Letter 7: MIGNE, PL. 69, c. 408-410; (6-16) PITRA, Spic, Solesm,, IV, p.

MIGNE, PL. 69, c. 408-410; (6-16) PITRA, Spic, Solesm,, IV, p. XII-XIV; HAHN, Bihliothek der Symhole u. Glaubensregeln, p, 334-336. DOMINO FIDIO GDORIOSISSIMO ATQUE PRAECED- EENTISSIMO CHIEDEBERTO REGI PEEAGIUS EPISCO¬ PUS. Humani generis saluator ac Dominus discipulos suos docens ait: Non est uoluntas Patris uestri qui in cae- Codd^- a, fol. 40-4r, fol. a, fol. 82^-87''; m fol. (6-16); n fol. 36-37^: (6-16); B fol. 72: (1: satagendum...-4); fol. 47^^; (1: satagendum... -4), fol. 68% E, fol. 73, Et fol. 36%- F, fol. m^-%- (1: satagendum...-4), fol. 9S^% F, fol. 1-2 domino... pelag. episc.] a: pelagius childeberto regi BE F [hildeberto] £4, ti- tui. om. mn (cf. infra 277) 3 humani] ex humano Hac epistula opus est mihi mutationem in ordinem quem codd. exhi¬ bent inducere. En rationes quae ut ita facerem suaserunt. In ep. 9,2 petit Pelagius Sapaudo, ut velit se certiorem facere, an regi et Galliarum episcopis placuerat illa fidei professio, quam ad regem, ope Flaviani diaconi et Ne- storii subdiaconi, miserat. lam vero, haec fidei professio alia esse non potest quam praesens epistula, cum esse nequeat nec ep. 3, a Rufino lata, neque ep. 11, quae ad Childebertum non dirigitur, sed ad totius orbis fideles, quaeque item post litteras has data fuerit oportet, alioqui haec ep. 7 inu¬ tilis et inanis fere evasisset. Itaque praesens epistula collocari debet ante ep. 9, etiamsi illam in codd. sequatur, et insuper, accuratius rem pervesti¬ gans, hanc una cum epp. 5 et 6 datam fuisse comperio, quippe quae ab eis¬ dem nuntiis missae fuerint. Propterea epistulae huic adsignavi cum illis diem 3 februarii a. 557, non faciens cum F. Kae^ENBRUNNER, J-K. 946 (t. I, p. 126) neque cum W. Gundeach, Epp. Arelatenses, l. 0 ., p. 76, qui eam datam fuisse putarunt intra Februarii et Aprilis menses. 1. Dominus... ait: Mt., 18,14. lis est, ut unus saltim pereat de pusillis; de quibus nec scandalizari quemquam sine magni asserit conparatione supplicii. Cum igitur etiam de pusillis ista forma praecepti sit, quanto nobis studio ac labore satagendum est, ut pro auferendo suspicionis scandalo obsequium confessionis nostrae regibus mi- nistremus, quibus nos etiam subditos esse sanctae scripturae prae¬ cipiunt? Ueniens etenim Rufinus uir magnificus, legatus excellen- 2 tiae uestrae, confidenter a nobis, ut decuit, postulauit, quatenus uobis, aut beatae recordationis papae Eeonis tomum a nobis per omnia conseruari significare debuissemus, aut propriis uerbis no- strae confessionem fidei destinare. Et primam quidem petitionis 3 eius partem, quia facilior fuit, mox ut dixit impleuimus; meque in omnibus praedicti praesulis tomum pro catholicae fidei assertione conscriptum, Deo propitio custodire, manus nostrae ad uos pro¬ fessione signauimus. Ut autem nullius deinceps, quod absit, 4 suspicionis resideret occasio, etiam illam aliam partem, quam me¬ moratus uir inlustris Rufinus ammonuit, facere maturaui, scilicet propriis uerbis confessionem fidei quam tenemus exponens. Defi- 5 nitiones quoque de eadem catholica fide, quae in quattuor sanctis conciliis statutae sunt, sed et memorati pontificis, quae uniuersalis u semper tenuit ac tenet ecclesia, nos cum Dei auxilio tenere atque defendere praesenti ad excellentiam uestram conloquio intimandum comparatione 8 pro] superscr, a* 9 regibus] legibus E 10 subitos Fg sa¬ crae script. Fj Fg F* [scae] Fg, script. sanctae Fi Fg 11 excellent.] om. Fg 12 uester Fg quatinus BEF 13 leonis papae Fg tomum ] 1 post t eras, a^, thomum BEx Fg nobis] uobis Fg 14 debuiss.] debueramus B aut] add. a F 15 disti- nare ai 16 dixi Eg inpleuimus FF4 17 praedicti] in mar%. a^, om. BEF prae- solis «2 tomum] litt. post t (h.?) eras, a^, thomum BE^Fz F, 19 nullius] om. Fg resederet «g ocasio B 21 inlustris] illustris BEF ruphinus Fg ammonuit] admonuit BE3F maturaui] om. F 24 statutae] ex statuta quae] ai (id est: quae omnia): quas 25 tenet ex tenent cum] sancto 26 excellent.] c superscr. de pusillis ista forma praecepti sit: Cf. Mt., 18,6. subditos esse sanctae scripturae praecipiunt: Cf. Rom., 13,1. 