Letter 57: PEIvAGIUS MARCEIvIvO to the bishop SEUONIENSI.

PEIvAGIUS MARCEIvIvO EPISCOPO SEUONIENSI. Cari- 1 fol. 77^^: (3). C, fol. 29: (1; 3), fol. 58'': (3), C* fol. 27^: (1; 3), fol. 57^: (3); £1 fol. 47^: (1: ualentinum...), EJol. 67’^^ £3 fol. 7r, £4 fol. 35''^; Fj fol. 136^'^: ( 1 : ualentinum...), F* fol. IIP, F 3 fol. 120''\ episc. seuon.] £2^: seuon. episc. £2 £3 £4, episc. senoniensi (an recte?) £4 £3^ £4^, episc. antoniensi (an recte?) E^E^, episc. attoniensi Fj, episc. atoniensi E^E^F ex anton. corr. vid. £ 3 , om. B, add. post aliqua 1-2 om.) Q £ 2 ^ £ 3 ^ £ 4 ^ kari- £5 Tit. Marcello Seuoniensi: His modo litteris notus. Nomen sedis le¬ gendum esse Seuionensis, id est, Sauionensis vel Sabionensis, pro Seuo- niensis, ut Coli. Caesaraugustana habet, arbitror. P. Ewaed, 0 . c., l. c., p. 552, n. 4, ad nomen Atoniensis explicandum, proposuit Atinam in Vols¬ cis, quod tamen merito reiicitur a P. Kehr, 0 . c., t. VIII, p. 197, et igno¬ rari videtur a F. Eanzoni, 0 . c., p. 174. Et quidem, si lectiones coli. Galli¬ carum deliguntur, difficilius existimabitur, quod ab Atina, unde tantum Atinas, Atinates exorta noscuntur, Atoniensis seu Attoniensis (aut Antonien- sis) processerint: quocirca illam hypothesim opinor esse reiiciendam. Verum, ex ultima lectione hucusque ignota Coli. Tripartitae, videlicet Antoniensi, conici quoque potuerat Antii urbs. Iam vero, cum episcopi istius civitatis Antiatini sive Anteatini vocentur in synodis Romanis aa. 465, 487, 499-502 (Mansi, t. VII, c. 967-968; 1171; t. VIII, c. 252; 268; 300; Th. Mommsen, Acta synhod ..., l. c., p. 400,18; 407,21; 436,71; 453,27) — An¬ tiensi enim, quod praestare posset Ant[on']iensi, est obsoletum adiecti- vum, cf. De ViE, Onomasticon... I, p. 344; Thesaurus ..., t. II, p. 188—, cum aliunde litterae ow optime adtestentur lectionibus cunctis: Atoniensi, Seuoniensi, Senoniensi, coniectura illa suspecta valde manet. Cf. HuEESEN, Antium, in Pauly-Wissowa, t. I, c. 2561-2563; H. EECEERCQ, Antium, PEIyAGII I PAPAB tati tuae quae obseruare debeat significare curauimus, id est, ut DACb.. t. I, 2 , c, 2488-2489; P. Richard, id., DHGK., t. III, c. 716-717; F. Lanzoni, 0 . c., p. 144-145; P. Kehr, o. c., t. II, p. 35; A. Gaeieti, Anzio, in Enc. CattoL, t. I, c. 1588-1589. Demum Atoniensis forma, de qua iam supra dixi, non est, magna cum probabilitate, nisi corruptio Antoniensis, sicut innuunt lectio Attoniensis et illae Coli. Caesaraugustanae, in quibus u, n similiter adsunt. Iam ergo non restat, nisi has lectiones Coli. Caesaraugustanae, id est, Seuoniensi, Senoniensi expendere. Quae primo intuitu magis proban¬ da videtur est Senoniensi, nam n fulcitur insuper testimonio lectionis An¬ toniensis codd. £ 3 . Verumtamen, agi non posse de episcopo Senonensi oppidi Senonum in Gallia Sens nominati, ipse P. Kwaed, 0 . c., 1. c., p. 552, n. 4, ostendit; cf. etiam Keune, Senones, in Pauly-Wissowa, t. II^, c. 1477- 1478; H. DECEERCQ, Sens, DACb., t. XV, 1, c. 1204; 1210-1211; 