Letter 44: BCU ost a G-elasio papa onm LXX viris eruditissimis episoopia in sede apostolioa urbis Bomae.

BCU ^-^^Decretalis') de reeipiendis et non recipiendis libris, qni Boriptiu ost a G-elasio papa onm LXX viris eruditissimis episoopia in sede apostolioa urbis Bomae. Cap. 1. pj 1. I^)st'*') propheticas et evangelicas atque apostolicas scripturaSy ') Z addit relujione, ot mox iu quibusdam codicibus et in omnibMa (looo tt moribiis). EPISTOLAE 40—42. 455 quibus licclesia Gatholica per^) gratiuni Dei fuiidata est^ etiam illud a. 495 intdmandum pulavimus, quod quamvis universae per orbem catho-""" licae difFiisae*) Ecclesiae imus thalamus Christi sit, sancta tamen Romana ecclesia nullis synodicis constitutis ceteris ecclesiis praelata ^t, sed eyangelica voce Domini et Salvatoris primatum^) obtinuit: Tu es , I^eirus, inquiens , et super hanc petram aedificabo Ecclesiam Matth. meam, et portae inferi non praevalcbunt adversus eam; et tibi dabo ' claves regni coetorum, et quaecunque ligaveris super terram, ^runt ligata et in coelis, et quaecunque solveris super terram, erunt soluta et in coelis. vAddita^) est etiam societas beatissimi Pauli apostoli vasis electioms, qui non diverso, sicut haeretici^) garrimit, sed uno tem- pore, imo eodemque die gloriosa morte cum Petro in urbe Roma sub Caesare Nerone agonizans, coronatus est: et pariter supradictam sanctam Romanam ecclesiam Christo Domino consecrarunt, aliisque^) onmibus urbibus in universo mundo sua praesentia atciue venerando triumplio praetulerunt. Est ergo prima Petri apostoli sedes Romana ecclesia, non ha- ^^ bens^^ maculam neque rugam nec aliquid hujusmodi. vSecunda autem sedes apud Alexandriam beati Petri nomine a Marco ejus discipulo et evangelista consecrata est. IpSeque a Petro apostoio in Aegyp- tum directus, verbum veritatis praedicavit et gloriosum consumma- vit martyrium. Tertia vero sedes apud Antiochiam ejusdem beatis- «) In pluribus msb. desideratur per gratiam Dei. Romana catholica et aposiolica ecclesia, Deinde F^* F"* sed (pro sit), F* b nonnuUis synodicis ... sed e/. — Eadem haec in Pseudo-Isidori priu3fatione in concilium Nicaenum proferuntur (Hard. coll. conc. I, 309), et quaedam similia in Caroli Magni de sacr. imag. lib. 1 c. 6 et Nicolai 1 epistohi 8 ad Michaelem impera- torcm (Migne Patrol. lat. tom. 119, 949). T^ pipdpm haeresei, K* haeresii^ F" haeresi, Mox C uno eodemque glorioso amore cum Petro, corrupte. Non defuerunt etiam inter catholicos, qui Petrum et Pau- liim eodem quidem die, sed non eodem anno co^onatos senserunt, quos inter ArsLtor in fine libri I ceciuit: Non eadem tamen una dies annique voluta Tempore sacratfit repetitam passio lucem. Scd ut Baronius ad ann. 69 probat, ot uumero et auctoritate praepoUent qui Gelasm concinunt. ») C'Fc* taiesque, alii editi cum a* talemque^ K* talisque, 0* taliterque. Ex potioribuB mss. restituimus aliisque. Mox C* orbi^us, F* omnibus in; deindo F* narrando (pro venerando), F^ F* pertutertmt . Deinde F'*^'" sedis Romanae ecclesiae. •) Quo haec spcctant, interpretari licet ex illis Hormisdae epist. 21 n. 4: In sede apostoUca citra maculam semper est catholica servata religio. Quocirca et CaroloB MagnuB de sacris imaginibus lib. 1 cap. 6 eamdem Romauam ecclesiam commendat his verbis: Omnes catholicae debent observare ecclesiae, ut ab ea posl Ckristum ad muniendam fidem adjutorium petant, quae non habens maculam nec ru- gam, et portentosa haeresum capita calcat, et fidelium mentes in fide corroborat. 45G s. oicLxV.sii papae' a. 49ijsimi Petri apostoli'") liiibetur hoiiorabilis , eo quod illic priusquam ~~ *' Romam veiiisset habitavit, <.'t illie primum uomeu Cliristianorum 11,26. noveliae geutis exortum est. Cap. II. i('or.3,l. -• fit quamvis aliud fundamentum nulius possit ponere praeler id, quod positum est, qui est Christus Jesus, tamen ad^*) aedificatio- uem saueta id est Komaiia ecclesia post illas veteris vel novi Te- stiuueuti, quas*^) regulariter suscipimus, etiam has suscipi nou pru- hibet scripturas, id est: Sauctam synodum Nicaenam''^) trecentonuu decem et octo i>a- trum, mediante miiximo Coustantiuo Augusto**). Sanctam syuodum Ephesiuam, in qua Nestorhis damuatus est consensu bcatissimi Coelestiui j)apae, uiediante CyriUo Alexandrinae sedis autistite et Arcadio episcopo ab Italia destinato. Sanctam synodum Calcheilo- nensem, mediante Marciauo xYugusto et Anatolio Constantinopoh- •^) Itii 1 ^; F« l^ X"^ omittuut id est, ploriquo aUi (etiam C*F*"P»F*) ejus loco idem ((/* doc. uiunu eamdem; nou (lisplicfTot cadem vel itet(^, et antea cum C* F' sanctam). C F* lamen ad (F^ pmitt. ad) aedificationem sanctam idem Romanam tccie- siam » r ad acdificationem nostram id est Romanam ecclesiam , editi ad aedificationem nostram sancta Homana. — Noquo in um». rara ost higusmodi mutatio. Et ut hu- jus rci uon aliuude acccrsamu^ cxompla, niox pro id est ... Sit^aenam C F* F* idem . . . Sicaenam. '*) Itii codicos, qui dccrctum nostrao formao proforunt, uijii quod F' et cditi susccpimus. AHi quas superius cnumeravimus, F^^F^a^ quas reyulariter superiHS enMme- ravimus (F** F°» memoravimus) . Iie()ulari(er hoc est ox canono tum ab Innocentio oj)iat. r> 0. 7, tum a concilio Carthaf^incnsi III can. 47 jam praescripto suscipiendi. ••*) C'* secundum trecentorum decem ct octo episcoporum (sjec. man. add. pairum)^ F^ pm X"* secundum trecentos . . . patres. Ephesiam. Subiudo oditi condemnatus, moxquo in aliquot mss. (etiam C c') d epistopo. Is Arcadius ut primarius a])03tolicao sedis iu Ephosiua syoodo 1 tuB, nunc solus memoratur, licot oi adjuncti fuerint ct alii duo. tano episcopo, in qua Nestoriana et Eutychiana haereses simul eum a. 495 Dioscoro ejusque complicibus danmatae sunt*^). ~ Cap. m. 3. Item opuscula beati Cafecilii ^^) Cypriani martyris et Cartha- gineusis episcopi. Item opuscula beati Gregorii Nazianzeni episcopi. Item opuscula beati Basilii Cappadociae episcopi. Item opuscula beati Athanasii Alexaiidriui episcopi. Item opuscula beati Johannis Constantinopolitaui episcopi. Item opuscula beati Thebphili Alexandrini episcopi. Item opuscula beati Cyrilli