominus C! 19 cognoscerem C! 18 hostendendam magnitudine V inmmtabilitatis ex inmutabilitates corr. C! man. 2 17 experimentum C! 18 possemus C!(C?,: possumus V gratiae V 22 peccatorum V, corr. o? 25 possumus V, corr. o? 28 inuenerit corr. ex inueneris V 201 202 203 286 Uigilii constitutum de tribu. apitulis aliena sunt a sensu scripturae diuinae, ut dicatur, quia peccatum ἃ deo nobis pro utilitate introductum 810, si quis ita sapit docet credit aut praedieat, anathema sit. suneta enim catholica ecclesia hoe certum tenet et credit, quia deus el prohibuerit a peccato primum hominem et per inoboedien- tiam peccantem punierit iusto supplicio sed bene utens etiam malis nostris singulari nos remedio per unigeniti filii sui incarnationem passionem mortem et resurrectionem, hoc est domini dei nostri Iesu Christi, ab omnium peccatorum nexibus liberauit. | His igitur competenter et per orthodoxae fidei rectitudinem apostolicae sententiae auctoritate damnatis constituimus, ut ex omnibus istis, quae nos patrum statutis atque traditionibus inhaerentes apostolica auctoritate damnauimus, nulla iniuriandi praecedentes patres uel doctores ecclesiae, quae procul dubio Scandala sacrosanctae ecclesiae suscitat, praebeatur occasio: anathematizantes omnem ad ordines ecclesiasticos pertinentem, qui patribus atque doctoribus ecclesiae contumeliam ex supra dictis impietatibus quo modo ascribere uel inrogare uoluerit. et quoniam praefata dogmata, quae secundum intellectum de his expositum anathemati atque damnationi subiecimus, in eo uolumine, quod nobis per fratrem nostrum Benignum epi- $Scopum nuper ἃ pietate uestra transmissum est, sub Theodori Mopsuesteni episcopi perhibentur nomine praenotata, ad hoc sollicitudinis nostrae animum consequenter ammouimus, ut 8i quid «de» persona uel nomine memorati Theodori apud patres quaesitum sit uel si qua super eius nomine ab eis regulariter fuerint constituta siue disposita, diligentissima indagatione quaerere curaremus. et haec inuestigantes aduer- timus beatae recordationis Cyrillum Alexandrinae ciuitatis antistitem de persona jam mortui Theodori episcopi Iohanni reuerendae memoriae Antiochenae ciuitatis episcopo uel Ori- 10 A^ δ 20 0 C 10 15 Epist. LXXXIII 201—207. 287 entali synodo ad eius litteras reseribentem inter alia ita dixisse: quae prolata est in sancta synodo Ephesena definitio ueluti ἃ Theodoro deposita, sicuti offe- rentes dicebant, nihil habens sanum, euacuauit quidem eam sáneta synodus ueluti peruersarum plenam intellegentiarum. condemnans autem eos, qui sic sapiunt, dispensatiue mentionem uiri non fecit neque eum nominatim anathemati subdidit neque alios. ipsam uero synodum Ephesenam primam Sollieite recensentes nihil de Theodori Mopsuesteni persona referre comperimus sed symbolum, quód Charisius presbyter ilie prodidit, magis quia ab Anastasio et Fotio, qui tune temporis haeretico Nestorio adhaerebant, per Antonium et Iacobum nomina tantum presbyterorum habentes ad Fila- delforum ecclesias fuerit destinatum. ex quo claret beatum Cyrillum, hoe quod per litteris profitetur, a prolatoribus scilicet symboli jam defuncti Theodori episcopi nomen fuisse delatum, sua prouidentia ecclesiasticam moderationem circa mortuum sapientia sacerdotali seruantem noluisse nomen eius ne monumentis quidem synodalibus propter regulam, quae de mortuis in sacerdotio seruanda est, contineri, quomodo autem . 9 Cyrilli ad Iohannem epistula, ex qua et haec et quae infra p. 288, 4 sqq. adferuntur uerba desumpta sunt (tertium eiusdem epistulae fragmentum seruauit Facundus, De def. tr. cap. VIII 5 -Ξ- Migue LXVII 798, 22), aetatem non tulit. sed priora illa Cyrillus ad uerbum fere scrip- sit etiam ad Proclum Constantinopolitanum (ep. 72, Migne LXXVII 8345); "[oteo δὲ 4j σὴ ὁσιότης, ὅτι παρενεχϑείσης τῇ ἁγίᾳ συνόδῳ ἐχϑέσεως παρ’ αὐτοῦ συνταχϑείσης, ὡς οἱ προελόντες (al. προοενεγκόντες) ἔφασχον, οὐδὲν ἐχούσης ὑγιὲς κατεκιβδήλευσε μὲν αὐτὴν $ ἁγία σύνοδος ὡς διεστραμμένων γέμουσαν ἐννοιῶν καὶ τὴν Νεστορίου δυσσέβειαν οἱονεί πως πηγάζουσαν᾽ κατα- χρίνασα δὲ τοὺς οὔτω φρονοῦντας οἰχονομικῶς οὐκ ἐμνημόνευσε τοῦ ἀνδρὸς οὐδὲ αὐτὸν ὑπέϑηχεν ὀνομαστὶ τῷ ἀναϑεματισμῷ δι᾽ οἰκονομίαν, tva μή τινες ete, — 11—15 cf. Act. Conc. Ephesini tertii, Act. VI (— Mansi IV 1844), cuius ipsa fere uerba hic a Uigilip adferuntur lit (pro inter) V — 2 qua V, corr. o? 8 deposita ez deposito V: disposita a — 4 dicebat V, corr. o? 7 dispensatiue scripsi: dispensati ucro V 10 mophsuesteni V 11 carisius V — 18 nestorii V, corr. o? 205 206 207 . . 988 Uigilii constitutum de tribus capitulis hoe, quod supra dixit beatus Cyrillus dispensatiue factum, ut minime anathemati nomen uiri subiceret, uoluisset intellegi ad ecclesiasticam regulam porrigendum, in eadem epistola sua subter adiecit dicens: sed iuste audient, tamenetsi nolint, qui huiusmodi causas praebent: obliuisci- s mini uos ipsos, quando aduersus cineres arcus extenditis; non enim superest, qui apud uos inscriptus est. et me nullus culpet in haec uerba progressum, sed cedant ualde nimium praecessori. graue est enim insultare defunctis uel si 1810] fuerint, nedum illis, qui in episcopatu hanc uitam deposuerunt. iustissimum enim apparet pruden- tibus uiris cedere praescienti uniuscuiusque uo- luntatem et cognoscenti, qualis unusquisque 208 futurus .sit. ^ beatum quin etiam Proclum huius regiae y ' ciuitatis antistitem ita memorati Iohannis Antiocheni episcopi similiter constat respondisse rescriptis dicentem iuter alia: quando enim scripsi tuae sanctitati oportere aut Theodorumautalios quosdam,qui pridem defuncti sunt, anathemati subdi aut nominatim alicuius s 209 feci mentionem? et post pauca: et illa capitula, quae subiecta sunt, reppuli utpote suptilitatem non habentia pietatis: neque autem de Theodoro 4 cf. supra ad p. 287, 2; idem fragmentum adfert Facundus 1. c. III 6 (Migne LXVII 606 B — Fac.!) et VIII 5 (Migne ibid. 728 B — Fac.?) 18 etiam haec Procli epistula deperiit sed quae sequuntur eius duo fragmenta una cum eis, quae in medio Uigilius omisit. seruauit etiam Facundus l c. VIII 2 (Migne ibid. 718 A — Fac.! eorumque partem idem adfert etiam VIII 5 (ibid. 728 A — Fac.? OQ 10 15 Epist. LXXXIII 207—212 289 neque de alio quoquam, qui iam defuncti sunt, Scripsi, deo amantissime, aut ut anathematizetur aut utabdicetur. ged neque carissimus Theodotus, qui a nobis directus est, diaconus talia mandata suscepit. item ipse beatus Proclus in epistola ad Maximum diaconum post alia ita dicit: quomodo igitur per litteras didici nune, quia Theodori Mopsuesteni et aliorum quorundam nomina praeposita sunt capitulis ad anathematizandum, cum illi ad deum iam migrauerunteteos,quiiam uitam reliquerunt, 8Superuacuum est iniuriari post. mortem, quos nec uiuos aliquando culpauimus? et post pauca: post suscriplionem autem tomi et post abiectionem capitulorum, quae cuius sint ignoramus, continuo praepara diaconum Theodotum uenire ad regiam ciuitatem, perpendat ergo pietatis uestrae sapientia sin- gularis, quia Proclus eruditissimus sacerdotum et non longe a Mopsuesteni Theodori uita repertus mala, quae libenter damnauerat, cuius essent, se jam tunc professus est ignorare, Sed neque in sancto et uenerando Calchedonensi concilio aliquid de saepius designati Mopsuesteni Theodori episcopi nomine inuenimus statutum uel dictum esse contrarium, dum in relatione, quam eadem ueneranda synodus piae memoriae 6 hanc Procli epistulam fortasse integram idem seruauit Facun- dus VIII 2 (Migne l. c. 718 C — Fac.!) itemque nonnulla eorundem uerborum idem repetit VIII 5 (ibid. 728 Α — Fac.?) 28 sqq. cf. Προσφω- νητικὸς. πρὸς... ΝΜαρκιανόν, Mansi VII 465: κοινωνήσει δὲ τῆς αἰτίας καὶ ὁ σοφὸς τῆς ᾿Αντιοχέων Ἰωάννης, ὃς... τῆς ἑῴας ὡς ἐκ μιᾶς γλώσσης τῷ ὁσίῳ Πρόχκλῳ καὶ τῷ τῆς οἰχουμένης τὰ σχῆπτρα διέποντι τὴν ὁμολογίαν ἐξέπεμψε (cf. Facund. I 2, quem ut saepius hic quoque Uigilius sequitur) XXXV. 19 210 212 213 214 . 