2. Rufinus uir magnificus: Gf. notulas in ep. 3,1. p. 6. 3. ut dixit impleuimus: Est ep. 3. signauimus: Cf. ep. 3,13. 4. propriis uerbis: In ep. 9,2 dicitur: nostro... sermone; quod con¬ firmat illam, quae ibi adlegatur epistula, esse hanc ep. 7. !22 PEI<AGII I PAPAE necessario iudicaui. Credo igitur in unum Deum Patrem et Filium 3 et Spiritum Sanctum: Patrem scilicet omnipotentem, sempiter¬ num, ingenitum; Filium uero, ex eiusdem Patris substantia uel na¬ so tura genitum, ante omne omnino uel temporis uel aeui cuiusquam initium, id est, omnipotentem, aequalem, consempiternum, et consubstantialem Genitori; Spiritum quoque sanctum, omnipoten¬ tem, utrique. Patri scilicet ac Filio, aequalem, consempiternum atque consubstantialem, qui ex Patre intemporaliter procedens, 35 Patris est Filiique Spiritus: hoc est, tres personas siue tres subsis- 7 tentias unius essentiae siue naturae, unius uirtutis, unius opera¬ tionis, unius beatitudinis atque unius potestatis; ut trina sit unitas, et una sit Trinitas, iuxta uocis dominicae ueritatem dicentis: Ite, docete omnes gentes, baptizantes eos in nomine Patris et Filii et Spiritus Sancti. In nomine, inquit, non in nominibus, ut et unum Deum per indisr 8 tinctum diuinae essentiae nomen ostenderet et personarum discre¬ tionem suis demonstratam proprietatibus edoceret; quia, dum tri¬ bus umun deitatis nomen est, aequalitas ostenditur personarum; et rursus aequalitas personarum nihil extraneum, nihil accedens in eis permittit intellegi: ita ut et unusquisque eorum uerus perfectusque sit Deus, et omnes tres simul unus uerus perfectusque sit Deus, uiddicet ex plenitudine diuinitatis nihil minus in singulis, nihil fides sancti pelagii papae m, quem om. n igitur] om. mn 30 aeui] om. m n initio m id est] idem «g, de omnipotente 32 cumsubstantialem 35 fili¬ ique] filii quoque 36-37 subsistentias] ex substantias a^y substantias n 41 inquid vD?'[om.a deum] dominum 42 essentiae] substantiae44-45 et rursus... per¬ sonarum] superscr, a^y om. m accidens ex acced, n2 46 permittat intelligi n2 (?) et omnes... sit deus] om. axa^mn 48 plenitudine] ex plenitudinem n parallelis et notulis quam adornavit W. M. PEiTz, Bas vorephesinische Symbol der Papstkanzleiy in Miscell. Histor. Pontif., vol. I, Roma, 1939, p. 83-88; 126-127. 7. siue tres subsistentias: Idem fere valent apud Pelagiinn persona et sub sistentia y aut, ut verius dicam, notio personae apud nostrinn pontifi¬ cem, idea subsistentiae prorsus limitatur et definitur. Cf. In Def. Trium Cap.yV (R.,DevrEESSE, 0 . c.,.p. 43 ): ... de deitate Vnigeniti, non de Deo Vnigenito dixit, ad cuius personam siue subsistentiam, quae cum adsumpta humanitate una est...; ...singularitatem personae uel subsistentia unius Filii, qui uerus Deus et idem ipse inconuertibiliter uerus homo est... cetera. dominicae ueritatem dicentis: Mt., 28,19. EPIS^UEA 7,6-11 amplius intellegatur in tribus. Ex hac autem sancta et beatissima 9 gQ atque consubstantiali Trinitate credo atque confiteor unam perso¬ nam, id est. Filium Dei, pro salute humani generis nonissimis tem¬ poribus descendisse de caelo, nec patriam sedem, nec mundi gu¬ bernacula relinquentem; et, superueniente in beata uirgine Maria Sancto Spiritu, atque obumbrante ei uirtute altissimi, eundem Pg