1218-1220. idem suadit litterarum tenor, quae Marcellum aut Italicum praesulem, aut Italiae saltem viciniorem satis declarant. Neque vero Senoniensis no¬ men plene convenit Senae luliae (Siena) in Ktruria, unde Kusebius Se- niensis sive Senensis fuit antistes a. 465 (Mansi, t. VII, c. 965), neque Senae Gallicae (Sinigaglia) in Umbria, cuius episcopus Venantius S^woga/- liensis a. 502 vocatur; cf. Th. MommSEn, Acta synhod ..., l. c., p. 454,54; Mansi, t. VIII, c. 269; 300. Cf. etiam P. Kehr, 0 . c., t. III, p. 197-206; t. IV, p. 192-193; F. Uanzoni, 0 . c., p. 492-493; 564-567; V. SavEELI, Siena, in Enc. CattoL, t. XI, c. 545-552; A. Poi<VERARI, Senigaglia, ihid., c. 308-309. In primo enim casu desunt litterae no seu on quae in codd. apparent; in altero syllaba gall mutata foret in n, quod quidem nimis rarum videretur. Nihilo autem minus, cum huius regionis incolis fuerit nomen Senonum, cumque alioquin etiam adiectivum Senensis olim Senae Gallicae fuisset aliquando tributum, Marcellum Senoniensem fuisse praesulem sive ipsius Senae Gallicae, urbis Senonum principis, sive alius civitatis Senonum in Umbria, non impossibile omnino, etsi minus probabile, putandum est. Cf. Phieipp, Senones, in Pauly-Wissowa, t. II-^, c. 1477; Keune, id., ihid., c. 1477- 1478; Ae. Forceeeini ... I. Perin, Lexicon ..., t. VI, Onomasticon, p. 612-613. Iam igitur demum Seuoniensis vocem, quam habent codd. Coli. Cae- savaugustanae, ubi epistula melius — si excipias unam Coli. Britanni- 1 cam — servata est, altius investigare oportet. Hypotheses congerens, reiicere I debui fundum Sevvonianum (Seuvonianum ... Sevonianum) eo quod ibi ^ numquam, quantum cognoscitur, fuisset sedes episcopalis. Cf. Keune, (ad verbum), in Pauly-Wissowa, t. 11^, c. 2024. Neque hodierna Savona (olim Vadum Sabbatium), etsi verbo congrueret, probabilis coniectura mihi visa est, cum nullus ibi ante s. ix fuerit episcopus notus. Cf. P. Kehr, 0 . c., t. VI, 2, p. 352-354; F. Uanzoni, 0 . c., p. 844-845. Tandem, Deo ducente, mihi sub oculos venerunt Mateminus Sabionensis (commenticius) et alius (verus) Ingenuinus de Sabione (Sabionensis). Cf. P. Kehr, 0 . c., t.VII, 1, p. 12-13; Keune, Sabiona, in Pauly-Wissowa, t. I-^, c. 1602-1603. Iam vero, cum facile explicetur transitus a Savionensi in Sevoniensi — quandam a ceteroqui nobis servavere codd. coli. Ivonis: .^ntoniensi, .^toniensi — fuisset Marcellus noster primus notus episcopus Sabionensis seu Savionensis, atque ideo haec sedes triginta iam ante annos quam ut indicat Keune (a, 589), et viginti ante annos commenticii concilii Gradensis a. 579 exsti- Ualentinum clericum, cui mulier cum alio ante uelata, non tamen ualentinum dericum] codd. omn.: ualentino derico Baluze, Fronto, Gratianus ante uelata cum alio (recte fortasse) C uelata] ont. £4 tisset, quod quidem saltem absonum non est. Marcellus igitur foret, uti ab epistula infertur, praesul Petri sedi obsequens, cum Aquileiensis me- tropolita ab ea defecerit; idcirco illi papa commisisset instaurationem