215 290 Uigilii constitutum de tribus capitulis Mareiano tunc imperatori transmisit, quam uos quoque uestris legibus, dum orthodoxa professione unum de sancta trinitate Christum deum ac dominum nostrum confitendum astruitis, ad testimonium laudabiliter adduxistis, litterae Antiocheni Iohannis cum Orientali synodo ad beatum Proclum et ad Theodosium tunc piissimae recordationis principem destinatae uenerabiliter memorentur, quibus Mopsuesteni Theodori epi- Scopi persona, ne posi mortem damnari debeat, excusatur. Post haec ampliori cura perspeximus, si quid de his, qui jam defuncti sunt et minime reperiuntur in uita damnati, etiam Sanctae recordationis prodecessores nostri decreuerint. quibus inspectis agnouimus, quod huius cautelae prouidentiaeque formam ueneranda prodecessorum nostrorum sedis apostolicae praesulum constituta nobis apertissime tradiderunt. nam beatissimus papa Leo ad Theodorum episcopum Foroliuiensem post alia ita dicit: (nec? necesse est nos eorum, qui sic obierunt, merita actusque discutere, cum dominus deus noster, cuius iudicia nequeunt comprehendi, quod gacerdotale ministerium implere non poterat, suae iustitiae reseruauit. item beatus Gelasius papa in epistola, quam episcopis Dardaniae de causa A«ca»cii scripsit, post alia ita dicit: qui, postquam in collegium recidens prauitatis iure meruit. ab apostolica communione secludi, in hac eadem persistens damnatione defunctus est, absolutionem, quam superstes nec quaesiuit omnino 1 respicit Uigilius legem 7 Cod. Iust. lib. I tit. 1 De summa trini- tate; cf. Facund. I 2 — Migne LXVI: 61 A.B. 16 Leonis I ep. 108 ed, Ballerin. I 1174 sq. 22 Gelasiü I ep. 101 ὃ 8^sq. hüius editionis | | 8 astruís V, corr. » 7 mophsuesateni V 10 repperiuntur V 12 pro- uidentiae que V 18 uenerandam V, corr. Bar. 15 forolibiensem V 16 nec inserui er Leone: om. V, non o? 17 obierint edd. Leonis 19 sacerdotale ras. ex sacerdotal8 V potuit edd. Leonis ^ suae edd. Leonis et Bar.: siue V — 20 reseruauerit edd. Leonis 421 acii V, corr. Bar. 25 absoluciones V, corr. o nec quaesiuit Gelasius l, c.; neque siuit V 25 υ 1 1 Φ ὅ οι Epist. LXXXIII 218---918. 29] nec. meruit, mortuus iam non potest impetrare; siquidem ipsis apostolis Christi uoce delegatum est *quae ligaueritis super terram' et 'quae solueritis Super terram'. ceterum iam de eo, qui in diuino est iudicio constitutus, nobis fas aliud decerneré non est praeter id, in quo eum dies supremus inuenit, item memoratus beatae recordationis papa Gelasius in gestis synodalibus de Miseni episcopi Cumani absolutione confectis hoc euidenter edocuit dicens: totum quod supra nostrae facultatis est modulum, diuino iudicio relinquamus, non autem nobis poterunt imputare, cur praeuari- cationis offensam uiuentibus remittamus, quod ec- elesiae deo largiente possibile est; nec nos iam mortuis ueniam praestare deposcant, quod nobis non esse possibile manifestum est, quia, cum dictum sit *quae ligaueritis et golueritis super terram', hos, quos super terram iam non esse constat, non humano Sed suo deus iudicio reseruauit nec audet ecclesia sibimet uindieare, quod ipsis beatis apostolis con- Spicil non fuisse concessum: quia alia est causa superstitum, alia defunctorum. hane autem regulam et in sanctorum Iohannis Constantinopolitani episcopi, quem Chrysostomum uocant, atque Flauiani eiusdem ciuitatis episcopi ueneranda memoria constat esse seruatam, quia licet uiolenter exclusi sunt, non tamem pro damnatis sunt habiti, eo quod semper inuiolatam eorum communionem Romani praesules seruauerunt nec abscidi ab ecclesia dici potuerunt uel poterunt, quos sibi inconuulse ünitos apostolica iudicauit auctoritas. in Eusebii etiam cognomento. Pamphili historia libro septimo 8 Matth. 18, 1 9 Gelasii I ep. 108 $ 28 huius editionis (haec omnia fere adfert etiam Facundus adu. Mocianum, Migne 67, 865) 16 Matth. 18, 18 | ' 19* 216 217. 218 202 Uigilii constitutum de tribus capitulis legitur Dionysium Alexandriae episcopum, qui longe ante fuerat, de Nepote quodam episcopo Aegypti ita fecisse. hic enim Nepos episcopus de mille annis, quibus post primam resurrectionem sanctos cum Christo regnaturos esse beatus Iohannes apostolus in apocalypsi dicit, scripsisse asseritur, in quibus Iudaicum intellectum habuisse narratur. post cuius mortem cum ad Dionysium episcopum Alexandriae peruenisset, quod tota Aegyptus ipsos libros, quos Nepos reliquerat, ueluti magnum aliquod et occultum mysterium se habere putaret, et pergens ad eum locum (in Arsenoite enim quaestionem ipsam motam fuisse refert) et scribens destruxit eosdem libros atque euertit: Nepotem uero, qui eos scripserat, propter hoc maxime, quia iam defunctus fuerat, nulla sit adgressus iniuria. quae si quis latius agnoscere uolet, in memorato septimo historiae eiusdem. Eusebii libro reperiet. Quibus omnibus diligenter inspectis, quia licet diuerso patres nostri uerborum modo, unius tamen ductu intellegentiae disserentes inlaesas sacerdotum in pace ecclesiastica defunc- torum seruauere personas idemque regulariter apostolicae sedis, quae supra diximus, definiunt constituta, nulli licere nouiter aliquid .de mortuorum iudicare personis sed in hoc relinqui, in quo unumquemque dies supremus inuenit, et specialiter de Theodori Mopsuesteni nomine quid sancti patres nostri disposuerint superius euidenter expressum est: eum nostra non audemus condemnare sententia sed nec ab alio quoquam condemnari concedimus. absit tamen, ut supra scripta capitula dogmatum, quae secundum subiectos intellegentiae Sensus à nobis constat esse damnata, uel quaeeumque dicta cuiuslibet sint nomine praenotata, euangelicis tamen et 1. Euseb. hist. eccl. VII 24, 1 sqq. ὅ Apoc. 20, 4—7 ΟἽ dionisium V — alexandrine V, corr. o*: Alexandrinae «ciuitatis; Bar. 8 episcopus Bar.: epi V — 8 relinquerat V 18 iam] lam (i longa?) V 15 repperiret V, corr. o? 19 serbabere V ideque V, corr. o 29 mophsuesteni V — quod V, corr. Bar. 95 sq. aliquo quam V, correxi: alio quopiam Bar. 29 sint V: sine Bar. οι be 0 15 OQ σι Epist. LXXXIII 218—223. | 298 apostolicis ac quattuor synodorum Nicaenae Constantinopolitanae Ephesenae primae atque Calcedonensis et apostolicae sedis non congruentia consonaque doctrinis, non solum sensu sed uel aure patiamur admittere. De seriptis uero, quae uelut sub uiri uenerabilis Theodoreti quondam episcopi nomine proferuntur, miramur primum, cur necesse sit eius sacerdotis nomine in obtrectationem quicquam cuiuslibet studio deuocari, qui ante centum et amplius annos in sanctae ac uenerandae Calchedonensis synodi iudicio constitutus sine cuiusdam cunctatione susscripsit et beatissimi papae Leonis epistolae prona deuotione consensit. dehinc cum existerent tunc Dioscorus et Aegyptii episcopi, qui eum dicerent et sanctum Cyrillum anathematizasse et eundem Theodoretum et haereticum esse, tamen sancti patres nostri haec audientes diligentissime eodem Theodoreto posthac examinatione discusso et praesente a praesentibus inquisito nihil aliud ab eodem exegisse noscuntur, nisi ut statim Nestorium eiusque impia dogmata anathematizaret atque damnaret, hoc sibi tantummodo sufficere iudicantes, quod ille eoram uniuerso concilio faciens Nestorium cum dogmatibus suis uniuersis patribus audientibus clara uoce damnauit. ex quo euidenter apparet, quia, quidquid sit uel fuerit sub cuiuslibet prolatum nomine, quod impii Nestori uideatur concordare dogmatibus, hoc tunc in illo sancto concilio a uiro uenerabili Theodoreto fuerit sine dubitatione damnatum et sit ualde contrarium et Calehedonensis synodi iudicio indubita- biliter inimieum quaedam Nestoriana dogmata nune sub eius Sacerdotis nomine «condemnari, qui cum sanctis patribus eundem impium Nestorium et execrabilia eius dogmata, sicut diximus, tunc apertissime anathematizauit atque damnauit. 