Letter 21: The letter contains canonical decrees on ecclesiastical administration and discipline: on adapting established rules...

^j ]^^^^' Oelasii papae ad uni?ersos episcopos per Lucaniam^ Brutios et Siciliam constitutos. Tituli deoretorum Gelasii papae. L De constitutii eeeledaitieiB pro temporif qiuditate modenadii. p.J n. Ut nbi naUa pemrget necessitaa, conititata patmm inviolata ■enreatar; ▼•! qnnm') defaerint olerici, de monaohii eligantar. nL Ut*) li qai de laicii eUgantar ad cleram, molto loUieitiai in his ea, q«M ds monaohii dicta lant, inqairantar. IV. Ut^) ab epiicopii praeceptione papae novae basiUoae dedieentar. V. Ut naUa pretia de baptiiandii coniignandiiqae fideUbas ezigaatiir. Qaodii*) qai hoc perpetraverint, honorii lai pericalo labjaeebant. YL Uf^) preibyteri modam debitam lervent, non ohriima confieiaat, non nec praeiente qaoUbet epiicopo', niii jabeantar ab ipio, vel orare Tel praeiamant, nec acolytham vel labdiaconam faciant Vn. Sinuliter et diaconi meniaram propriam jazta patnim deereta eostodiaat. vnL Qaod diaopni in preib]rterio reiidere non ponint, nee^) saeri eorporis pnoro- gationem praeientibai debeant aiarpare pretbyteris. IX. Qaod apoitoUca sedes patemos canones pio stadio devotoqae^ castodutt. X. Ut praeter paschale tempas et Pentecosten nemo baptisare praeanmat, oiai om tantam, qaos aeg^tado eztrema compolerit. XL Presbyteroram et diaconomm ordinationes certis celebrari posse tempoiilnia. ifTT tJt^) praefixis diebos virgines consecrentar. XnL Vt^^) vidaae non velentar. XIV. Ut*') naUas praesal vel ecclesiae vel monasterii servam aat orlgiaaiiaBit ') 0 post J, hoc titulo in duos diviso, abhinc tertium inchoat. ') J 0 Ut sine praeceptione papae novae basilicae non dedicentur. "^) H* devoteque. PresbyteroruM ordinationes certis celebrare temporihus. Ut praefixis diehus virgines sacrae velentur. '") C^ De viduisj ne velamen sacrhim accipiant. BOlmtibiii domiiiii, lab noinixie religioso defendat: honorii et commnnionis peri- a. 494. eolum soUtiime, qnieqnif hoc perpetrare tentaverit. W, Ut^') eleiiei niilla negotia inhoneita nee torpia Incnt lectentor. ?L Ut*') nemo litterai neicieni vel aliqna parte corporii minatui promoveatnr ad elornm. ▼n. Bo ii«, qni MipiM abiddiint <^). .¥iu. Qnod^^) ad demm criminoii neqneant promoveri, et in clero poiiti, li in ali- qmbna ftierint inventi flagitiii, a inii offlciii arceantnr. HX. Qnod daemoniii aliiiqne paiiioniboi irretitii miniiteria lacra traotare non liceat. JL <tnod ii, qni le lacrii virginibni lociant et foedera inceita commiicent '^), com- Bnnieare non ponint, niii forte pnblioam poenitentiam geiierint. XL Qnod vidnae, nt inpra dictnm eit, non velentnr; et li profeiiam continentiam proposito mntato ealcaverint, ipiae pro^^) le rationem lint Domino redditnrae. CQL Qnod Mennda ooigngia laecnlariboi non negentnr, qniboi*'^} tamen ad clerom Binime venire conoeditnr. [ZnL TTt a qnii iniceperit ecdeiiae propriae deiertorem et in aliqnam provexerit dignitatem, ntiqne lententtae inbjaceant, qnam canonei affizenmt'^}. ULXV. Qnodai*^) qni ez monachii ant laicii elignntar ad deram, qaam nnlla cogit BoeeiaitM, antiqna in eii debent inititnta .lervari. Qaodd probentar lacram moreati mm pretio dignitatem, ab offido deponantar; nam dantem et acoipien- tom Bimonii Kagi orimen involvit. CXy. Bo aaerii locii noviter inititatii, qaamvii laperiai dictam lit, hoc nanc tamen a4iieitiir, at**) nalla baiilica lab deftmctoram conitracta nomine dedicetar. «V CXYL