eccle¬ siarum in septentrionali Italia, quae maxime vastationibus belh patuerat. tes non parit: in partibus enim Aquileiae vita monastica iam a priscis tem¬ poribus floruerat (cf. P. Richard, Aquilie, DHGK., t. III, c. 1118); ipse schismaticus Aquileiensis antistes monachus antea fuerat (cf. ep. 24,5, p. 75). Verba igitur papae spectare possent ad monasteria regionis illius. Si exposita probantur, in sede Sabionensi (Sublabione, hodierna Saehen vel Sehen ad Brixen), in altera Rhaetia (hodierno Tirol), sequens habe¬ retur episcoporum series: Marcellus (c. aa. 558-570), Ingenuinus (c. aa. 571- 592), Mastalo siVe Mastulo (c. a. 599-?), loannes? (?), Petrus (c. aa. 730-732), (cf. W. Gundeach, MGH., Epp., t. III, Epp. Langob., 14, p. 706, 1. 17 = Gregorii III Epistula), Alimus ? (c. aa. 800-803 ?). Cf. O. Hoeder- Kgger, MGH., SS., t. XIII, Versus de ord. conprov. pont., p. 352. Quoad Sabionensem sedem consuli possunt A. Brackmann, Germania pontificia, t. I, Berohni, 1911, p. 139-141; F. Uanzoni, o. c., p. 941-943; G. UoEw, Rezia, in Enc. CattoL, t. X, c. 842-843. Fatendum vero mihi est, obstare autumatae orthodoxiae Marcelh, quod iam eius successor Ingenuinus cum schismaticis Histriis episcopis partem habuerit. Cf. F. Uanzoni, ihid., p. 892-894; 941. Non tamen propterea continuo reiiciendam hypothesim duco. — Nulla fere probabilitate gaudet sedes Curium Sabinorum, cuius antistites Sahinenses, Sahinienses, episcopi S. Anthimii (non autem Antoni- nienses) vocati erant. Cf. adnotationes in titulum ep. 36, p. 102 . Contra, pensanda est verisimihtudo, quam, ratione loci, etiam quadamtenus et nomine, prae se fert prisca sedes Salonitana, iuxta hodiernam Spalato, cuius incolae vocati fuerunt Salonates, Salonitani, vel Saloniani seu Salo- nini, sed etiam olim aliquando Salonenses. Cf. VUEIC, Salona, in Pauly- Wissowa, t. 1^, c. 2003-2006; Ae. Forceeeini ... I. Perin, Lexicon ..., t. VI, Onomasticon, p. 584; H. UECEERcq, Salone, DACU., t. XV, 1, c. 602-624; V. Brajevic, Salona, in Enc. CattoL, t. X, c. 1697-1699. Obstat tamen mul¬ tum, quod apud S. GrEGORium Magnum, Reg., II, 11; 12; III, 22; 32; 46; IV, 16; V, 39; VI, 3; 26; IX, 176; 178; 234 (P. Kwaed-U. M. Hartmann, MGH., Epp., t. I, p. 118-119; 180; 190; 202; 249; 328; 382; 405; t. IP p. 171; 173; 229) eiusdem urbis cives semper nominentur, quae quidem forma satis abest ab eis, Antoniensis, Senoniensis, Seuoniensis, quas mei codd. proferunt. Cf. etiam quae notavi in titulum ep. 92, p. 219. 1. Ualentinum clericum: Ktiamsi mendosa, in textu tamen servan¬ dam lectionem duxi, cum eam omnes quos contuli codd. habeant. Valentino clerico esse legendum suadet et ipsa orationis dispositio et sensus, et codd. Gratiani Decreti, qui, tacente Ae. FriEdbErg, o. c., c. 130, legisse Valentino clerico videntur. Attamen, Gratiano ipso, aut eius correctoribus, est adscri- benda forte emendatio; ego enim facile crediderim — prout omnes antiquio- PEI.AGII I PAPAE icpistueaE 57,1-3; 58,1 ei nupta sed uirgo