221 222 228 224 225 226 227 294 Uigilii constitutum de tribus capitulis quid enim aliud est mendaces aut simulantes professionem rectae fidei patres in sancta Calchedonensi synodo residentes ostendere quam dicere aliquos ex eis similia sapuisse Nesto- rio, quorum iudicio uideas Nestorium eiusque dogmata fuisse damnata? nec illud arbitrandum est, quia sanctae memoriae Cyrilli iniurias per duodecim capitulorum eius reprehensionem 4 uiro uenerabili Theodoreto, ut putatur, ingestas beatissimi patres nostri in sancta synodo Caleedonensi neglexerint, sed aut utpote rebus de proximo gestis cuncta prae oculis habentes Theodoretum episcopum nil tale fecisse probauerunt aut: exemplum ipsius sanctae memoriae Cyrilli iudieauerunt esse sequendum, qui post multa et grauia contra se ab Orientialibus apud Ephesum scripto gesta tempore, quo cum ipsis in concordiam remeauit, tamquam si acta non fuissent, pacis amore silentio dereliquit, ut impleret utique illud apostolicum dictum, quod Corinthiis scribens dicit: cui enim aliquid donastis, et ego. nam et illud sancta synodus Calchedo- nensis intendisse credenda est, quia, dum doctrinam sancti Cyrilli ex epistolis eius in eadem synodo reseratis atque receptis memoratus episcopus Theodoretus ita deuota mente suscepit, ut doctrinae quoque eius ad laudandam beatissimi papae Leonis epistolam testimoniis uteretur, etiamsi in eum iniurias intulisse constaret, plenissime satisfecisse uideretur ilius wenerabiliter amplectendo fidem, cuius false fuerat suspicatus errorem: et ideo nos nec aliquid uelut omissum a patribus nostris quaere(re» nunc aut retractare conuenit et eos, quibus saneti Cyrilli reprehensio nunc placet aut eisdem sanctis patribus nostris aestimant placuisse, modis omnibus refutamus. hac ergo rerum ueritate perpensa statuimus atque 16 Cor. II 2, 10 26 quaerere o: quere V 28 extimant V C ΓΝ 5 20 οι 1 e 15 2 e 25 Epist. LXXXIII 224—230. 295 decernimus nihil (in) iniuriam uel obtrectationem probatissimi in OCalehedonensi synodo uiri, hoc est Theodoreti episcopi Cyrri, sub taxatione nomjnis eius a quoquam fieri uel proferri sed custodita in omnibus personae eius reuerentia, quaecum- que scripta uel dogmata cuiuslibet nomine prolata sceleratorum Nestoriü atque Eutychetis manifestantur erroribus consonare, anathematizamus atque damnamus. etenim satis debet abun- deque sufficere, quod damnantes atque anathematizantes cum Paulo Samosateno et Bonoso Nestorium et e diuerso cum Ualentino atque Apollinare Eutychen simul et errores eorum aliosque omnes haereticos cum dogmatibus suis illos. quoque pariter condemnamus, qui erroribus eorum impliciti et inemen- dabiles permanentes de uita praesentis saeculi migrauerunt. Siquidem per hoc nihil peruersae doctrinae relinquimus, quod non per hanc sententiam nobis prolatam a sancta dei ecclesia apostolica auctoritate inueniatur exclusum. rursus tamen etiam hoc specialiter adicimus: I Ut si quis seruata inconuertibilitate naturae diuinae non confitetur uerbum carnem factum et ex ipsa conceptione de utero uirginis humanae naturae sibi secundum subsistentiam unisse principia sed tamquam cum existenti iam homine fuerit deus uerbum, ut per hoc non sancta uirgo uere dei genitrix esse credatur sed uerbo tenus appelletur, ana- thema sit. | II Si quis secundum subsistentiam unitatem naturarum in Christo factam esse denegat sed seorgum existenti homini tamquam uni iustorum inhabitare deum uerbum et non ita confitetur naturarum secundum subsistentiam unitatem, ut deus uerbum cum adsumpta carne una permanserit permane- atque subsistentia siue persona, anathema sit. l in add. Bar. 2 calchedonensis V 5 dogmata «eius» Bar. 10 Apollinari Bar. 154a» nobis Bar. 18 serbata V 21 taquam V 25 numerum II ei qui sequuntur in margine adposwit V 28 sub- sistentia V, corr. o? | 228 229 230 281 232 283 294 bt» o Qt 296 Uigilii constitutum ἃς tribus capitulis III Si quis uoces euangelicas et apostolicas in uno Christo ita diuidit. ut etiam naturarum in ipso unitarum diuisionem introducat, anathema sit. III Si quis unum Iesum Christum uerum dei et eundem ipsum uerum hominis filium futurorum ignorantiam aut diei ; ultimi iudicii habuisse dicit et tanta scire potuisse, quanta ei deitas quasi alteri cuidam inhabitans reuelabat, anathema sit. V Si quis illud apostoli, quod est in epistola ad Hebraeos dictum, quod experimento cognouit oboedientiam et cum clamore forti et lacrimis preces supplicationesque optulit ad s eum, qui saluum illum posset a morte facere, tamquam nudo deitate Christo deputans, qui laboribus uirtutis perfectus sit, ut ex hoé duos introducere Christos uel duos filios uideatur, el pron unum eundemque credit Christum dei et hominis filium ex duabus et in duabus naturis inseparabilibus indiui- ; sisque confitendum atque adorandum, anathema sit. His igitur omnibus et huiusmodi blasphemiis ita a nobis abdicatis atque damnatis hoc praesentis constituti nostri dis- positione quam maxime prouidemus, ne, sicut supra diximus, personis, quae in pace et communione uniuersalis ecclesiae so quieuerunt, sub hac damnati a nobis peruersi dogmatis occasione aliquid derogetur sed execrabilibus dogmatibus in Nestorio atque Eutychete haeresiarchis uniuersisque eorum sequacibus condemnatis illis sacerdotibus, qui in pace, sicut dictum est, catholicae ecclesiae sunt defuncti, nulla contumelia ες generetur, ne inde iniuriarum nascatur occasio, unde potius debeat sanctorum patrum reuerentia custodiri. De epistola quoque uenerabilis uiri Ibae quondam Edessenae ciuitatis episcopi, de qua pariter inquisistis, diligenti nihilo- minus inuestigalione quaesiuimus, si quid de ea priscis y 8 Hebr. 5, 8 et 7 σι 1 e 15 20 Bpist. LXXXIII 231—238. 297 temporibus apud patres nostros motum uel agitatum siue quaesitum seu fuerit constitutum. et quia Graecae linguae, sicut cunctis οὖ maxime pietati uestrae notum est, sumus ignari, nunc per nostros, qui eiusdem linguae uidentur habere notitiam, gesta sancti uenerandique Calchedonensis concilii in synodalibus codicibus diligentissime perquirentes dilucide aperteque repperimus duabus in eadem synodo actionibus praedieti uiri uenerabilis Ibae examinatum fuisse negotium ibique ex gestis apud Photium Tyri et Eustathium Beryti episcopos habitis hane, de qua quaeritur, inter cetera prolatam fuisse contra eum ab accusatoribus eius epistolam, cumque consummata ipsius disceptatione negotii a uenerandis fuisset patribus requisitum, quid de eiusdem constituendum uideretur Ibae negotio, consequenter huiusmodi processisse sententias, quae ita se habent: | Paschasinus et Lucensius reuerentissimi episcopi et Bonifatius presbyter tenentes locum sedis apostolicae per Paschasinum di- xeruni: 'Relectis chartis agnouimus ex sententia reuerentissimorum episcoporum Ibam reuerentissimum innoxium demonsirari. relecta enim eius epistola agnouimus eum esse catholicum. et ob hoc decernimus et honorem episcopatus et ecclesiam, a qua iniuste et absens pulsus est, renouandum. de sanctissimo igitur episcopo 16 — p. 302,11 Act. syn. Chalced. act. 10 apud Mansium VII 262 A 15 sqq. 297 298 239 240 241 298 Uigilii constitutum de tribus capitulis Nonno, qui ante modicum pro eo factus est, tractandum est a reuerentissimo uiro episcopo Antiochiae ecclesiae, quid oporteat de eo formari. Anatolius reuerentissimus archiepiscopus Constantinopolis nouae Romae dixit: 'BReuerentissimorum episcoporum et iudicum fides ac lectio omnium, quae sunt subsecuta, demonstrant innoxium Ibam reuerentissimum ab his accusationibus, quae ei inlatae sunt. unde omnem impraesenti de eo suspicionem abicio, quoniam et consentit et suscribit et ei quae nunc de fide data est definitioni a sancto concilio et epistolae sanctissimi archiepiscopi Romae Leonis, et dignum eum iudico episcopatu et habere curam, in qua pridem existebat, ecclesiae, de Nonno autem reuerentissimo episcopo, qui pro eo factus est, formam dabit Maximus reuerentissimus Antio- chenus episcopus*. Maximus reuerentissimus Antiochenae ciuitatis episcopus dixit: "Ex his, quae modo relecta sunt, manifestum est, quia ab omnibus ei inlatis reuerentissimus Ibas innocens est repertus, et ex relecto scripto epistolae, quod prolatum est ab aduersario eius, catholica est eius declarata dictatio. unde et ego decerno eum et episco- patus recipere dignitatem et ciuitatem propriam, sicut et uisum est sanctissimis archiepiscopis tam his, qui locum sanctissimi archiepiscopi Leonis retinent, quam etiam et, qui regiae ciuitatis est, sanctissimo archiepiscopo Anatolio: reuerentissimo quippe Nonno episcopo, qui pro eo factus est, manente in episcopatus propria dignitate, ut cum sanclissimis episcopis de eius ordinatione de- liberem'. Iuuenalis reuerentissimus Hierosolymitanus episcopus dixit: *Qui conuertuntur, scriptura diuina suscipi iubet. quapropter et ab ab aduersario eius V: quae prolata est ab eo qui aduersarius (aduersarios N)' eius extitit (existit Νὴ C!N 19 declarata eius trsp. C'N 21 tam his V: et C'N 2422 quam etiam om. C'!N 28 anatholio VC!N . reueren- tissimum quippe nonnum (nonum P, nonnum quippe £rsp. C!) episcopum VON 25 sanctissimi V 27 hierosolimatus C!, herosolimitanus N 28 .scriptura V: hos scriptura C'N et Uigilius l. c. IX 478 D quia propter V En 10 18 Epist. LXXXIII 239—945. 