Uerbum ac Filium Dei in utero eiusdem sanctae uirginis Mariae clementer ingressum et de carne eius sibi unisse carnem anima ra¬ tionali et intellectuali animatam; nec ante creatam esse carnem, et postea superuenisse Filium Dei, sed, sicut scriptum est: Sa¬ pientia aedificante sibi domum, mox carnem in utero uirginis, mox Uerbi Dei carnem factam, exindeque sine ulla permutatione aut conuersione Uerbi carnisque naturae, Uerbum ac Filium Dei factum hominem, unum in utraque natura, diuina scilicet et humana, Christum lesum Deum uerum eundemque uerum hominem processisse, id est, natum esse, seruata integritate maternae liirginitatis; quia sic eum uirgo permanens genuit, quem¬ admodum uirgo concepit. Propter quod eandem beatam uirgi- nem Mariam Dei genetricem uerissime confitemur: peperit enim incarnatum Dei Uerbum. Est ergo unus atque idem lesus Christus 10 uerus Filius Dei et idem ipse uerus filius hominis, perfectus in deitate et idem ipse perfectus in humanitate, utpote totus in suis et idem ipse totus in nostris; sic per secundam natiuitatem sumens ex homine matre, quod non erat, ut non desisteret esse, quod per primam, qua ex Patre natus est, erat. Propter quod eum ex dua- 11 bus et in duabus manentibus indiuisis inconfusisque credimus esse in n, paternam (recte fortasse) a^ 56 elementer «g 59 aedificante] ex aedificauit a^ conuersaone n 62 in] om. n 63 deum] ex dominum corr. vid Og 64 processisse] ras. post procesis in ai 65 quem-] ex qom vel qam (?) a^ 66 -admodum] ex armo- dum «2 68 adque n 71 secundam] misericordiam a^ sumens] i (?) eras, post su a^, summens a^ 72 omine a^ mater a^ (falso notat Gundlach; cod. enim clare habet matrej 9. sicut scriptum est: Prov., 1,9. p. 115-118; append., p. 750; 753-756; A. Hahn-U Hahn, o. c ., p. 166-168; B. SCHWARTz, ACO., t. II, vol. I, 2, p. 129-130; ibid., t. II, vol. III, 2, actio V, 34, p. 137-138; actio VI, 8, p. 156; ibid., t. II, vol. II, 2, p. 85-86). Quoad relationes Pelagii cinn Cone. Chalcedonensi, cf. B. SchwarTz, ACO., t. II, vol. IV, p. XXVI-XXVII; A. GrieemeiER, Vorbereitung des MittelaU ters ... in Das Konzil von Chalkedon, t. II, Wiirzburg, 1953, p. 824-830. PEIyAGlI I PAPAE EPISTUI<A 7,11-19 aut non agnouerunt, aut cognitam diuersis capti praeuaricationibus reliquerunt, in poenis aeterni atque inextinguibilis ignis, ut sine fine ardeant, iustissimo indicio traditurum. Haec est igitur fides mea et spes, quae in me dono misericordiae Dei est, pro qua maxime paratos esse debere beatus Petrus apostolus praecipit ad respon¬ dendum omni poscenti nos rationem. Nunc con- uenit excellentiam uestram pro femore eiusdem fidei, quam uos in corde habere gaudemus, peculiarem curam per uniuersas Galliae uestrae regiones inpendere, ne illic scandala seminantes, sicut in partibus istis facere conabantur, frontis suae procacia inpellente discurrant, et aliquos fratres et coepiscopos nostros uel creditas eis plebes ad dissensiones exagitent; quia, dum rectae fidei non sint, dolore oppressionis suae, ut se ad nutrienda scandala catholi¬ cis familiares efficiant, etiam rectam fidem se simulant uindicare, maxime apud eos qui fraudes ipsorum et dolos ignorant. Sed Deus, qui gloriam uestram contra inimicos pacis ecclesiasticae mise¬ ricorditer hoc tempore praeparauit, praestet uos ita sollicitos et circumspectos existere, ut non praeualeant sacrosanctae eccle¬ siae in illis partibus loliorum suorum semina maligna iactare. Incolumem excellentiam uestram Deus noster custodiat, domine fili gloriosissime atque excellentissime. naturis: indiuisis quidem, quia et post adsumptionem naturae nos¬ trae unus Christus Filius Dei permansit et permanet; inconfusis autem, quia sic in unam personam atque