Alexandrini episcopi. Item*') opuscula beati Hilarii Pictavensis episcopi. Item opuscula beati Ambrosii Mediohmensis episcopi. Item opuscula beati Augustini Hipponeregiensis episcopi. Item opuscula beati Hieronymi presbyteri. Item opuscula Prosperi*^) viri religiosissimi. Item epistolam beati Leonis papae ad Flavianum Constantino- politanum episcopum destinatam; de*^) cujus textu quispiam si us- qiie ad unum jota disputaverit, et non eani in omnibus venerabiliter receperit, auathema sit. Item opuscula atque tractatus omnium orthodoxorum patrum, qui iu nullo a sanctae ecclesiae Romanae consortio deviarmit nec '^) In a* cc ut in exemplaribus, quae Hormisdae nomeu prae se ferunt, hic a^J^^^tor: sed ei si qua sunt concilia a sunctis patribus hactcnus institula, post ^orton (iu mss. Hormisdae istorum quatuor) auctorilatem et vustodienda et recipienda deeernimui ei mandamus. Sed haec a mss. C C^ F^ F^ H*» F' F" Fs F^ F"" H^ H-; ac ceteris codicibus, in quibus hoc decretum Gelasio adscribitur, prorsus absunt, 8* perpaucos excipias, quibus et alia, ut monui, ex Hormisdae exemplis sunt *°26rta. Haec autem antiquus Hispanae collectiouis auctor in ejusdem collectio- D* praefatione sic imitatus est: Sed et si qua sunt concilia, quae sancti paires ^pintit Dei pleni sanxerunt, ^post istorum quatuor auctoritatem omni manent stabilita ^*0^: quae quidem verba Isidorus Hispal. haud multo post lib. 6 orig. cap. 15 eMcripsii ^ c» Cyrilli, P» F» Cecili, C» F' Cicili. a' c* seq. omittunt Caecilii, quam vo- Jf ^ ex nujg, reBtituimus. Deinde episcopi vocabulo sola Hormisdae cxempla sub- jKaunt in mnibus recipienda, quae accessio propter singularem Cy])riam de ba- P™o hacreticorum opinionem nonnihil suspccta jure videatur. V a* c* aeq. hic ad margiuem notant: Item opuscula B. Proterii Alexandriae ^P^pi; cujus notac nuUum est in nostris mss. vestigium. ") Itaplerique mss. (F«H^F»F«K<0«); editi cum CC^FdF^F-*!? addunt beati, '*) Ita C'F«F*F»; editi cum C*F''0'J cujus tejctum. Mox plerique mss. (exceptis t I p» Qjj -joiamf et deinde F* corrupte quispiaui suis quae istam. Huic Gelasii wentiae condnens Pclagius I epist. 5 n. 1 anathematizare et ab aeternae vitae P'^***^ alienam judicare se scripsit, quicunque ab ea fide, quam papa Leo in '*'® ^istoliB praedicavit, in una syllaba aut in uno verbo vel in sensu ... declina- ^ ^ deeHHMerU. a. 495 ab ejus fide vel praedicatione sejuiicti sunt, sed ipsius commanic ' tiouis'^*^) per gratiam Dei usque iu ultioium diem yitae suae participes, legendos decernit. Item decretales epistolas, quas beatissimi papae diversis temptt^- ribus ab urbe Roma pro diversorum patrum consultatione^*) d runt, venerabiliter suscipiendas esse. 4. Item gesta sanctorum martynim, qui multiplicibus torm torum cruciatibus et mirabilibus confessionum triumphis irradiant Quis ista catholicorum dubitet et majora eos in agonibus ftii^ perpessos, nec suis viribus sed Dei gratia et adjutorio unire tolerasse? Sed ideo secimdum antiquam consuetudinem singu cautela in^^) sancta Romana ecclesia non leguntiur, quia et =M, «0) Ita C* F« H^ (C« ui communicaiionis). At F* F^ K* commumcaHone , F« municationi, ccteri vero libri comminionis et mox decernimus, ubi ex C* F* F H^ restituimus decernii, scilicet iiomana ecclesia, cujus nomiuc GclasiuB hoc d tum promulgans superius praemisit: Romana ecclesia posi illas veieris vel nom Tt menii, quas regularitcr suscipitnusy eliam lias suscipi non prohibet scripturas, sicut de Romana ecclesia non prohibei^, ita et kic de cadem decernit dicitur. bum autem decemimus ab eo, qui decretum lioc a ceteris gostis cUstraxit, prudenter substitutum sus])icamur. '') Plerique omnes mss. cum c' consolatione y lapsu libraiiis valde famil ¥^ Y^ consuliationem ^ H' consultatione: Hic animadvertit quisque, papae no simpliciter pro Koniiuio antistite positum. l*luris autem refert obBcrvare D* talium epistolarum nomine eas hic intcUigi, quae usu tum roceptae erant, Lco I epist. 4 c. 5 designat his verbis: Decretalia constituta tam beatae reee^ tionis Innoceniii quam omnium decessorutn nostrorum, quae de ecclesiasticis ordtM et canonum promulgata sunt disciplinis , custodiri debere mandamus. Illud vcro acl epietohis, quas Isidorus Mercator priorum pontificum nomine construxit, quidani accomodant, quum hae ad saeculum nonum ubiquc fuerint iguotao- ") C F«5 ingrediuntur (haud dubie pro inradiantur) , H* iUustraHtur, Dc?i-^^. a' c* seq. Quis ita esse catholicoruin , F* F*» F' F» H^ T Quis catholicorum. In pl<^^ ™" quo aliis mss. et c* c' Quis isia (vel ita) vaiholicorum; C F<* F"» F* H' omitUiJCJ-'^^ '' auto rnajora (C* addit sec. manu). Aperta fiet lectio in huuc moduiu: QuiM tholicorum dubiietj eos ista et majora, *') Quatuor mss. a sancta. Yerius iilii Ubri in sancta, hoc est intra dimniM^ cia, quae Komanis in ecclesiis periiguntur. Totus hic locus in vctori cano collectione olim D. Petiti, tunc ejus dono bibliothecae GermaneuBis, ita ptus et iuteriiolatus efiertur: Gesia martyrum, quae nUrabiHbus cruciatibut e^ umphis irradiani, et a cathoiicis viris conscriptae sunt, omnimodis veneraamar vero, quae ab haereticis vel idiotis composiiae vel aduUteratae sunt, JtuUatenus piantwr: quae in ipsis eorum dictis ab ecclesiasiicis viris sine mora deprekendi suni, Quam lectiouem quum vir cLirissimus probat, plus aequo defert co in quo veterum scutentiae non minori licentia ailulteratao paasim enunci&xi Noque vero in ea lectione, quam ceteri codices praeferunt, ullam pugnam ut vult, largiar. Tantum Gelasius ab eo longe abesse so testatus, pnblic^ gesta martyrum, licet Komana in ecclesia pu]>Iice non logaiitur, respuaty tim cur in occlesia Romana non legantur explicat. Dum vero eadem ab sia Komana suscipi declarat, simul et ea fidelibus extra occletdam ac pri legere licere satis aperte docet. Immo iufra Gelasius, ucc quod Silvevtri CU' am Jixa tii oonscripsere^ uomiaa penitus ignorautuT; et ab iufidelibus veP^) a-495 iot^ superflua aut minus apta, quam rei ordo fuerit; esse putau- X- r sicut cujusdam Quirici^^) et Julittae, sicut Georgii aliorumque ijusmodi passiones, quae ab haereticis