Qnod neflM dt feminM lacrii altaribni miniitrare, vel aliqaid ez iii, qaae ▼iromm nmt offioiii depntata, pramnmere. ULVii. Qnod**) in nnaqnaqne eccleiia, cai epiicopai praeeit, tam de reditibai qaam do fideliam oblationibni qnatnor debeant fieri portionei : nt ana lit epiicopi, alia derieomm, tertia panperam, qaarta eccledae fabricii applicetar. L2.Y1JU. Qnod'") epiMopni, preib]rter et diaconni, a qnocnnqae derico veradter fturit aecniatni, qnod advenni haec conititnta fecerit, poteit line dnbitatione poreelli: tai etiam honorii pericnlnm epiicopni labitaroi, li haec omnia Ecdeiiae Boaeonda tacnerit *•) C* Ut nidU cierico liceat neyoiiare. H* C/i clerici nullas negotiationes inko- rstas ac tttrpi nacra sectenlur, ■') H* Nulli liceat inliiteraium vel debilem ad ecclesiasiicos ordines promovere. •^) JO De crimnosis, ut ad clerum non admittantur. Moxquc H* criminibus ro flagUiis), <*) Msa. FO commiserint. *'') H* pro se rationem Deo pro suis sint actibus redditurae. , ••*) H* qidbus jam ad clerum pro hoc facto minime venire concediiur. >») H* J O praefixerunt. «**) JO De laicis vel monackis, qui per praemium ordinantur^ ui dantem et acci- rniem Simonis Magi crimen involval. H* Quod si quis ex monarhis et laivisy de qui $ Mupra dictum est, eligentur ad clerum etc. *') JO Ut nulta basilica sub defunctorum constiiuta nomine dediceiur. ««) JO haec ita perstringimt: De reditUms ecclesiae vel oblatione fidelium ut atmor poriiones fieri debeant, Moxque H* : iam de reddiiu quam de oblatione fide- M^ JO l/t episcopus, presbyier, diaconus, qui contra haec consiituta fecerit, sui rnoris perieHlum sit subiturus. peT a.494. Dilectissimis fratribus uuiversis episcopis**) ^^is Lucaniaiu et Brutios et Siciliam constiti^^ Gelasius. ^^^ Cap. I. 1. Necessaria rerum dispositioue^*) constringimur et apostoli^ ^ sedis moderamiue convenimur, sic canonum patemorum decr^^ librare et retro praesulum decessorumque nostrorum praecepta tiri, ut quae praesentium uecessitas temporum restaurandis**) ecd< siis relaxanda deposcit, adliibita consideratione diligeuti; quantui:^^ potest fieri, temperemus: quo nec in totum formam veterum videa mur excedere regularum, et reparandis militiae clericalis offidis^ quac^') p6r diversas Italiae partes ita belli famisque consumpsit in- cursio, ut in multis ecclesiis, sicut fratris et coepiscopi nostri Jo- hannis Ravennatis ecdesiae sacerdotis frequenti relatione comperi- mus, usquequaque deficieute servitio miuistrorum'®), nisi remittendo paulisper ecclesiasticis promotionibus antiquitus intervalla praefixa, remaneant, sine quibus acbninistrari nequeunt, sacris ordinibus eccle- siae funditus destitutae, utque in plurimis locis per inopiam com- petentis auxilii salutare subsidium redimendarum desit aniniarum, * nosque magno reatu, si tauto coarctante'^) periculo non aliquatenus consulamus, inuecti. II. 2. Priscis igitur pro sui reverentia manentibus constitutis, quae, ubi uuUa vel rerum vel temporum perurgeat angustia, regulariter convenit custodiri ^®), eateuus ecclesiis, quae vel cunctis sunt privatae miuistris vel siifficieutil^us usque adeo dispoliatae servitiis, ut plebi- bus ad se pertineutibus divina muuera supplere non valeant, tam instituendi^*) quam promovendi clericalis obsequii sic spatia dispen- sanda concedimus : ut si quis, etiam de religioso proposito et dJisci- pliuis mouasterialibus eruditus, ad clericale munus'^) accedit^ im- primis ejus vita praeteritis acta temporibus inquiratur: si nullo ") Ita sedecim mss. (etiam B« C» F** F» H» 0'). D« D^ H« d» d« dispuiaiwne, in aliis cditis dispensaiione. *') Solus d' qua, Moxque B* C consumserit , E« consumserai. ") lU plerique mss. (etiam B» F*» F^ H*») et editi. AJii (etiam H**) mimste' Horum. Deinde C nil (loco nisi), Moxqne c* c*° d* i* nequeani. '*) c<» intuendiy moxque c* providendi, ac deinde ?