299 haereticis reuertentes suscipimus. unde peruideo reuerentissimum Ibam mereri clementiam, quia et senex est et ut habeat episco- patus gradum, catholicum existentem". Thalassius reuerentissimus episcopus Caesariae Cappadociae dixit: "Reuerentissimis episcopis Photio et Eustathio comprobantibus Ibae negotium et non adiudieantibus eum, horum opinione suasus et ego uolo habere eum sacerdotium, sicut sanctissimis praesulibus uisum est, quia maxime gestis suscepit, ut anathemaltizaret illa, quae eius accusatores aduersus eum deposuerunt exscripto'. Eusebius reuerentissimus episcopus Ancyrae Galatiae dixit: "Lectio sententiae, quae in Tyro prolata est a sanctis episcopis Photio et Eustathio, docuit, quia reuerentissimus Ibas in illo iudicio anathematizauit Nestorium et eius impia dogmata et rectis consensit dogmatibus, quapropter et praedicti reuerentissimi epi- scopi hane satisfactionem recipientes, ut oporteret eum habere episcopatum, comprobauerunt. et impraesenti igitur eundem sanc- tissimum Ibam anathematizantem Nestorium et impia eius dogmata habere sacerdotium uolo', Stefanus reuerentissimus episcopus Ephesi dixit: 'Reuerentis- simum Ibam episcopum anathematizantem Nestorium et Eutychen et eorum impia dogmata et ego decerno, sicut et saneti patres, esse in ordine episcopatus'. Diogenes reuerentissimus episcopus Cyzici dixit: 'Definitionem, 242 248 244 245 300 Uigilii constitutum de tribus capitulis quae prolata est a sanctissimis episcopis Photio et Eustathio de reuerentissimo Iba, optinere decreui, quia maxime et eius accusa- tores ibi positi suscriptione propria expositae illi definitioni con- sentiunt et quae nunc relecta est in sancto et uniuersali concilio". Constantinus reuerentissimus episcopus Bostrae dixit: 'Et ego consentio, quae bene uisa sunt sancto concilio de Iba sanctissimo episcopo'. 246 Theodorus reuerentissimus episcopus Damasci dixit: Quae sub- sequenter et canonice a sanciis patribus definita sunt super Ibae uenerabilis persona, et ego consentio. μ Meletius uenerabilis episcopus Larissae habens locum Domni reuerentissimi episcopi Apamiae Syriae dixit: 'Et ego consentio his, quae bene finita sunt a sanctis et reuerendis patribus de reueren- tissimo 108). 247 . Romanus reuerentissimus episcopus Myrorum Lyciae dixit: 'Sicut !5 relectorum nobis fides suasit, et ego decerno eundem reuerentis- simum episcopum Ibam haberi in sacerdotio, sicut et sanctissimi archiepiscopi decreuerunt, utique eo anathematizante Nestorium et Eutychen et ea quae impie sapuerunt". 248 . Eunomius reuerentissimus episcopus Nicomediae dixit: 'Iam Ὁ quidem ex his, quae relecta sunt, innoxius adprobatus est uenera- bilis Ibas. in quibus enim dicendo male culpare uisus est beatis- simum Cyrillum, in postremis recte confessus illa, quae culpauerat, refutauit, unde et ego anathematizantem eum Nestorium et Eutychen et impia eorum dogmata et consentientem his, quae a sanctissimo $5 archiepiscopo Leone scripta sunt et hac uniuersali synodo, dignum esse episcopatu decermo'. οι 10 Epist. LXXXIII 246—252. 301 Iohannes uenerabilis episcopus Sebastiae et Seleucus uenerabilis episcopus Amasiae et Constantinus uenerabilis episcopus Melitenus ei Paliricius uenerabilis episcopus Tyanorum et Petrus (uenerabilis? episcopus Gangrorum et Atarbius uenerabilis episcopus Trapezuntis habens et locum reuerentissimi episcopi Dorothei Neocaesariae .dixe- runt: "Definitio reuerentissimorum episcoporum Photii et Eustathii de- monstrat innoxium reuerentissimum Ibam; similiter autem et eius abnegatio facit pos in eo, quod receperit, proniores: amica etenim semper est domino Christo clementia. unde secundum sententiam sanctorum praesulum et totius sancti concilii iustum decernimus eum et nos recipere gradum episcopatus'. Frangion uenerabilis episcopus Filippopolitanus et Basilius uenera- bilis episcopus Traianopolitanus dixerunt: 'Qui in iudicio neque praesens fuit. neque aduocatus est, nullo modo laedi eum per pro- i5latam: aduersus eum sententiam adprobamus.. Nunechius .reuerentissimus episcopus Laodiciae Frygiae dixit: *Consentimus his, quae definita sunt a sanctis patribus de Iba sanctissimo!, Florentius reuerentissimus . episcopus Sardeorum Lydiae dixit: 80 "Eli ego adaeque consentio his, quae praefata sunt de Iba reue- rentissimo'. Eusebius reuerentissimus episcopus Dorylaei dixit: *Tantis patri- bus sanctissimis episcopatum reuerenüissimo Ibae reddentibus et ego consentio". Omnes reuerentissimi episcopi clamanerunt: *Omnes eadem dici- 1 uenerabilis utroque loco om. ΟΝ. — sabastiae C!N — 2 uenerabilig om. C!N meletenus V, melentinus C'N .8 uenerabilis om. CiN tianorum V uenerabilis addidi 4 grangorum C!, gangorum N artanus ΟἹ, artanius (cf. Uigil. l. c. 478 A) ex artanaus EN (᾿Ατάρβιος iextus Graecus) —— venerabilis om. ΟΝ — Trapezunti V ὅ et C!N; om. V 6 foti-. C'N eustathi N, eustachii V demonstrant V 12 francion. C!N uenerab. om. C!N Filippolitanus V, filopopoli- tanus C! uenerab. om. C'N 14 .per prolatam . . adprobamus V: persentiam (presentiam C!) que aduersus eum prolata est iudicamus C'N 16 Nunecius Vi Munecius ΟΝ — frigie V, friyiae .N, frigriae C! 17 con- sentimus his V; per uidimus ea C'N de C!N: et de V ibas V 18 Forentius V, Plorentinus .N reuerent. om. C!N lidie V: litiae N, lieie ΟἹ — ego adaeque JN; ego ad eaque V, eque C! 20 con- sentio V; conloquor CN reuerentissimo episcopo C'N 22 dorilei C! N consentientes cum Graeco: larisse V — 25 reuerentiesime V 249 250 201 252 259 256 257 302 Uigilii constitutum de tribus capitulis mus, Nestorium modo anathematizet, dogmata ipsius modo anathe- matizet, Eutychen et eius dogma modo anathematizet', Ibas reuerentissimus dixit: 'Et iam exscripto anathematizaui Ne- storium eiusque dogmata et nunc anathematizo eum decies milies. quod enim semel cum satisfactione fit, si fiat decies milies, non contristat".. et anathema Nestorio οὐ Eutychi et dicenti unam naturam'. et *omnem, qui non sapit sicut sapit haec sancta synodus, anathematizo'. Gloriosissimi iudices dixerunt: 'Quae iudicata sunt a sancto et uenerando concilio de Iba reuerentissimo episcopo, propriam for- titudinem retinebunt". His igitur ita in sanctae Calchedonensis synodi iudicio dispositioneque iacentibus et ita uicariorum sedis apostolicae uenerandi praesulis sui praesentiam sustinentum et ceterorum patrum interlocutionibus declaratis euidenter aduertimus, quod ab his, qui in eadém sancta Calchedonensi synodo locum beatissimi prodecessoris nostri papae Leonis tenuisse noscuntur, dictum sit: relecta eius epistola agnouimus eum esse catholicum, et ab Anatolio Constantinopolitano dietum sit: lectio omnium, quae sunt subsecuta, demonstrant innoxium Ibam reuerentissimum ab his, quae in eum accusatores intulerant, a Maximo uero Antiocheno dictum Sit: ex recle»cto scripto epistolae, quod prolatum est rJ ων ab aduersario eius, catholica est eius declarata dictatio. quorum interlocutionibus ceteri episcopi non solum «non» contradixisse uerum etiam apertissimum noscuntur praebuisse consensum. quod autem dicunt, quia in eadem epistola sua Ibas Nestorium excusauerit dicendo: eundem Nestorium nolentem dicere sanctam Mariam dei genetricem 17 cf. supra p. 297. 19 19 cf. supra p. 298,6 22 cf. supra p. 298, 17 27 sqq. Ibae epist. apud Mansium VII col. 242 C 18 sqq. 1 dogmata..anathematizet om. C!N 2. eutichen VC! 3 et iam ex- Bcripto scripsi (καὶ ἤδη ἐγγράφως textus Graecus, cf. p. 299, 9): etiam et scripto V, etiam scripto C!N ὅδ miles V 6anathemia V: anathema et ΟΝ nestorium V eutyche V, eutichen C', eutihen N — dicenti unam V : unam dicentes C', unam dicestes N 7. haec C!N: om V 8 «magnificentissimi et» gloriosissimi CUN 11calchedonensiV,corr.o l8anatholio V 19 demon- strat Bar., temere, cf.supra p. 298, 6 22 recto V, corr. Bar. 25 nonadd. Bar. 26 quod autem .. p. 305, 20 immorandum om. Bar. neque adhuc edsta erani 95 10 - ω» Epist, LXXXIII 258—281. 