perhibeutur compositae. ter quod, ut dictum est, ue vel levis subsauuandi oriretur oc- >, iu saucta Romaua ecclesia nou leguutur. Nos tameu cum &^dcta ecclesia et onmes martjrres et eorum gloriosos agoues, qui 3o magis quam homiuibus uoti sunt, omni devotione veneramur. Item vitas patrum, Pauli, Autonii, Hilarionis et omuium ere- Ltsdwrum, quas tamen vir beatissimus Hierouymus descripsit^^), cum :xyii houore suscipimus. si ab ignoto auctore conscripti a miiltis catholicis legantur, iinprobat. Non fu^re tamen, qui quod Romana ecclesia publice non pcrmittebat, etiam pri- ^^ixxi interdictum putarent. Unde apud Mabillonium Liturgia Gallic. pag. 467 .S8i.oiiiB sanctorum Cantianorum scriptor quosdam, qui martyrum gesta legi •otiiberent, acriter carpit. Nos igitur iste ac similes vcterum loci docent, ■^Msta circa legendos in ecclesia libros majorum nostrorum religio fuerit. Lao- oenum concilium can. 59 sancit: minime in ea tegendos libros non canonicos, sed /0« canonicos veieris ac novi Testamenti. Decrctum hujusmodi ita temperat con- liiun Carthaginense III, ut postquam can. 47 statuit: praeter scripturas cano- ^A» nilul in ecclesia legatur suh nomine divinarum scripturarum ; paulo post sub- ^^M,t: liceai etiam legi passiones martyrumy quum anniversarii dies eorum celebran- ^- Id quoque ut in occlcsiis passiones martyrum legerentur, apud Gallos aute *«culi V exitum usu rcccptum fuisse ex s. Caesarii Arelatensis*sermone, qui ■* ^Ppendico tomo V s. Augustini 3tiu8 est, colligitur. Eumdem morem et sub- ^^e in Romanam ecclesiam inductum esse, testis cst Hadriani I epistola 3, in lUa praecipitur: yitae pati^wn sine probabitibus auctoHbus minime in ecctesia tegan- ^' nam ab orthodoxis titulatae et suscipiuntur et leguntur. Ciyusmodi verba inter- ►olationi superius notatae occasionom dedissc kaud temere videautur. Prae- ®^^^ sanctus Benedictus, cujus in latituiUnem secessus ad Gelasii tempora aut ^ater refertur, regulae capite 9 non scripturas tantum se^d et expositiones ea- ^"^* Quae a nominatissimis doctoribus orthodoxis et catholicis patribus factae sunt, f^ pi-aescribit; quod cum praeter ecclesiae Romanae usum praescripsisse nemo * ^* Persuaserit, maxime qui et ipsum audierit Gelasium in hoc decreto tracta- ** ^'^nium orthodoxorum patrum legendos proxime constituentem. ^v ut videtur, marginali, qua quis non iutelligens quid sibi vellet idiotis, ^j^ioue Bcripsit aut diciis (H^ aut diciu). O^ ab infidelibus addita superflua, quae ' /^^ 9 etii minus sincora, si tamen vel idiotis retinuisset, Gelasii mentem satis P^ cjxplicaret. Mox c' seq. scripta esse putantur, praeter fidem omnium mss. ^^e verbum inserta subintelligitur. ^^ Theodorus Iconii episcopus, qui sub finem impcrii Justiniani vel non *^ post sinceriora eorumdem martyrum gesta ex traditione virorum fido ^*^^rum concinnavit, anno 1660 a Combefisio edita ac subinde a Ruinartio ^ acta selecta martyrum recusa, fatetur:' in actis illis, quae nunc Gelasius [l^^^bat, verba exstare praeiumida et inconsona nugasque ab spe Christiana extra- eoniineniia, suspicaiurque illa Manichaeorum seu atiorum quorumdam haereii- aHena seniientium arie confecia. a. 495 Item actus ^^) beati Silvestri apostolicae sedis praesuli ~ ejus qui conscripsit nomeii ignoretur, a multis tamen in u mana catholicis legi cognovimus^ et pro antiquo usu mul^ imitantur ecclesiae. Item scriptura de inventione crucis^^) Dominicae, et a ptura de inventione capitis beati Johannis )}aptistae, novellae relationes sunt, et nonnulli eas catholici legimt. Sed quum catholiconmi manus adveuerint^'0, beati Pauli apostoli pi 5 o^^ sententia: Omnia prohate, quod bonum est tenete. Item Rufinus vir religiosus plurimos ecclesiastici operi libros, nonnuUas etiam scripturas interpretatus est. Sed c venerabilis*^) Hieronymus eum in aliquibus de arbitrii liber tavit, illa sentimus, quae praedictum beatuni Hieronymum cognoscimus; et non solum de Rufino, sed etiam de m quos^*) vir saepius memoratus zelo Dei et fidei religione repr *^ Huc spectat, quod Carolus Magnus libr. Carolin. II c. 13 scribi igitur actuum d. Silvestri, ubi de vnayinibus (apostolorun^ Constantino i delatis scribitur, ideo obniti potest , quia quamquam a pluribus cathoHcis teg lavien ad ea, quae in quaestionem veniunt ^ affirmanda plane idoneus perhibe in libro b, Gelasii Romanae urbis antistitis, qui inscribitur Decretale de r vel non recipiendis codicibus, apertius demonstratum. » ^) C* addit sanctae. Moxquo FT^^F"" omittit dominicae, cujuti loco H Tuin c' Item scripturam ... et aliam scripturam. a^ c* scq. Jtem scripta . scripta, ac deinde cum c' novellae quaedam relationes, C* F' noveUae qui tionis (F* ei) nonnulli (c* eas) cathoiici legunt, 2 mss. reveiationes. lut Cypriani edit. Pamel. pag. 577 habotur do revclatione capitis Johannb ] tractatus. Qucm quum Barouius aunotationibus in martyrol. IV Kal. Sc hic notari observavit, nou atteudit, et iu codem tractatu laudari Man mitis chronicon post Gelasii mortem conciunatum. Scd inde hoc decr< lasio eripere Pearsonius Ignatian. pag. 54 frustra contendit, quum ite: cello quodam archimandrita ante Gelasii obitiun capitis Johaunis Ba}>i velationcm scriptis mandatam esse, nec ipse ditfiteatur. •*) Editi cum C* pervenerint, moxque C* beati apostoti probant (8( praecedat) scntentiam, F" praecedit. 