subsistentiam adunatas credimus esse naturas, ut utriusque proprietate seruata, neutra conuerteretur in alteram. Ac propterea, sicut saepe diximus, unum eundemque Christum esse uerum Filium Dei et eundem ipsum uerum filium hominis confitemur, consubstantialem Patri secun¬ dum deitatem, et consubstantialem nobis eundem secundum huma¬ nitatem, per omnia nobis similem absque peccato: passibilem carne, eundem ipsum inpassibilem deitate. Quem sub Pontio Pilato sponte pro salute nostra passum esse carne confitemur, crucifixum carne, mortuum carne, resurrexisse tertia die, glorificata et in¬ corruptibili eadem carne, et conuersatum post resurrectionem cum discipulis suis ac multis modis euidenter eis ostendisse sui corporis ueritatem, et quadragesimo die, uidentibus eisdem discipulis, ascen- disse in caelos, sedere etiam ad dexteram Patris. Quem credo et confiteor, secundum testificationem angelorum, sicut ascendit in caelos, ita uenturum indicare uiuos et mortuos. Omnes enim homines ab Adam usque ad consummationem saeculi natos et mortuos cum ipso Adam eiusque uxore, qui non ex aliis parentibus nati sunt, sed alter de terra, alter autem de costa uiri creati sunt, tunc resurrecturos esse confiteor et adstare ante tribunal Christi, ut recipiat unusquisque propria corporis, prout gessit,siue bona, siue mala. Et iustos quidem per largissimam gratiam Dei, utpote uasa mise- 15 ricordiae in gloriam praeparata, aeternae uitae praemiis donatu¬ rum, in societate uidelicet angelorum absque ullo iam lapsus sui metu sine fine uicturos; iniquos autem arbitrio uoluntatis pro¬ priae uasa irae apta in interitum permanentes, qui uiam Domini silimilem a^, carnem 84 pylato 85 sponte] liiter. eras, in fine n car¬ nem ai 86 came^] carnem Ui in- superscr, 87 conuersatum] ex inconuersatum multi as 89 quadragensimo a, 90 quem] quae ai 93 consumat, n 94 qui] quae n alter®] altera a, 96 resurrecturus surrecturos 100 -ricordiae] ex -ricordiamw uitae] uirtutae 101 iam] om, mn 102 metuo aj, merito n 103 in] i superscr. n 12. et eundem Ipsum: Cf, supra alterum textum ex In Def. Trium Cap. desumptum, ad § 7, ubi similiter dicitur et idem ipse, 14. ante tribunal... siue mala: 2 Cor,, 5,10, iuxta quandam Veterem Latinam versionem. Cf. Dom. P. SabaTiEr, Bihliorum Sacrorum Latinae versiones antiquae seu Vetus Italica ..., t. III, Parisiis, 1751, p. 739, notas ad V. 10. praecepit n, praecepit a, (cf. ep. 11, l. 64, ubi recte scripsit praecipit^ 109 ratione n gelliae ag 113 procacitate a^ 115 dissensionis ai 116 chatholi- a^ 118 aput a^ eclesiastice ai 120 prestet ai a^ 121 circuminspectos corr. (in postea superscr.) a^ sacrosanctae eccle-] sacrosancte ecle- a„ intra sacrasanctae eccle- ag, intra sata sanctae eccle- Baronius, Sirmondus 122 loliorum] ex lolliorum a^ 123 pincolumen aj, perincolumem as (cf, epp. 6,20 et 8, l, 25) noster] nos a^ domino as 124 glorio¬ sissime] ex gloriosissimae a^. 16. Haec est Igitur fides mea: Idem iteratur in ep. 11,10, p. 39. beatus Petrus apostolus praecipit: Cf. l Ptr,, 3,15. 19. excellentissime: Eodem titulo insignitur in ep. 9,2. Reges enim barbarorum, qui amicitiam imperatoris colebant, uti etiam summi magistra¬ tus imperii, hoc honoris epitheto donabantur. Cf. P. Koch, o. c., p. 89-93, Alios, quibus hic quoque titulus olim fuerit tributus, vide sis apud M. Brid- GET, 0 . c., p. 131; 166. l PEI.AGII I PAPAE Sedulitati Childeberti erga Bcclesiam, regni Galliae prosperitatem tribuit. Quam ob rem papae admirationem magnopere movit, ut re^ permitteret in iudicium intulisse Sapaudum, quem nuper, ipsius regis petitioni obsecundans, primati Galliae dignitate insigniverat. Diligenter commendat, ne in posterum ecclesiasticae leges rescindantur.