303 multi eum ex haeresi Pauli Samosateni esse putauerint, qui dixit purum hominem esse Christum: nemini uenit in dubium, quod sancti patres nostri in eadem epistola diligenter inspexerint, quia Nestorius dei genitricem sanctam uirginem Mariam non dicens ex Pauli Samosateni haeresi meruit aestimari, et multo amplius saneti patres nostri iudicio Ibae Nestorium intellexerint ingrauatum, quoniam nihil aliud ex his uerbis Ibas dixisse monstratur, nisi quia Nestorius dei genitricem beatam uirginem negans purum hominem dominum deum nostrum lesum Christum et insubstantiuum filium dei secundum Samosateni Pauli impietatem uidetur inducere, quamuis Nestorius propriae haereseos auctor extiterit. unde et uir uenerabilis Ibas ad ingrauationem potius eiusdem Nestorii dixit, quia a quibusdam de haeresi Pauli Samosateni esse putatus est, ac si diceret "licet Nestorius proprium condidisset errorem, tamen non dicendo dei genitricem sanctam uirginem Mariam ita impius apparuit, ut absque ulla distantia ἃ multis Pauli Samosateni docere haeresim putaretur. cuius erroris erimen in tantum exaggerauit Ibas in epistola sua, ut Paulo Samosateno eum consimilem faceret, cuius baptismum sanctae Nicaenae synodi scCententia» uniuersalis ecclesia censuit reprobandum. a Nestorianma autem haeresi eum ad Sanctam ecclesiam catholicam reuertentes sola haeresis ipsius condemnatione facta suseipiat, proeul dubio grauioris execrati- onis pondere pressus per uenerabilis Ibae epistolam Nestorius inuenitur, cuius error errori non habenti baptismum comparatur. sed nec ex eo, quod dixit 'putatus est', quisquam eum hoe uerbo usum uelut dubio criminetur, cum beatus Paulus apostolus ad Corinthios adfirmatiue dieat: puto enim, et ego spiritum dei habeo; neque enim dubitabat, quia dej haberet spiritum, qui alibi dixit: an experimentum quaeritis eius, qui in me loquitur Christus? quomodo autem fieri 21 Concil Nic. ean. XIX 27 ef. lbae epist. l. c. 242 D 1 29 Cor. I 7, 40 81 Cor. II 13, 5 heresim V 11 samosatenim V 12 proprie V 15 sq. condidisse ierrorem V 17 distantiam V 21 synodi sententia temptawi: synodis V 208 259 260 261 262 263 264 304 Uigilii constitutum de tribus capitulis potest, ut in quo Christus loquitur, dei «spiritum» habere dubitetur? nam et illud sancti patres nostri in Calchedonensi synodo residentes nihilominus adtenderunt, quod Apollinaris cum dogmate suo, qui unam naturam diuinitatis et humani- tatis domini dei nostri lesu Christi asserit, in eadem [086 epistola est sicut impius ei execrabilis condemnatus; illa uero magnopere comprobantes, quae in eadem epistola Ibas dixit: duae naturae, una uirtus, una persona, quod est unus filius dominus noster Iesus Christus. in eo autem, quod unam uirtutem dixit, apostoli Pauli doctrinam secutus agnoscitur, qui singulariter dicit Christum dei uirtutem et dei sapientiam et in alio loco, qui& etsi crucifixus est ex infirmitate carnis, sed uiuit ex uirtute dei. quod Ibas, cum epistolam suam dictaret, considerasse credendus est, ut adsumentis uerbi uirtutem confessus, adsumptam carnem utpote propriam eiusdem uerbi in ipso cognoscens, unam uirtutem dicendo summam et inseparabilem unitatem unius personae et unius fili nomine, hoc est domini nostri Iesu Christi, quod subsecutus adiunxit, se intelexisse mon- Straret, in huius orthodoxae fidei confessione perdurans, dum patres in sancta synodo Calchedonensi id, quod et ipsi fece- rant Nestorium scilicet οὐ Eutychen' cum suis dogmatibus condemnantes, Ibam sociandum collegio suo facere similiter hortarentur. quod Ibas deuote perficiens seque semper hoc fecisse contestans libera uoce coram uniuersis patribus dixit: anathema Nestorio et Eutychi, adiciens: et dicenti unam naturam, propter quam refutationem unius uidelicet naturae in' confessionem duarum in uno eodemque filio naturarum se orthodoxum pronuntiatum esse cognouerat. 8 Ibae epist. l. c. 248B 8 11 Cor, 11, 24 12 Cor. II 18, 4 26 supra pag. 302, 6 1 spiritum addidi (dei (spiritus? o) 6 illam V 7 qua V 11 quid V 12 loquo V 18 et infirmitate V 15 sq. adsumpta carnem ut potest V 18 fili V 20 in] nam V. horumthodoxe V 22 eutichen. V 84 per- ficiens sequestem per hoc V 26 eutiche V ΄ι 15 Epist. LXXXIII 262—269. 305 illud etiam a nobis est explanandum, ne quis existimet Ibae epistolam in eo Nestorium ab haeresi, cuius auctor est. excusare, quod dixit: Nestorius uero, quia odio erat guae ciuitatis et uirorum, qui in, ea sunt, maximorum, 5 illic reuerti non potuit. his enim uerbis hoc potius signi- ficatum intellegitur, quia Nestorium utpote haereticum Ibas odiosum suae dixerit ciuitati οὐ maximis tunc in eadeni uiris; el propterea 810 patres nostros apud Calcedonam intellexisse credendum est, quia superius in eadem epistola Ibas dixerat 19 eundem Nestorium libros noxios conscripsisse, qui scandalum audientibus erant, et beatam uirginem Mariam dei genitricem esse negauerit. sic enim de id, quod patres nostri receperunt, recte nos intellegere conuenit et non aliud suspicari, quod scriptor epistolae dixisse non legitur. poteramus quidem cum 15 dei gratia de singulis memoratae epistolae locis ac sensibus per singula reddere rationem, sed quia residua eidem intellegentiae, qua pauca exposuimus, possunt competenter aptari (in quibus etiam si aliquid obsouritatis occurreret, auctoritati patrum et profundiori eorum intellegentiae cede- ἐσ remus), propterea non est in his diutius immorandum. Propter haec ergo, quae supra diximus, et propter illam praedicationem fidei, per quam uenerandae recordationis Cyrillus Alexandrinus episcopus et reuerentissimus Iohannes Antiochenus antistes atque omnes Orientales episcopi per Paulum Emesenae 45 ciuitatis episcopum ad concordiam redierunt, quam Ibas quo- que in ipsa epistola laudans libenter amplectitur, orthodoxa est Ibae episcopi.a patribus pronuntiata dietatio. illa uero, quae in ipsa Ibae sacerdotis epistola in iniuriis beatae recor- dationis Cyrilli per errorem intellegentiae dicta sunt, patres 80 in sancta Calchedonensi synodo epistolam pronuntiantes ortho- doxam, nullatenus receperunt: quippe quas etiam ipse uene- 8 Ibae ep. l. c. col. 246 Α 4 sqq. 9 ibid. col. 242 C 11 sqq. 20 cf. ibid. col. 247 8 quia in suae erat odio ciuitatis Baluzio teste ueteres concilii Chalced. codices (C1C?*) "7 im V 380 calchedonense V epistola V, corr. o 81 quae o? Bar. XXXV. 20 265 266 267 268 269 270 271 272 306 Uigilii constitutum de tribus capitulis rabilis episcopus intellectu capitulorum eius meliore recepto multimode refutauit, sicut interlocutione uenerandae memoriae Eunomii ecclesiae Nicomedensis episcopi in eadem sancía Calchedonensi synodo residentis euidentissime declaratur, quae 'se ita habet: Eunomius episcopus Nicomediae dixit Jam quidem ex his, quae relecta sunt, innoxius approbatus est uenerabilis Ibas. in quibus enim dicendo male culpare uisus est beatissimum Cyrillum, in postremis recte confessus illa, quae culpauerat, refutauit. unde et ego anathematizantem eum Nesto- rium et Eutychen et impia eorum dogmata et consen- tientem his, quae a sanctissimo archiepiscopo Leone Scripta sunt et haec uniuersali synodo, dignum esse episcopatu decerno'. nam et uenerabilis memoriae Iuuenalis interlocutio hoc idem significat: quod Ibas episcopus de id, quod sancto Cyrillo capitula eius aliter intellegendo detraxerat, postea professus, quia his ab eo explanatis et a se intellectis in communionem eius deuote concurrerit et de his, quae prius aliter intellexerat, sit conuersus, propterea recipere eum episcopatum decreuit utpote, quantum ad professionem fidei, orthodoxum existentem, ita dicens: qui conuertuntur, Scriptura diuina suscipi iubet. quapropter et ab . haereticis reuertentes suscipimus. unde peruideo reuerentissimum Ibam mereri clementiam, quia et senex est, ut habeat episcopatus gradum, orthodoxum existentem. quibus uerbis hoc intellegitur: *quod si ab haereticis uenientes suscipimus, quomodo Ibam, qui est orthodoxus et intellectu capitulorum beati Cyrilli haesitans ei obloqui uisus est, nunc ab eo, in quo fallebatur, intellectu 9 cf. supra p. 800, 20 sqq. 21 cf. supra p. 298, 27 sqq. 6 relecta ez relicta corr. V 11 eutichen V 18 uniuersalis V, correxi (cf. p. 300, 36) 18 communione V, corr. Bar. — 19 sit οὔ: si ad V . 