3') Hoc est Luciferianos, Vigilantium, Jovinianum, Helvidium, ac alioB zelo Dei et ftdei religione reprehendit. Hanc autem approbation* conditionis hujus fines ad omnia Hieronymi verba protendons Pearsonii in cassum colligit, unde et auctoris higus dccreti et Hieronymi non omnibus esse sententiam, adcoque hoc decretum Gelasio abjudicandom pe; Quasi vero is papa sese a qualibet Bieronymi sententia ne unguem laton discedere profiteatur, ot non potius hoc tantum significet, 8686 in aliq libertate arbitni, in quibus Rufinum peccare Hieronymus notavit, ea* tire, quae ilie doctor sentit; ct ut Rufinum in Iub reprehensione digii cat, ita idem sentire se de omnibus aliis, quos idem doctor zeto De Item Origenis nonnulla opuscula; quae vir beatissimus Hierony- a.495 non repudiat, legenda suscipimus. Reliqua autem omnia cuni ~ ore suo dicimus renuenda. Item chronica Eusebii Caesariensis'*^) atque ejusdem ecclesia- uO historiae libros : quamvi? in j)rimo narratiojiis suae ^ lil)ro crit, et post in laudibus atque exeusatione Origenis schismatici^^) rn conscripserit librum, propter rerum tamen singularum^*) no- Tn, quae ad instructionem pertinent, usquequaque non dicimus lendos. Item Orosium virum eruditissimum coUaudanniS!, quia valde no- necessariam adversus paganorum calumnias ordinavit^'*) historiam aque brevitate contexuit. Item viri venerabilis Sedulii paschale ^^') opus, quod heroicis de- l)sit versibus, insigni laude praeferimus. Item Juvenci nihilominus lal>Oriosum opus non spemimus, sed ™ur. 5. Cetera, quae ab haereticis sive schismaticis conscripta vel ?dicata sunt, nullatenus recipit cjitholica et apostolica Romana ^ia. E quibus pauca, quae ad memoriam vcnerunt et a catholi- ritanda sunt, credidimus ''^) esse subdenda. 'ine. reprehendit, hoc est, ftoa a se improbari pariter ac rcprehendi: nno > istud ad unoa haeroticos attinet, quos Hieronymus zelo iidei refutavit. ') C* schvsmaticisi non Rpemendji li?ctio. Neqne enim Origenes schisuiati >dhaeaisse legitur, aed ejns doctrina schisniati occasionem dedit. Notan- qna mente Gelasius et nuuc historiae Euaebii Hbros non renuendofi docet, fra oamdem historiam apncrypham denuntiat. Ex hLs similibusque locis iin est, paulo latius apud eum, quam nonnulH putant, patcre apocryphi n. Non enim ideo Eusebii historia ab eo apocrypha dicitur, quia illam -gi noHt aut occuH veHt, sed quia ut 'ab homine suspecto scriptam non- -ircumspecte legendam censeat. Hunc autem dupHci de c.ausa snspectum ^ : quia nimirum et Origeni paLam et clam Ario faverit, cujus gratia iu > historiae aUfOe Hbro tepuissr, hoc est, quae adversua ejus haeresim exse- L erant, tacuisse innuitur. *J Ita meHoris not.ae mss. At a' cc singularem. Mox C* scrutationem et sec. t instructionetti. >p{). One composuisso , ac primum scriptum pasc/ude carmen , postremum paschaic nimcupasse. Ad Gelasium quod attinet, ignota ei fuit hujusmodi distin Eara enim hicubrationem, quam versibus hcroicis descriptam notat, paschalc appellat. Hoc Sedulu carraon Asterii exconsuHs opera primum in lucem iisse pleriquo sentiunt. Quod quamvis concedatur, hoc Gelasiani decreti ati nihil oiTicere, praevio monito probavimus; quanto magis, si cum Justo ^anino sentiaraug, exconsidem curasse, nou ut in hicem primum emitteretur ilii opus, sed ut elegantiori fonna vulgaretur. ^ Editi cum C- crcdimus. ^2 S. QELASII PAPAE Cap. IV. Notiiia^) iibrorum apocryphorwn, qui non recipiuniur. Arimineusem ^*^) synoclum a Constantdo Caesare Confitaoi Augusti filio congregatam, mediante Tauro praefecto, ex tunc ^ nunc et usque in aeternum confitemur esse damnatam. 6. Itinerarium nomine Petri apostoli, quod appellatur san. Clementis libri numero X^®), apocryphum. Actus nomine Andreae^*) apostoli apocryphi. Actus nomine Thomae apostoli^^) apocryhi. Actus nomine Petri apostoli alius^^) apocryphi. Actus noniine Philippi apostoli*^) apocryphi. Evangelium^^) nomine Matthiae apocryphum. Evangelium nomine Petri apostoli apocryj)hum. Evangelium nomine Jacobi minoris apocryphum. Evangelium^^) nomine Barnabae ajiocryphum. Evangelia^') nomine Thomae, quibus utuntur Manichaei, crypha. ») Titulum hunc asservant C* F* F« F» H' F, nim quod C* cormpte notitia de lihromm (acc. manu tibros) apocriforum , qui etc, F* F" X** Incipit iilfrorum apocriforum id est. Etiam F' omitt. qui non recipiuntur, *•) Editi cum F<* F" X'' addunt Jnprimvf, moxque Item ItinerarhOn. *o) Ita c* cum 12 mss. a' C* (sec. manu) F». At a' c* seq. iibriodo^ F* 8U8 omittit. C* H* X'' F** F' F" ciun exemplaribus Hormisdac iibri numero ac deiudc sola Hormisdae oxemplaria apocrypkum esse scimus, Est opos no^ mom Recognitiones s. Petri vel TlsqCodoi Ili tgov noncapatam. <') Vid. Phot. cod. 114 et Augustin. contra advcrsar. leg. et prophet. M^ *>» Euseb. h. e. HI, 25, Epiph. haer. XLVH, 1: LXI, 1. LXHI, 2. ♦*) Ita C« F« a». Editi cum C* (priipa manu) H« F^ et exemplaribus Hom^^m- dac addunt Hini X, ♦*) c* Phiiippi apocryphiy omissa voce apostoli^ deindeque 8abjicit nomine Thaddaei apostoli apocryphum. Utraque lectio tametsi nallios ms. ntate fulta, in odit. Rom. et sequentibus concil. retenta est. Subnexos Eusebitls h. e. lU, 25 pariter notat ac rejicit, utpote sub apostolonim ab haoreticis evulgatos, (^ui Petri, Mathiae et quoriundam aliorum continent. Vide Innocentium I epist. 6 u. 13. Actus Phiiippi autcm ab sio Sinaita citjintur (ap. Coteler. Monum. eccl. Graec. tom. III). Evangelium^^) nomine Bartholomaei apostoli apocryphum. a.495 Evangelium**) noraine Andreae apostoli apocryphum. Evangelia^^), quae falsavit Lucianus, apocrypha. Evangelia*^), quae falsavit Hesychius, apocrypha. Liber de infantia Salvatoris apocryphus. Liber de nativitate Salvatoris et de Maria vel*'^) obstetrice iryphus. 7. Liber, qiii appellatur Pastoris, apocryphus. Libri omnes, quos fecit Leucius^^) discipulus diaboii, apocryphi. niae ab haereticiB adscriptum, quorum unum GnosticiR, alterum Manichaeis erat. Sed de eo uno, quo Manichaei utebantur, hic sermo est. Hoc autem Llo Hierosolymitano catech. 6 n. 31 teste, Thomas quidam e tribus primis etis discipulis unus composuerat. Evongelii Thomae ab haereticis conscripti tinere Eusebius h. e. HI, 25, Hieronymus prooem. comment. in Matthaeum leontius de sectis lib. 3. Augustinus quoque contra Faustum XXH c. 79 ad :i opus maxime respicit, ubi primum praefatur: leguni scripturas apocryphas ickaei a nescio quihus sutoribus fahularum sed apostolorum nomine scriptaSj ac de Bubjicit: Ibi tamen legunt apostolum Thomam, qitum esset in quodam nuptia- conuivio peregrinus et prorsus incognitus, a quodam ministro palma percussum ecatum fuisse homini, "^) C« Fb H' H* K*0^ rp et exemplaria Hormisdae Evangelia . . . apocrypha. agelii hi\jus secundum Bartholomaeum mcntioncm facimit Ambrosius in im lib. 1 n. 2 et Hieronymus prooem. in Matth. ex Origeuis homilia I iu im. <») Y" prorsus hoc omittit, C* dclevit secunda manu Andreae ejusque loco it Bartholomai, Ui evang. ad Damasum scripsit: Praetermitto eos codices, quos a Lueiano C9ychio nuncupatok paucorum hominum asserit perversa contentio; quibus utique 'n toto veteri instrumento post LXX interpretes emendare quid Ucuit, nee in emendasse profvdt^ quum muUfmm gentium linguis Scriptura ante translaia do- ralsa ese quae addita sunt. •«) In Ft pd H« hoc prorsus omittitur. F» F'^ H' j3 EvangeUum quod falsavit, de r j3 Isicus, C« Asycius, C* Vsicius, K* Eusicius, 2 alii cum,F« Isicius, 0» *^F'' Eusidus (et add. sec. manu) et Ludus, H' Nisicius^ X^ Hysicius, Le- Um esse Hesychius ex verbis Hieronymi proxime allatis apertum est. ^ C (prima manu), ut in exemplaribuB Hormisdae, Lucius, 2 fi Lucianus, Tercellensis Seleucius. Verius aiiis in libris et C sec. manu Leucba, Hae- ^ higns et actorum ab ipso conscriptorum meminere Innocentius I epist. 