permanens, post mortem eius cum quo uelata erat sponso, coniugali est copula sociata, quia interim uelamen accepit, nullum in promonendo generetur obstaculum, quia nihil est, quantum ad hunc articulum pertinet, quod ei de canonicis obuiet constitutis. Sed et de praesbyteris ex diuersis Italiae regio- 2 nibus per bellicam necessitatem dispersis atque in illis locis modo consistentibus, hoc tuam facere perspeximus caritatem, ut, si re uera indagine locorum, qui ad ecclesiasticos ordines proue<h>antur, noscuntur, ecclesiis <praebeantur> et sacra mysteria celebrentur; pari etiam auctoritate mandantes, ut et de monasteriis probatae 3 uitae monachos debeas ad sacratos ordines promonendos eligere, eo dumtaxat moderamine custodito, ut neque monasteria ab opti¬ mis personis ex toto uacuata reddantur, neque ecclesiae rema¬ neant sine sacerdotibus destitutae. codd. Gratiani 6 acceperit generetur] genetur Cj quia] qui C 4 7 perti¬ net articulum C ei] eis B 8 constitutis obuiet add, et post pauca ('§ 2 om.) Cg C 3 C 4 ! institutis Fronto^ codd, aliqui Gratian, 10 karitatem B 11 indagine] om, Ewald I misteria B celebrantur B 13 pari etiam] nostra (incip.) man- i dantes] ex mandante (?) B, mandamus C et] eras. Cg om. B 14 sacros Cg Ca C 4 1 duntaxat Baluze ut neque] omneque 16 ex toto] om. B. .1 res codd. testantur — iam in archetypo constasse, quam servavi lectio¬ nem. — Hic clericus Valentinus difficilius autumaretur ille Valentinus notarius Pelagii, de quo loquitur Lib. Pontif., LXII, III (L. DuchesnE, Le Lib. Pontif ..., p. 303). uirgo permanens: Ius enim illius aevi accessmn ad sacros or¬ dines vetabat illis, qui matrimonium emn vidua contraxissent, dmn nuptiale foedus emn virgine nullum aestimabatur impedimentum. Idem decrevit Pelagius in matrimoniis emn viduis, quae virginitatem adhuc intactam servavissent. Cf. J. VERGIER-Boimond, Bigamie (Virrigulariti de la), DDC., t. II, c. 853-888. 2. ex diuersis Italiae regionibus; Ubi videre voluit P. Kwaed, 0 . c., gruit textus loco Sabionensis aut Salonitanae sedis; maxime cum paulo post, verba indagine locorum — indagine non exscripsit Kwald—, prae¬ sentiam, aut melius propiorem Italiae sitmn, episcopi postulare videantur. ecclesiis <praebeantur> et sacra mysteria celebrentur: Post ecclesiis quaedam verba, aut unmn forsitan verbmn, ut puta, praebeantur, ob prae¬ cedens forte proueantur opinor excidisse. Pro celebrantur cod., potius, reor, legendmn celebrentur. 3. ad sacratos ordines promonendos: Consonant iis, quae in ep. 27,3, р. 82, scripserat. Iam S. Geeasius in Ep. episcopis per Lucaniam et Bru- tios et Siciliam constitutis, 3 (A. Thiee, 0 . c., p. 362-363; MignE, PL. 59, с. 49 A-B) similia disposuerat. Pelagius, credens diaconum I^atinum, episcopum electum dioecesis Marcellianensis, a suo episcopo epistulas dimissorias recepisse, manda¬ verat Petro, episcopo Potentino, ut illum Romam mitteret. Hac vero epistula iterum rogat ut quam citius eum mittat, ut consecrari in vigilia paschali possit.