28 reuerentes V, corr. α 26 quod si οἷ: qua (relicta ob laesam membranam lacuna fere 5 litterarum) si V — 28 orothodoxus V 29 ab eo o?: habeo V intellectus V, corr. o? 10 &n 10 20 Epist. LXXXIII 270—275, 307 eonuersum non suscipiamus, cum eum orthodoxum constet existere?! neque enim orthodoxum existere Ibam diceret Tuuenalis episcopus, nisi ex uerbis epistolae eius confessionem fidei orthodoxam comprobasset. ut autem áppareat, quia interloecutio Iuuenalis Eunomii interlocutioni eoneordat, uerba ipsa ex interloeutione Eunomii nos edocent, quae inter alia ita se habent: in quibus enim dicendo male culpare uisus est beatissimum Cyrillum, in postremis recte confessus illa, quae eulpauerat, refutauit. ex quibus uerbis euidentissime declaratur in lba episcopo nihil de confessione fidei reprehensum, quam constat esse laudatam, sed eundem Ibam, quod fallente intellegentia de beato Cyrillo male senserat, refutasse. nam idem uenerabilis Ibas episcopus gestis praecedentibus, sieut Photii et Eustathii sententia eontinet, apertissime perhibetur habere se δὲ recipere omnia, quae in Ephesena prima synodo gesta sunt, et aequa iudicare, quae in Nicaea sunt constituta, et nullam differentiam arbitrari eius ad alia, et nimis eius sanctitatem se laudasse pronuntiant, quod prone Ibas sapuerit eurare eos, qui uel suspicione uel alio quoquo modo eius laederent opinionem doctrinae. nam et post explanationem duodecim eapitulorum beati Cyrilli faetam et intellectum eius sibi, quem sanctus Cyrillus in ipsis eapitulis habuit, declaratum et orthodoxum eum se eum omnibus Orientalibus episcopis habuisse et in communione 7 ef, supra p. 300, 22 15 cf. Photii et Eustathii sententiam Ae- torum Synodi Chalcedonensis actioni nonae insertam (Mansi VI[ 199), unde quae sequuntur fere ad uerbum exseripta sunt 24 cf. actionem X eiusdem concilii — Mansi VII 239 2 orth. existeret V, corr. o 12 quid V, corr. o? 14 «ex ipsis» gestis Bar. . eustahii V 18 aliam feste Balwzio C! (ilam wwlgo, πρὸς ταύτην concilii textus Graecus) — 19 pronuntiant seripss (sc. Photius et Eustathius, qui in sententia illa ita loquuntur: et nimis eius sanctitatem laudauimus quod prone ete. C'): pronuntians V, pronuntiantes Hartel 20 suspitionem V, corr. Bar. 99 xucin V 23 sanctis cyrillis V, corr. o 25 communionem V, corr. Bar. as 219 274 215 908 Uigilii constitutum de tribus capitulis ipsius usque ad exitum permansisse professus est. ex quo. apparet uenerabilem «Ibam» et, priusquam duodecim capitula beati Cyrilli intellegeret, cum in eis suspicaretur unam Christi praedicari naturam, orthodoxo sensu, quod male dietum aestimauerat, reprobasse et post explanationem eorum item orthodoxo sensu, quae recte dieta cognouerat, uenerabi- 276 liter suscepisse. sed et illud indubitanter cunctorum fidelium - 277 278 mentibus patet, quod magis in Ephesena secunda synodo» haeretico intellectu Dioscorus cum Eutyche beato Cyrillo et primo Epheseno concilio contumelias inrogarint, qui erediderunt sanctum Cyrillum unam naturam in domino deo nostro lesu Christo per duodecim sua praedicasse capitula, et ob hoc aliquos Orientales episcopos, qui unius naturae praedicationem noluerunt suscipere, Dioscorus condemnauit: inter quos et Ibam episcopum propter hanc specialiter fidei eius professi- onem, qua duas naturas, unam uirtutem, unam perso- nam, quod est unus filius dominus noster Iesus Christus, apertissime confitetur, ut haereticum condemnauit et Eutychen propter unius naturae praedicationem sicut catholicum reuocauit, damnans quoque propter duarum natura- rum uocem sanctae recordationis Flauiani personam, οὗ inuentus est ipse magis Dioscorus Ephesenam primam synodum conari destruere, qui eam sub execrabilis intellectus imagine defendebat, et amplius beatum Cyrillum criminatus est laudans Dioscorus atque Eutyches quam 1088 sub falsi intellectus errore uituperans. nam cum laus atque uituperatio ad unum tenderent intellectum, Djoscorus et Eutyches, qui laudauerunt, haeretico spiritu laudasse reperti sunt atque ideo sunt a sancta synodo Calchedonensi damnati: at uero Ibas episcopus 16 Ibae epist. l. c. 248 B 8 2 uenerabilem Ibam :cerépsi: uenerabilen V, eundem Ibam Jar. 4 sensü V, corr. o? 5 sq. eorum idem V, correxi: eorumdem Bar. 8 synodo inserut- 9. eutichen V — 19 eutichen V 28 execabilis V 25 et 27 eutiches V 28 hereticos V, corr. Bar. repperti V 29 cal- chedonense V 15 e 10 Q- 1 20 25 Epist. LXXXIII 276—982. 309 qui per errorem unam putans in his práedieari naturafn prius uituperauit capitula et post declaratum sibi intellectum eorum communicatorem se beati Cyrili cum omnibus Orientalibus esse professus est, in catholicae fidei rectitudine ab eadem Calchedonensi synodo iudicatus est permansisse. haec ergo eadem synodus in Dioscoro atque Eutyche, qui se falso per beatum Cyrillum uelamine tegere nitebantur, uidens. potius beati Cyrilli praedicationibus Dioscorum atque Eutychen apparere contrarios per hoc, quod unam post adunationem naturam blasphemo spiritu praedicabant, simili atque eadem eundem Dioscorum cum Eutyche sententia condemnauit destruens Ephesenam secundam primamque confirmans. Et quia nobis de Ezechihelis prophetae uerbis obicitur illud, quod ad sacerdotes Ierusalem malum a bono non discernentes ex persona domini dicebat: sacerdotes eius spernentes legem meam et coinquinauerunt sancta mea, inter sanctum et pollutum non distinguebant et inter- medium mundi et inmundi non secernebant, debet uestra pietas pariter uobiscum et uniuersorum corda fidelium ex his uerbis aduertere ideo nos non audere Calchedonensis synodi retractare iudicium, ne ibidem considentibus sacerdotibus ista, quod absit, ab haereticorum insidiis macula relidatur, ut eos inter bonum et malum et inter sanctum et pollutum et inter- medium mundi et inmundi non potuisse discernere criminentur, si nos modo causas eiusdem sanctae synodi cum consensu sedis apostolicae iudicio terminatas sub qualibet occasione uiderint retractare. propterea ergo discretionem atque iudicium 15 Ezech. 22, 26 sancti V, corr. o synodo V 26 terminatus V, corr. o 21 uiderit V, corr., Bar. 279 280 281 282 288 310 Vigilii constitutum de tribus capitulis sanctorum patrum nos in omnibus conseruantes et rerum omnium dispositione secundum eam, quam reddidimus, rati- onem ex Caleedonensis synodi iudicio declarata, cum satis apertissima luceat ueritate ex uerbis epistolae uiri uenerabilis 1086 rectissimo ac pio intellectu perspectis et ex gestis apud Photium et Eustathium habitis et ex ipsius Ibae episcopi praesentis a praesentibus intentione discussa patres nostros in Calchedona residentes iustissime orthodoxam eiusdem uiri uenerabilis Ibae episcopi pronuntiasse fidem et reprehensionem beati Cyrilli, quam humanitus per errorem intellegentiae euenisse cognouerant, congrua satisfactione purgatam: praesentis Sententiae nostrae auctoritate statuimus atque decernimus cum in omnibus tum etiam in saepius memorata uenerabilis Ibae epistola intemeratum patrum in Calchédona residentium manere iudicium nec quemquam ad ordines et dignitates ecclesiasticas pertinentem hoc constituto nostro permittimus aliquando praesumere uel super eiusdem epistolae negotio uel alis in Calchedonensi concilio consensu uicariorum sedis apostolicae iudicatis ordinatis definitis atque dispositis tamquam imperfectis atque reprehensibilibus siue per additamentum siue per diminutionem siue per immutationem uel quoquo modo ali- 284 quid temerariae nouitatis inferre. pari ratione decernimus, ne quisquam epistolae beati Cyrilli, cui duodecim sunt subiecta capi- tula, uel ipsis capitulis aduersus Nestorii perfidiam promulgatis existimet derogandum, dum constet eundem Ibam uirum ue- nerabilem uel omnes Orientales episcopos post explanatum sibi eorundem capitulorum intellectum beati Cyrilli communuicatores toto uitae eius tempore permansisse, abicientes ea et a nostri intellectus rectitudine repellentes, in quibus uel ex supra scripta epistola uiri uenerabilis Ibae episcopi uel ex omnibus, quae 2 dispositionem Bar. 3 calcedonensi V, corr. o declaratam Bar. 6 eustachium V 18 tum οἷ: tuam .V 14 epistolam V, corr. c? 17 negotium V, correxi 18 concilium V. corr. »? 