6 '« Augustinus de actis cum Felice Manichaeo H, 6, Evodius seu auctor libri ^de contra Manichaeos (apud Augustinum) cap. 6. Etiam apud Phot. cod. Sinidam A^vxtoi Xagivog memoratur. De illo aliisque ejusdem farinac Qtids, quae Turribius Asturicensis episcopus apud Leonem edit. Ballerin. ipsius Leonis epistobim 16 tradit, non ab re fuerit hic^exscribere. Ille de ^chaea secta .praefatus, cap. 6 subdit: Per cujus (sectae) auctores vel per •t maximum principem Manein ac discipulos ejus libros omnes apocryphos vel ^ositos vel infectos esse manifestum est, SpeciaUter autem actus iUos^ qui vo- 4G4 S. OELASII rAPAE a. 40ri Liher, qni appellatur Fiiii(laineiituni, apocryphus. ~'^^'' Liber''*), qni ajipellatnr Tliesanrns, apoeryplins. Lil)er de filiabns Adae-'"') Leptogeiiesis apocryphns^^). Liber, qui appellatur actus Tlieclae'*') et Pauli apostoli, ai. cryplms. Liber, qni apj)ellatnr Nepotis •'*''), apocryjdius. Liber Proverbiornm ab'''') haereticis coiiscrij)tus et sancti Xjr^ nomiiie j)raeiiotatns apocryj)lius. rantttr sancti AndreaCf vel ilios, qui nppcUantur sancti Johannis^ quns sarri Leurius ore consrripsit , vel it/os^ qui dicuntur sancti Thomae et his similia: ex hus Manichaei et PrisciUianistae, vel quaecumque iUis est serta permana, owm haeresim suam ronfirmare nituntur, et maxime ex hlasphemissimo ilto tibro, quE" ratur memorin aposiolorum. Nequo taiiion idcm Turribius 1. c. cap. 6 praefr: negat, immo otiam ultro larj^itnr, mirahilia iUa atque virtutes, quae in aporrt^ ^ lihris scriptn sunt, snnctorum apostolorum vcl cssc vct pfAuisse esse; at cons sibi dicit, nssertiones illns sensuum mnUgnorum , quas notat, ab haeretieis iwwj^-^r- tas esse. •»*) Libri GsaavQOi aj)ud Pliot. cod. 85. '•'•) In Horniisdae niss. Judae hoc est Leptoffcnesis. Illnd hoc esi non ex^^t iu GelasianiB, et lcjjunt II' X'' LeptoijcnesihuSy F'*F^F'" /. qui appeittUur Adae /^^o genesihus (F*^ adaieptngcnesihus), F* IT Leptogcnrseos , vetus § Litogenesis, c* -^'- ptogenesis, plures alii Lectogenesis , F'' iectum genescos, K* r Lactogeneseo^ , 0' 0' Lectogcncseos , C* Licto egeneseos, F"^ Kxtragencscos, recentior fi tertione ffe^ me- seos; in nuUo rej>erimus, quod «a' cc pracferunt De fiiiabus Adae gencseos, .M-Mc notari videtnr libcr nomine parvne gcnesis notus, quem memorant Cedrerm us, Epiphanius haeres. 39 n. 0, (icorgius S^^nccnns, IlioronymuR epist. 78, alii. •''') c* seq. cum F^ F'' F^" IV X" hic immittunt: Centonem (c* seq. rentimetr^-^^) de Christo Jlrffiiinnis i^rrsihus rompnginntum aporr//phum; qnod in cctcris mM. ^ c* longe inferius toUocatur. ") F^ scc. manu addit vei Thoiiius. s**) C» F* cum Hormisdae mss. Sepntcs v(?l Sopotis (F*), C« Nephothes, a-irr^lw Nepotis. Notari hic vidctur Ncpotis A(^gyptii epiacoj)i iiber, quem Dionjff ^"^ Alexandrinus antistes t^ste Eusebio h. e. VII. 21 vehementer impngnavit, qua—- — ™" vis homincm magno honorc ac revorentia proscqui se simnl testilicaretnr. EJj" dem mentio fit et in Vigilii constituto seu epist. 24. ='») Editi qui ... Sixti ... praenotatus est. Xgsti cum C* F« F^ F'' H^ et 6 tust. mss. a^ Bcripsimua. Deindo plerique mss. (etiam C^F^^F^H'*^'' et cxempla^ Hormi8da(;) praesignatus. De hoc opero Augustinus retract lib. 2 c. 42 ita quitur: Veriia quaedam, quae velut Xysti Romani episcopi ei martt/ris PelagtMS suit^ ita defcndi, tamquam revera ejusdem Xystl essent, scd postea legi SixH sophi essc. Erroris hujus causam Hicron^^mus commcnt. in Jeremiam c. 2S Ezech. c. 18 nec non epistoi. 132 ad Ctesiphontem in Rufinum rejicit, quod delicet iiitrum Sixti Pithagorci hominis ahsquc Christo, mutato nomine XysH « tgris et liomanae ccciesiac episcopi prnenotavit , quum scilicet illum latinitate navit. Geimadius Massilionsis lib. de viris ill. inter opera, qnae Rnfiniu in num Bormonom convortit Sixti sententias memorat. Ubi autem Hioronymm tato nomine id factum observat, satis apcrte philosoj^ho Sixti, et beato ac i^apae Xgsti n(Tmcn sc^rvandum docct. l*orro hi^jna philosophi sentenfc— ••'^^^ consecraro studcns Morcator, cas cjiistoiis dispersit, quas Xjsti I cetcworum^^^^ pontificum, qui secundo sacculo ac scqucntibus fioruerunt, nomine confimdt ^ EPiSTOLA 42. 465 Revelatio^^), quae appellatur Thomae, apocrypha. a. 495 Revelatio, quae appellatur Pauli, apocrypha. " Revelatio^ quae appellatur Stephani, apocrypha. Liber®'), qui appellatur Transitus id est assumptio sanctae ae, apocryj>hus. Liber^^), qui appellatur Poenitentia Adae, apocryphus. Liber de^') Ogi homine gigante, qui cimi dracone post dilu- ab haereticis pugnasse fingitur, apocryplius. Liiber, qui app^llatur Testamentum Job, Jipocryphus. Liiber, qui appellatur Poenitentia Origenis, apocrjrphus. -liber, qui appellatur Poenitentia*'»^) sancti Cypriani, apocryphus. ) Deest in cod. Lab. et H'». Mox C» J« udduut apostoH, quod abest a po- iB mss. £t forte hoc opuB Thomae Manetis discipuli erat. Eorumdem mss. itate etiam in scquenti versu expunximus idcm aposioli vocabulum, ac s saneii (ante Siephani). ) H^ Revelatio quae appellaiur iramlaiio i. e, adMwnptio sanciae Mariae, Y^ X** et ^ (inferioris notae) iransiitis sanctae Mariae apocr., et addit P Idem )iio quae sanciae Mariae appeiiaiur apocr. F omittit assumiio, — Opusculiun 8ub nomine Meliti