28 cap V 25 cum Bar. uirum uenerabilem scripsi: uu V, om. Bar. 28 nostri V: ueri Bar. — 29 rectitudine ez rectitudine corr. V 80. uiri uenera- bilis scripsi: uu V, unius o? Bar. 80 1 e 15 Epist. LXXXIII 282—287. ^" M1 in saneta synodo Calchedonensi iudicata ordinata definita atque disposita sunt, ita quicquam aptatur, ut per auctoritatem eiusdem synodi aut peruersum dogma assertum esse Nestorii aut ipse dicatur Nestorius exeusatus. et ne quis forsitan arbitretur ambiguum, quod praefatis legatis atque uicariis sedis apostolicae a beatissimo papa Leone tantum fidei causa et non etiam de depositorum incompetenter episcoporum fuerit reuocatione mandatum, et quasi superflue Ibae quoque Edessenae ciuitatis episcopi causam coram sanctis patribus aestimet agitatam, nouerit beatissimum papam Leonem sanctae Calehedonensi synodo haec inter cetera scripsisse dicendo: quia uero non ignoramus per prauas aemulationes statum multarum eéclesiarum fuisse turbatum pluri- mosque episcopos, qui haeresem non reciperent, sedibus suis pulsos et in exilia deportatos atque in locum superstitum alios substitutos, his primitus uulneribus adhibenda est medicina iustitiae, ne quisquam careat propriis uel alter utatur alienis. et ne aliquis dubitet, utrum ea, quae de restitutione episcoporum gesta sunt in Calchedonensi synodo, ad beatissimi Leonis fuerint perducta notitiam et ab eodem confirmata, ipsam potius synodi relationem ad beatissimum Leonem prodeces- sorem nostrum directam congrua legere sollieitudine non omittat, euius post alia in fine haec uerba sunt: omnem uobis gestorum uim insinuare curauimus ad consi- stentiam nostram et eorum, quae a nobis acta sunt, eonfirmationem et depositionem. post quorum notitiam idem beatissimus papa Leo ad piae memoriae Pulcheriam Augustam gratias referens de restitutis episcopis ita scribit: 12 Leonis ep. 93, 8 tom. 1 col. 1071 ed, Baller. 94 inter Leonis epp. 98 tom. I col. 1108 ed. Baller. 2 ut scripsi: aut V — 8 Nestorii οἷ: nestorium V ἃ reuocationé V, corr. ὦ 9 episcopo V, corr. o? 14 quia haeresim edd. Leomis 18 ul (pro uf) V 21 dispositionem .Ballerin. (er codice Vatic. 1322); συγκατάθεσιν tenor Graecus — 28 pape V —— pulcherimam V 2B5 286 287 288 289 290 312 Uigilii constitutum de tribus capitulis clementia igitur uestra cognoscat omnem Romanam ecclesiam de uniuersis fidei uestrae operibus pluri- mum gratulari, siue quod legationem nostram pio per omnia iuuistis affectu, et quod sacerdotes catho- licos, qui ab ecclesiis suis iniusta fuerant eiecti sententia, reduxistis. ecce et in eo, quod omnia gesta beatissimo papae Leoni directa sunt, rerum gestarum ad eum perducta notitia est et in recurrentium actione gratiarum rerum gestarum confirmatio declaratur. non dubitamus igitur omnium fidelium sensibus patefactum, quae uicariis beati papae Leonis loco eius synodo praesentibus ab eodem fuerit dispensandarum rerum forma mandata uel quales ad exequen- dum perceperint actiones uel quae ab illo generali concilio praesidente ac consentiente per uicarios suos sedis aposto- licae praesule fuerint constituta: quae neque minui neque augeri. neque perfrinpci neque posse fas est ab aliquo re- tractari. | Non licere autem uenerandae Caléhedonensis synodi statuta conuelli uel quolibet colore seu titulo retractari prodecessorum nostrorum pauca de innumeris prolata constituta nos edocent, ex illius praecipue beati Leonis prodecessoris nostri epistolis, quo in uicariis suis summo praesule floruit sanctum Calchedonense concilium. ait namque in epistola ad piae memoriae Leonem Augustum ita: haec autem dei munera ita demum nobis diuinitus conferuntur, si de his, quae sunt praestita, non inueniamur ingrati et, tamquam nulla sint quae adepti sumus, contraria potius expectemus. nam quae patefacta sunt quaerere, quae perfecta 24 Leonis ep. 162 tom. I col. 1339 ed. Baller. Qa 20 25 cQ 10 15 20 25 Epist. LXXXIII 287—293. 313 sunt retractare et quae sunt definita conuellere quid aliud est quam de adeptis gratias non referre et ad interdiectae arboris cibum improbos appetitus morti- ferae cupiditatis extendere? et post aliquanta ita: prae- noscat, inquit, igitur pietas tua, uenerabilis imperator hos, 4108 spondeo dirigendos, non ad confligendum «cum» hostibus fidei nec certandum contra ullos a sede apostolica profecturos, quia de rebus et apud Niecaeam et apud Calchedonam, sieut deo placuit, definitis nullum audemus inire tractatum, tamquam dubia uel infirma sint, quae tanta per spiritum sanctum fixit auctoritas. nec non idem beatus prodecessor noster papa Leo ad praefatum uenerabilem Augustum in alia epistola: non sinas, ait, contra dexterae omnipotentis triumphos rediuiuis exurgere motibus extincta certa mina, praesertim eum id damnatis iamdudum haereti- corum ausibus omnino non liceat et hic fructus piis laboribus debeatur, ut. omnis ecclesiae plenitudo in guae unitatis soliditate secura permaneat nihilque prorsus de bene compositis retractetur, quia post legitimas et diuinitus inspiratas constitutiones uelle confligere non pacifici est animi sed rebellis, dicente apostolo 'uerbis enim contendere 4ad» nihil utile est nisi ad subuersionem audientium. nam si humanis persuasionibus. semper disceptare sit liberum, num- quam deesse poterunt, qui ueritati audeant resultare et de mundanae sapientiae loquacitate confidere. item 4 Leonis ep. 162 ibid. col. 1841 14 Leonis ep. 164 ibid, tom. I col. 1845 23 Timoth. II 2, 14 1 conuellere edd. Leonis, Pelag.: conuelli V 8 improuos V 4 prae- noscat .. 12 auctoritas adfert etiam F'acundus, Pro def. trium capp. V 5 (Migne LXVII 653 C) 5 inquidV 7 cum edd. Leonis, Fac : om. V nec ad cert. edd. Leonis, Fac. ullos edd. Leonis, Fac.: illos V 14 sqq. $dem adfert Facundus (δια. II 6 (Migne 578 B) sinas... exur- gere V Pelag.: sinantur..assurgere edd. Leomis, Fac. 21 constitu- tionis V, corr. o 28 ad edd. Leonis, Fac., Pelag.: on. V 291 292 293 204 314 Uigilii constitatum de tribus capitulis post pauca: pie nobis et constanter utendum est, ne, dum talium disputatio admittitur, his, quae diuinitus definita sunt, auctoritas derogetur. item ex epistola papae Leonis ad Anatolium Constantinopolitanum episcopum: ut autem haec exhortatio ad omnium fratrum possit notitiam peruenire, diligentiae uestrae cura perspiciat, quia, quod saepe dicendum est, tota religio Christiana turbatur, 8i quicquam de his, quae apud Calchedonam constituta sunt, conuellatur et, quae ex diuina sunt inspiratione composita, ulla patiamini nouitate teme- rari. sed et beatissimus prodecessor noster papa Simplicius ad Zenonem Augustum sic inter cetera dicit: neque aliquis dubius rationis et trepidus mentis expectet noui aliquid post Calchedonense concilium contra definiti- ones ipsius retractari, quia per uniuersum mundum 1 Leonis ep. 164 ed. Ball. I 1847 (qua sancti spiritus praecwrrente doctrina pie nobis etc.) — 5 Bullerinii (Leonis opp. I 1811 adn. 7) cen- sent hic a Uigilio per errorem Anatolium Constantinopolitanum substi- tutum esse pro Basilio Antiocheno (cf. Pelagii 11 ep. — Migne IX 487 sub fin). ad quem IX Kal. Sept. a. 457 ita scripsit Leo (ep. 149 ed. Ball. I 1810): obsecro dilectionem uestram, ut α Calchedowensis synodi definitionibus in. nullo. animos relaxetis et, quae ex diuina sunt inspi- ratione composita, nulla patiamini nouttate temerari et in fine eiusdem epistulae: ut autem. haec adhortatio ad omnium fratrum οἰ coepssco- porwm nostrorum possit nolitiam peruenire, diligentiae uestrae. cwra Ll prospiciat, quia. quod saepe dicendum est, tota religio Christiana iwr- ^ batur, si quicquam de his; quae apud Calchedonam sunt statuta, con- wellatur. neque uero id mihi persuaserunt fratres doctissimi, cum non solum siue neglegentiae siue inscitiae accusandus esset Uigilius sed etiam licentiae, qua uerba disparata coniunxisset in unum. immo cum plane eadem. quae ad Basilium, paucis post diebus Leo scripserit ad Euxitheum Thessalonicensem et ἃ pari ad tres alios episcopos Orientales (ep. 150 ed. Ball), haud ueri uidetur dissimile eum ultimis mensis Augusti diebus similia scripsisse etiam ad Anatolium huiusque epistulae non seruatae esse ea, quae Uigilius hic adfert. 12 sunt Simplicii ad Acacium, Thiel ep. 7 p. 192 4 antolium V 6 notitia V, corr. o perspiciat V^ Pelag.: pro- spiciat edd, Leonis, perficiat Bar. — 10 nulla Ballerinii &n 1 e Epist. LXXXIII 293—298. 315 insolubili obseruatione retinetur, quod a sacerdotum uniuersitate est constitutum. item memoratus papa Simplicius Zenoni Augusto: nullus ad aures uestrae pietatis perniciosis mentibus pandatur accessus. nulla retractandi de ueteribus fiducia concedatur. sic haeresum denique machinamenta cunctarum ecele: siasticis prostrata decretis numquam sinuntur oppu- gnationis elisa reparare certamina. item praedictus beatissimus papa Simplicius ad praefatum Zenonem Augustum ita: Calehedonensis synodi constituta uel quae beatae memoriae prodecessor meus Leo apostolica eruditione perdoeuit, intemerata uigere iubeatis: quia nec ullo modo retraetari potest, quod illorum definitione sopitum est, Constat ergo ex praefatis testimoniis patrum, quam tenere debeamus pro apostolicae sedis rectitudine et pro uniuersalis ecclesiae consideratione cautelam. cuius nos quoque cautelae iamdudum memores in ea, quam tunc dederamus ad Menam Constantinopolitanum episcopum epistolam (quam tamen prae- sentibus pluribus sacerdotibus et glorioso senatu Mena sanctae recordationis episcopo uestrae clementiae offerente et pietate uestra nobis cum eius consensu restituente receptam, quantum ad trium capitulorum causam pertinet, euacuauimus), nulla- tenus a loci nostri atque propositi cireumspectione cessantes competentem Calehedonensis synodi reuerentiam curauimus omnimodis exhibere, sicut series eiusdem testatur epistolae, cuius ad probandam cautelam nostram subiecimus pauca de plurimis, quibus diligenter inspectis, qualiter apud nos sancta 3 Simplieii ep. 56 supra p. 198, 8 sqq. 15 sqq. [0 Simplicii ep. 60 supra p. 138, 6 sqq. . Simplicio: apostolica traditione o 18 definitione er definitiones 1 295 296 297 298 209 300 301 316 Uigilii constitutum de tribus capitulis Calchedonensis synodus inuiolata permanserit atque permaneat, euidenter ostenditur. siquidem de eadem synodo ita nos in ipsa epistola nostra certum est inter cetera posuisse dicentes: cum apud nos manifesta ratione perclareat, quicum- que in contumeliam antefatae synodi aliquid temptat agere, Sibi potius nociturum. item post alia: sed si euidenter nobis fuisset ostensum in ipsis gestis potius contineri, nullus auderet tantae praesumpti- onis auctor existere, ut aliquid, quod in illud sanctis- simum iudicium perductum est, uelut dubium iudi- caret, cum credendum sit illos tune praesentes a praesenti rerum memoria diligentius etiam praeter Scriptum aliqua requirere et definire certius potuisse, quod nobis nune post tanta tempora uelut ignota causa uidetur ambiguum; cum et hoc deferatur reuerentiae synodorum, ut et quae minus intelleguntur, eorum cedatur auctoritati. item post alia: saluis omnibus atque in 818 perpetua firmitate durantibus, quae in Nicaeno, Constantinopolitano, Epheseno primo atque Calchedonensi uenerandis constat conci- liis definita et decessorum nostraque auctoritate firmata, et cunctis, qui in memoratis sanctis conciliis addicti sunt, sine dubitatione damnatis et his nihilo- minus absolutis, de quorum ab isdem synodis absolutione decretum est. item post alia: anathematis sententiae eum quoque subdentes, (qui», quisquis ille, 4 quae sequuntur quinque Uigilii fragmenta, esse eiusdem papae Iudicati quod dicitur die 11 April. a. 548 emissi uidit Hefele, Concilien- geschichte 112 822 sqq. 19 nicena constantinopolitana ephesena prima V, corr. Bar. 428 abdi- cati o* Bar. 24 hisdem V 26 «qui^ quisquis ille Hartel: quisquis ille V, qui quaeuis Bar. 10 Epist. LXXXIII 299—305. 917 contra praedictam synodum Calehedonensem 116] praesentia uel quaelibet in hac causa siue ἃ nobis Siue a quibuscumque gesta scriptaue inueniuntur, pro aliqua susceperit firmitate, et saneta Calchedo- nensis synodus, euius magna et inconcussa est firmitas, perpetua et ueneranda, sicut. Nicaena Con- sStantinopolitana atque Ephesena prima habent, suam ieneat firmitatem. item post alia: anathematizamus et eum quoque, quicumque sanctam Nieaenam Constan- 1» tinopolitanam Ephesenam primam et Calchedonensem sanctissimas synodos in una et inmaeulata fide apostolis consonantes et ab apostolicae sedis praesu- libus roboratas non et fideliter sequitur et aequaliter ueneratur uel qui ea, quae in ipsis sanctis conciliis, i5 quae praefati sumus, gesta sunt, uult aut quasi praue dicta corrigere aut uelut imperfecta supplere. ecce, uenerabilis imperator, luce clarius demonstratur hanc nos habuisse semper in sanctarum quattuor synodorum reuerentia uoluntatem, ut quaecumque a sanctis patribus in isdem 20 consedentibus definita uel statuta siue iudicata sunt, intemerata permaneant. manentibus ergo omnibus, quae de epistola Ibae personaque eius in sanctorum patrum et sedis apostolicae uicariorum interlocutionibus continentur, illud nobis omnibus- que catholicis aequali uoluntate sufficiat, quod illie sibi saneta synodus sufficere posse clamauit dicendo: Nestorium et eius dogmata modo anathematizet, quo anathemate nefandissimorum Nestorii et Eutychis ab Iba episcopo totiens iterato totius satisfactum est synodi uoluntati. His igitur a nobis cum omni undique cautela atque diligen- $o tia propter seruandam inuiolabilem reuerentiam .supra dictarum οι σι 25 cf. supra p. 802, 1 sq. 2 praesenti Bar. 5 synodum V, corr. οἱ — 8 teneaht V 9 eu V, corr. o ll synodus V, corr. o. 16 uelud V . suplere ΡῈ 19 his- dem V 22 eius Bar.: et eius V 27 ibe V, corr. ὁ 80 reuerentia V, corr. o 302 908 904 305. 306 307 908 309 318 Uigilii constitutum de tribus capitulis 8ynodorum οὗ earundem uenerabilia constituta dispositis memores scriptum esse terminos patrum nostrorum nos transcendere non debere statuimus atque decernimus nulli ad ordines et dignitates ecclesiasticas pertinenti licere quicquam contrarium his, quae praesenti asseruimus uel statuimus constituto de saepe dietis tribus censere capitulis aut con- scribere uel proferre aut componere uel docere aut aliquam post praesentem definitionem mouere ulterius quaestionem. si quil uero de eisdem tribus capitulis contra haec, quae hic asseruimus uel statuimus, nomine cuiuscumque ad ordines et dignitates ecclesiasticas pertinentis faetum dictum atque eonscriptum est uel fuerit et ἃ quolibet ubicumque repertum, hoc modis omnibus ex auctoritate sedis apostolicae, cui per dei gratiam praesidemus, effetamus. X ENENDAUI. ET SUSSCRIPTIO: luuante deo et per ipsius gratiam Uigilius episcopus sanctae ecclesiae catholicae urbis Romae huic con- stituto nostro subscripsi. | ET SUBSCRIPTIONES EPISCOPORUM: Iohannes episcopus ecclesiae Marsorum huic constituto consentiens susscripsi. Zachaeus episcopus ecclesiae Sceyllacenae huic constituto consentiens suscripsi. Pastor misericordia dei episcopus eeclesiae Iconiensis metro- polis huic constituto consentiens suscripsi. Uineentius episcopus Claudiopolis metropoleos huic consti- tuto consentiens suscripsi. Zachaeus episcopus rogatus a fratre Ualentino episcopo ecclesiae Siluae Candidae ipso praesente et consentiente et mihi dictante huie constituto pro ipso suseripsi. Iulianus humilis episcopus ecclesiae Cingulanae huie consti- tuto consentiens subscripsi. 2 Prou. 22, 28 25 30 Epist. LXXXIII 305—312. 319 Paulus humilis gratia dei episcopus ecclesiae Ulpianensis huie constituto, quod beatissimus papa Üigilius in causa trium capitulorum protulit, ad omnia supra scripta consentiens subscripsi. 5 Proieetus episcopus Naisitanae ciuitatis huic constituto consentiens suscripsi. Sabinianus gratia dei episcopus Zapparenae ciuitatis huic constituto, quod beatissimus papa Uigilius in causa trium capi- tulorum protulit, ad omnia supra seripta consentiens suscripsi. 10 Primasius gratia dei episcopus ciuitatis Hadrumetinae, quae : etiam Iustinianopolis dieitur concilii Byzaceni, huie constituto, quod beatissimus papa Uigilius in causa trium capitulorum protulit, consentiens suscripsi. Stephanus episcopus ecclesiae Ariminensis huic constituto 15 consentiens susscripsi. Paschasius episcopus eeclesiae Altinae huie eonstituto con- sentiens susscripsi. Alexander episcopus ecclesiae Meletensis huic constituto consentiens suscripsi. 20 Lucianus episcopus ecclesiae Meletensis huie constituto consentiens susscripsi. Hedemptus episcopus ecclesiae Nomentanae huie «4consti- iuto» consentiens suscripsi. Uenantius episcopus ecelesiae Lippiensis huie constituto es consentiens suscripsi. | 310 312 818 914 320 Iohannes II. papa ad Iustinianum Aug. Quoduultdeus episcopus ecclesiae Numanae huic constituto consentiens suscripsi. Theophanius archidiaconus sanctae ecclesiae Romanae huic constituto consentiens suscripsi. Pelagius miserante deo diaconus sanctae ecclesiae Romanae - huie constituto consentiens suscripsi. | Petrus miserante deo sanctae ecclesiae Romanae diaconus huic constituto consentiens susscripsi. Dat. prid. Iduum Maiarum imperante domno nostro Tusti- niano perpetuo Augusto anno XXVII post cons. Basilii ἃ. c. anno ΧΙ in Constantinopolitana ciuitate.