veV Melitonis Smyrnenais latum Pseudo-Hieronymus in ne de assumptioue b. Mariae ad Paulam et Eustoch. paulo post initium rat his verbis : Ac forie si venerii in manus vesiras Ulud apocryphum de iran- 'usdem virginis^ dubia pro cerio reeipiaiis. ) Apud Epiphanium haer. 26 n. 8 dno^alvipstg tov 'Addp, vocatur; dem hoc opus esse docet Cedrenus 1. c. ) £t hic quum maxima sit codicum varietas, singulas eorum lectiones sub- 18 , ut ex his seligat quisque , quam magis probaverit. Igitur H^ de Eugiani *. qiganie. F^ prima manu F.ugeay sec. manu Eugenii a nomine giganie. C* et 2 mss. Hormisdae de Eugenia (C* sec. manu 1'egenia) nomine gigante ganiis), quam lectionem praetulit ChifFlct. Sed deinde substituere coactus lae, licet in omnibus libris legatur qui. § de Eogia nom. gigante, Exhibent ^ptem de Vegia nomine giganie, F^ F' X*^ de Ugia nomen giganiis (X'' no- figante), K* de Vigilia nomine giganie, F^ F"» 0« a» CC de Ogiae (F"» Ogia) no- yiganiis (F** F" giganie), F* H*» de Eugia nomine giganie. Deinde editi qui ah ids cum dracone post diluvium pugnasse fingiiur (C* F'^ F** F"» perkibeiur). Six- enensis Ub. 2 bibliothecae sacrae librum Og regis Basan (Num. 21, 33) no- conscriptum hic indicari suspicatur, ejusque coi^jecturao favet, quod in ms. ttino Gelasiana quaedam fragmenta continente sic legimus: Liber qui ap- tr Og gijfantis apocr.; vel quod in altero ejusdem bibliothecae codice hoc 'Um identidem decurtatum ac mutilatum exhibente ita effertur: Liber nom faniis, qui cum dracone posi dUuvium pugnasse didiur. Ille quidem Og potius tempore cum Israelitis, quam posi diiuvium cum dracone pugnasse dicendus w At fabulosum scriptorem a veritato dissidere mirandum non est. Lectio, praeferimus, propius a plerisque mss. et editis recedit, nominatimque F" F' X** 0* ^ ei sufifragantur. Photius cod. 85 librum Giganieum {yiydv- Pifilov) inter Manichaeorum scripta recenset. Conferatur etiam Fabri- :>d. pseudepigr. v. t. pag^ 799 sq. ► 2 r coena s. Cypriani; F«* F"» omitt. sancii ac deinde poeniteniia. Libro huic onem dedisse videtur coniusa quaedam tum Cypriani Carthaginensis tum Cy- priuB magi ac postea martyris, quoui d. 2C Septombris Ecclesia colit, notitia. ITOLAB BOMAN. PONTIF. I. 30 4GG S. GELASU PAPAE a. 495 Liber, qui appellatur Poeiiiteutia Janmae et Mambrae, as:::^ ~ cryi)Jms. Liber, qui appellatur Sortes ^^) apostolorum, apoeryphus. Liber, qui appellatur Lusa^") apostolonmi, apoeryphus. Liber*'^^), qui appellatur Cauones apostolorum, apocryphas. Liber Physiologus ab*^^) haereticis conscriptus et beati Amb: nominae i^raesiguatus, apocryphus. 8. Ilistoria^'^) Eusebii Pampliili apoCrypha. ♦''') Editi Sorlcs sanctorum apost.y C* F^ sors apostolorum, Vulg^atiim hoc sculum ost iu Cod, can. vet. cccl. Rom. ex hibtioth. D. lc Pelletier pag. 370. *'•'') Mss. 0 .a* cc (C sec. manu proximo versui adscripsit) Laug, Colb. K* misdae Jussa apostolorum; unde fortc i' i* Jus apostolorum. C* F' F*F^F*F* K^ H' Lusa (X'' Lussa). Num verbum lusa pro lucta irrepsit? An tusa a ludo, q^osi^^ ludi apost-olorum dictum est? — Porro lectione Ilormiadae ezcmplariQm Jr^ vel Jussa apostolorum constitutiones apostolorum notari, vix dubium est. ") Totus iste versus liber qui appellatur Canones apostolontm apocryphts vf^* C* F* F'^ H'* 0 desideratur. Eumdem et in codice auo defuisse plane gignifica' Hincmarus lib. 55 capitum cap. 24, ubi scribit: IL Oelasius in catalogo qui ah Ecclcsia cathoHca recipiantur descripto .,. de canonibus apostolorum peniius ld-^~^ cuitt sed nec inter apocrypha misit. Dallaeus quid^ pro postremo Terbo wdriC legeudum putat otnisit; sed hanc correctionem non admittit praemissa sententiA de canonibus apostolorum penitus tacuit, Mitto, et Hincmarum Isidori collectione, ^~ in (xua de iisdem pariter tacetur, uti consuevisse. Praeternuaaioni huic dnbio ^ procul occasionem dedit superior articulus iisdem verbis (sciiicet apotlohrum ^ apocryphus) paritcr desinens. Certc illo versus integer asservatur in 2 vetu»tio- — ^ ribus Colb. (C F»?) H^ H*» F« F*» F" a' cc. Unde mirum non ost; eumdem in tribi» «J aliis, quorum ojie decretum lioc ab Hormisda recognitum ad noB pervenit, re- — ^ tentum esse. Id tiimen, quod Pearsonius inde consequi putat, scilieet hoc de- — ^ cretum cum geuuinis Gelasii scriptis pugnare adooque ab iUo alienam 6»^«.'^» minime ij^si concedendum est. Neque enim is papa, ut eruditus ille vir vo]uit,..^^j cauones apostolorum, sed conciliorum decreta ea, quao apostolorom nomin».^^ subinde donata sunt, usquam probat. Sane irustra ostendit, a Gelasio epitt^^.^ 14 c. 17 de iis, qui scmetipsos absciderant, apostolorum cononem 32 laadari, qnuE^r'^ ibi potius Nicaenormu patrum canon 1 laudetur. Ita ot quod idem papa in e^fe -^^ dem epist. cap. 2-1 adversus Simoniacos constituit, non ez can. 90 apogtolonig- ^fi sed ex Ciilchcdonensis canouis 2 praescripto decemitnr. De h^jnBmodi Dionysius Exiguus in praefatione aj^tius locutus est, ubi ait; Cmones, qtd tur apostolorum, de graeco transtulimus ; quibus quia plurimi conMtnnm non bucre fadtem , hoc ipsum ignorare vestram noltdmus sanctitatem, quamffie potte€ dam constituta pontificum ex ipsis canonibus assumpta esse videaniur, Nou temere assumpta sint, sed assumpta esse videantur prudens didt. Sed non post(|uam a Dionysio latinitate donati sunt illi canones, etiam eorom tate Romani praesules nominatimque Joluumes U epist. 5 ad Caesarinm et gilius epist. 2 ad Profuturum uti coeperunt. Quamquam in eos canoneB manebit apocryphi censura eo nomine, quo Hieronymus ep. 7 ad Laetmn crypha definit, quae non sunt eorum, quorum titulis pronoianiur* Citatur hic Physiologus etiam a Vincentio Bellovacensi Speeul. naimr. VH, *°) Duo hic obscrvanda: primum Gelasium, quum et gnperins hiatoriae sebii libros non usquoquaque rcnucndos praodicat, et nnnc eamdem ^3puscula Tertulliaui apocrypha. a. 496 ^Jpuscula Lactautii'^) apocrypha. - — 49o. ^Dpuscula Africani apocrypha. ^puscula Posthumiani et'*) Galli apocrypha. Opuscula Montani, Priscillae et Maximillae apocrypha. Opuscula omnia'2) Fausti Manichaei apocrypha. Opuscula Commodiani apocrypha. Opuscula alterius Clementis Alexandrini apocrypha. Opuscula Tascii^'*) Cypriani apocrypha. f>ocr^pham pronuntiat, minime pngnare secum, sed circa hos aliosque hiyus- Q-odi libroB haud ab ea abesse sententia, quam Hieronymus epist. 62 (ed. Migne) 3tA TranqniUinum tenere se profitetur his verbis : Ego Origenem propter erudUio- «e«« interdum legendum arbiiror, quomodo Tertuiiianum, Novaium, Amobium, Apoi- linarium ei nonnullos ecciesiasiicos scriptores graecos pariter ei iatinos, ui bona eo- rujw eUgamus viiemusque contraria Juxta aposlolum dicentem: „Omnia probate quod honum est tenete", Si autem scriptorum hujusmodi opera legere et quod in eis bonum est colligere ac tenere licet, nihil foret, cur Qelasio abrogaretur hoc decretum, etiamsi cum iis libris, quibus in hoc decreto censoria iniuritur vir- gula, ipse censor in nonnullis consentire probaretur. Alterum observo, nempe banc ceDBuram in unos historiae libros, non in ejusdem commentarios vel in praeparationis evangeKcae libros cadere; aut si etiam hi propter rationem su- perius allatam non temere suscipiendi sunt, in iis dumtaxat, quae Origeni aut Ario faveant, seu in quibus a commuui catholicorum sententia Eusebius disce- ^t» non in iis, in quibus cum his consentit, suspectos esse debere. Unde cou- ^^^ens non est, ut ex eo, quod in libro Gelasii de duabus naturig citentur Euaebii tum cohimentarii in psalmos, tum praeparationis evangelicae libri, de- ^''^timi hoc vel praedictus de duabus naturis liber Gelasio abjudicari debeat. TO) H» F* F' F" X"» Lactaniii sive Africani (F^ F' F» X"^ add. sive) Firmiani opocr.^ et deinde omittunt sequentem versum de Africano. ") IeH« omittunt et Galii, Y^Y^ omitt. et; H^ Gai. Hic notatur Severi Sulpicii ^^«thuiiiiano et Gallo interloquentibus dialogus, in quo Millenariorum errores *"eronyinu8 animadvertit, quamvis nunc ab iis purgatus appareat. De hoc libro ^^^^f ille in Ezechielem lib. XI cap. 36 ita loquitur: Nee sabbaii otio dormie- ^**** quod ei multi nosirorum et praedpue Tertultiani liber, qui inscribiiur „de spe '^^*^«on", ei Lactantii insiitutionum volumen septimum poiiiceiur, ei Viciorini Petabio- .*■•'* erebrae exposiiiones , et nuper Severus noster in dialogo, cui Gailo nomen ?*^**«t«//. Qno testimonio Gelasium, quem Hieronymi de libris judicio plurimum Y^^Bse experimus, ut hunc dialogum apocryphum ediceret, adductum esse **ue probabile est. — Nunc igitujr opiuionis hiyus nullum in diaiogis Sulpicii ^^*^i^iam. Aut ig^tur amanuenses, quod in eis legerat Hieronymus, de industria vf^^^termiserunt, aut Hieronymus ipse, quod s. Martinus de Antichristo in fiue ^^^^ n dixbse perhibetur, MiUenariorum opinioncm redolere judicavit. j» J^) In F*F"»H' ut in exemplis Hormisdae deest omnia» Deinde CT Fausiini. ^*B«imufl est iste Faustus libris Augustini. ^ "^3) Ita cum H' F« F<» F" 2 vet. jj (0» F»?) et exemplaribus Hormisdae. At H*» ^^1^«*, C* Tassi, a»c'8eq. Tatii, F» O^ Tharsi, alii cum F^^Tarsi. Quum superius post rT^^^^^enicas synodos approbentur opuscula b. Caeciiii Cypnani mariyris Cartha' j^^^***tf episcopi, et in Hormisdae quidem cxemplis dicuntur in omnibus reci^ la, restat, nt aut alterius Cypriani, qui pariter dictus sit Tasciud, aut huic 30* a. 495 Opuscula Arnobii''*) -apocrypha. ~ Opuscula Tichoiiii apocrypha. Opuscula Cassiani"^) presbyteri Galliarum apocrypha. Opuscula Victorini Petabionensis^^) apocrypha. Opuscula Fausti Regiensis Galliarum apocrypha. Opuscula rrumentii^^) Caeci apocrypha. Centonem''^) de Christo Virgilianis compaginatum versibus cryphum. folso inscripta opuscula hic notcntur. Ut euim hunc articulum ab alicna suppositum existimcmus, non sinere vidotur summa omnium mss. in eo l^endo conseuaio. Non comparet quidem apud Ivonem atque Gratianum nec apud eos opuscula Lactantii^ Commodiani, Arnobii, Tichonii etc. mem tur. Ac martyrologiiun Romanum sub die 2<) Septembris Cypriani martyri eomediae memoriam agit, qui ante conversionem suam erai magus ei suig m artihitft Justinam dcmeniare conafjatur. '») Ff /Irnovini, moxque F^ Thichonii, F* Thychonn, C« Ticoni, F^ 7 editi Tychonii. ^'') Plac censura coIlationcB CaBsiani maxime percelluntur, quas Pr< Aquitanus libro in collatorem edito confutavit. Ad Ubros enim deincama Domini hortautc Leone diacono post^a pontifice scriptoB quod'attinet, ei magna catholicorum omuium aestimatione semper fuisae norunt omnes. \i Ejus enim crebras expositiones Millenariorum errore non vaoare Hieron snpra in comment. in Kzech. c. 3G laudatus nos docuit. In quo Hieronymi quum et Marianus Petabionensis rei^erisset, Piclaoiensis substituendum esse solum in hoc commentario, sed et in Hbro de script. eccles. .jnaie dbi peni ") F* Frumenii ceti, F' Frumentini, '^) Jam observavimus, honc articulum in F** F"" a* c' seq. supenus tUfr nppeUaiur actus Theclae praemitti, in ceteris autem codicibus, ai pancos excej huc referri, atque opus hic memoratum in iisdem editis mUlo snffragante Centimetrum appellari. Legit c* Centon de Ckristo yirgitiams eompactum 9er apocrypkus, quod sibi non cohaeret. F<^ Centones ... compaginati ... apocr Cui Hieronymus epist. 103 ad PaiiLinum, nisi figurata utatur oratione, fa videtur, ubi lioc opus sic notat: Quasi non legerimus Homerocentones et Vtf\ centones, Sed eidem refragantur omnes ad unum mss. (etiam C* F* F^ F* H^ Centoni ... compaginatum apocrypha) sicut et Isidorus HispalenBis, qui lil viris illustr. c. 5 idem opus Centonem non Centones vocat. Neque enim ambi diun, quin ad hunc ipsum locum respiciat, quum ibi scribit: Proba uxor /i phii proconsulis, femtna inter viros ecctesiasti^os idcirco posita sota, quod in im Christi versata est, componens Centonem de Christo Virgiiianis cooptatum versit cujus quidem non miramur studiumy sed laudamus ingenium; quod tamen opuso legitur inter apocryphas scripturas insertum, Ubi enimvero insertom legitar, iu hoc decreto , quod Gclasius edidit et Hormisda recognovit? Neqae pai ad illud opus inter scripturas apocr>'phas inserendum contolisse putem Ei nymi in laudata epistola 103 de hoc Centone judiciom. Ibi qui^pe |wui 9. Epistola Jesu ad Abgarum'^) regem apocrypha. a. 495 Epistola Abgari ad Jesmn apocrypha. r" • Passio Quirici et Julittae apocrypha. Passio Georgii apocrypha. Scriptura, quae appellatur Salomonis contradictio ^®), apocrypha. 10. Phylacteria omnia, quae non angelorum, ut illi confingunt, se<i daeraonum magis^^) nominibus consecrata sunt, apocrypha. Ha.€c et®^) his similia, quae Simon Magus, Nicolaus, Cerinthus, Marcion, BaSihdes, Hebion, Paulus etiam Samosatenus, Photinus^^) ridet higusmodi opus, e;c quo hominem sine Christo (hoc est Christi nescium) pos- iimuM dicere Christianum; tum prolatis ex eo paucis versiculis indignabundus sub- Jicit: Puerilia stmt haec et circulatorum similia, docere quod ignores^ immo ut cum stomacho loquar^ ne hoc qnidem scire quod nescias, Ad nostram lectionem quod afctiiiet}, oratioui reliquae aptius congrueret: Cento ... compaginatus ... apocryphus, '■*'*» Abgari, H* Aggarum ... Aggari, X'' Auyarum ... Augari, C^ Abaguro ... ^^afft€i0y F" Abgiarum . . . Abgari legimus. Deinde H" C- F^ F^ F" cum 6 vetustio- ribus mss. et Hormisdae exemplis Abgarum non appellant regem^ quae vox in C* P* asservatur. Mox plerique mss. ut supra Cyrici aut Cirici loco Quirici, ^') lidem ac 3 alii magis conscripta sunt nominibus. Editi alii cum C* F'^ K* ^ngi^ (1 f gec. manu magici, Fs magica) arte (C omitt. arte) comcripta sunt. X'' quac wtomine tmgelorum iUi confingunt sed daemonum magis nominibus conacripta, Se- qoimur C F' H**. In r et aUis mss. hic articulus de phylacteriis omittitiu*. Porro in primis ejusdem codicis F foliis praemittitur glossarium phylacteria in- torpTOtana: decem verba lagis vel scripturam variam, quod ligat homo aut super t^tU^allum aut supei' caput suum. In appendice tom. 5. s. Augustini (ed. III Venet. ^oni. XVI col. 1410) sermo 279 de phylacteriis est inacriptus, cujus auctor Caesa- nus -Arelatensis episcopus a magis ac divinis adhibendis aut consulendis Chri- ^■^^^uos avocare atudens, ndminatim num. 4 sic loqueutem induoit, qui phylactc- norum usum suadeat: si characteres illos tibi voUdsses appendere^ jmn poterus *^iiatem recipere. Idem episcopus ibidem serm. 295 n. 5 (1. c. col. 1368) haec nabet: Si adhuc videtis aliquos ... phylacteria etiam diaboHca et characteres aut herbas pel succos sibi vel suis appendere ctc. Is praefuit Agathensi concilio, in ^ua canone 68 repetitum, quod jam concilii Laodiccni canone 36 sancitum ^^* ffon oportet ministros altaris aut clericos magos et incantatores esse aut facere J"^ dicwU phylacteria, quae sunt magna obligamenta animarum; quia videlicet, ^ alligantur corporibus, animos obligant et devinciunt daemoniis, eosque a ^^to geparant. ^^ ©t Atf ad pro:dma verba scilicet phylacteria etc, non ad ea omnia, quae *^®H\iB apoerypha pronimtiantur, referri. In his enim plurima eunt, quae Ge- ^^^^ non usquequaque renuenda cenaebat, ut nominatim de Eusebii historia r^^xn Boam aperuit, et quorum auctores anathematis insolubiU vinculo da- ^^^ noluisaet. iT i^. ) H* Photinus quoque. Deinde editi cum mss. 0 et Bonosus et qui. Non modo ^^nis, Pauli Samosateni et Photini, sed et Bonosi similem de Christo erro- ' ^tiisse Gelasius nos docet. Eidem concinit et Vigilius ep. 24 n. 131. Utrius- Q, ^ ^ententiam coufirmat Gregorius Ub. XI indict. 4 epist. 67 ad Quiricum, ubi ^^^^um a Bonosianis non credi tradit. Cf monitum Coustantii in Siricii epist.9. « a. 495 et Bouosus, qui simili errore defeceruut, Moutiinus quoque cum su * obscoenissimis sequacibus, Apolliuaris, Valentinus, sive**) Manichaec Faustus Africanus, Sabellius, Arius, Macedonius, Eunomius^)^ No vatus, Sabbatius ^^), Coelestius **'), Donatus, Eustasius*®), JovinianiiS; Pelagius, Julianus Eclanensis ^**^) , Qoelestius^®), Maximianus, Pri- NooatianuSf hivjus enim nota sunt scripta, non Novati; sed Novati Novatiaiiii nomima saepo apud antiquos praesertim Graecos confundi usitatissimum Is certe hic notatur, quem Hieronymus epist. 62 ad Tranquillinum designat verbis: Ego Origenem pi^pter eruditionem interdum legendwn arhitror, quomodo tuttianum, Novatum; ubi etiam Novatianum memorari existimamus. qui schisma ipsius sequcbantur, episcopus est constitutus. Addit Socratea H VII, 25, eum in insulam Rhodum relegatum, ibi mortem obiisse; sed quimi scTl matici ipsius sectae addicti cadaver ejus inde Constantiuopolim transtulis&^ ac super tumulum ejus orare solerent, Atticum operam dedisse, ut in alio pulcro noctu absconderetur. CelesiuSf ut dicitur, apud Carthaginem ordinari cxtpientes, operam dederunly ui a tibus Numidis soli vicini episcopi peterentur, qui ordinaUonem apud Qarihaginem brareni. Tum suffragio iotius populi CaecUianus eligitur. Botrus ei Celesius dejectus; unde schismatis causa coufiata, quam ibidem Optatus explicat. autem ab Optato Celesius» ab Augustiuo in psalmo Abecedario contra tistas Celestius nuncupatur. Similiter legunt c* Celestius^ a* c* seq. Cael^s^ C* F« r Caelestus, F^ et 2 alii Celestus, mss. 0 Celertus, H* F» totum omittm^'* »8) Ita potiores mss. (etiam F«). C« F* F^ K* l^ H' Eusiacius. Unmn misdae cum H^O* Eustachius, F^^F Eustatius, F»0' CXi^a* cc Eustaikius. F< hic notatur Sebastenus ille episcopus, cujus nomen ecclesiastdcae historiae ^ nimentis nominatimque in epistolis Basilii magni satis celebre est. Hunc JuUanum Marius Mcrcator edit. Baluz. j^ag. 40 vocat exepiscopum Edt sis oppidij haereticum Pelagianum seu Caelestianum, et pag. 119 ex epUeopo hujus haeresis signiferum et antesignanum, Augustini scriptis notissimus esi »o) jc ai c* seq. Caelesiinus, Verius aUi mss. et c* Caelestius, primarias EPISTOLAE 12. 43. 471 llianiis ab Hispauia, Nestorius Constantinopolitanus, Maximus a. 495 nicus"*), Lampetius, Dioscorus, Eutyches, Petrus et alius Petrus, ~~ quibus unus Alexandriam alius Antiochiam maculavit, Acacius ^nstantinopolitanus cum consortibus suis, nec non et onines haere- irchae^^) eorumque discipuli sive schismatici docuerunt vel con- ripserunt, quormn nomina minime retinentur, non solum repu- ata, verum etiam ab omni Romana catholica et apostoHca ecclesia iminata atque cum suis auctoribus auctonmique sequacibus sub lathematis insolubili vinculo in aeternum confitemur esse damnata.