* F" d* obseqmi, ubi B'D* E« H« 0» 0« of/icii. BPISTOLA 14. 363 )iYi facinore probator infectas, si secundaiji uon habuit fortassis a. 494. \ix:orem, nec a marito relictam sortitus ostenditur; si poenitentiam pxiblicam fortasse non gessit^ nec ulla corporis parte vitiatus appa- ret; si servilis^) aut originariae non est conditionis obnoxius; si CDxiae jam probatur nexibus absolutus; si assecutus est litteras^ sine qoibus vix fortassis ostiarium^^) possit implere: ut si his omnibus quae sunt praedicta fulcitur, continuo lector vel notarius aut certe defensor effectus^ post tres menses exsistat acolythus, maxime si huic f^tas etiam suffiragatur^ sexto mense subdiaconi nomen accipiat^ ac si modestae conversationis honestaeque voluntatis exsistit; nono^^) mense diaconus completoque anno sit presbyter: cui tamen^ quod Aimoram fuerant interstitia coUatura, sancti propositi sponte susce- pta doceatnr praestitisse devotio. 3. Si vero de laids quispiam ecclesiasticis ^*) est aggregandus III. ofificiig; tantos ollicitius in singulis^ quae superius compreheusa sunt, iiajosmodi decet examinari personam^ quantum inter mimdanam re- I^oeamque vitam constat esse discriminis: quia utique convenien- tia'') Ecclesiae ministeria reparanda sunt, non inconvenientibus . meritis ingerendi; tantoque magis, quod sacris aptum possit esse servitiis, in eorum quaerendiun est institutis, quantum de tempore, quo faerant assequenda, decerpitur: ut morum habere doceatur hoc probitas, quod prolixior consuetudo non contulit ; ne per occasionem SQpplendjEie penuriae clericaUs vitia potius divinis cultibus intulisse ^^), non legitimae familiae computemur compendia procurasse. Quorum promotionibus super^®) anni metas sex menses nihilominus subroga- mus: quoniam, sicut dictmn est, distare convenit inter personam diyino cultui deditam et de laicorum conversatione venientem. Quae tamen eatenus indulgenda credidimus, ut illis eeclesiis, quibus in- ») Ita d« 4« et mss. (etiam B» E« F'* F« H"^; H«» onginalis)', alii cditi servili . . . conditioni, Vide Leoms ep. 4 cap. 1 et Hilari op. 16 n. 5. «•) D* P* «rf eeclesiastici — officiis (F«* officii), unde d' ad ecclesiasticum officium. Moxque H*^ examinare personam quanlo. y) V D» d* omittunt conoenientia; F* F»" convenienter. Mox B* secundis curis et a* cc ingerenda, ■•) a' cc addont Judicemur, refiragantibuB msa. Moxque H* H** confutemur, •) Ita msB. P* F" H JO; D' super anni aetas, B' super enim aetam^ E* super amma aeUUt D^ d' si permittit aetas, sex menses nihilominus (et cum d^) praerogamus: eormpte. Hoc enim GelaBius monachos inter et laicos ponit discrimen , quod illos in^a annam ad presbyterii gradum promoveri permittat, his autem praeter iftiyii metaB etiam sex menses veUt aubrogari. D® prorogamus, D* praerogatniis^ a. 494. festatione bellonim vel iiuUa peuitus vel exigua remanserunt, rDv^^ji^ st^ria renoveiitur: quatenus his Deo propitio restitutis, in ecclefl^^i sticis gradibus subroganclis eanonuui paternorum vetus forma s^^ j^ vetur; nec contra eos uUa ratione praevaleat, quod pro acciden^^^ defectus remedio providetur, non adversus scita majorum nova l^g^^^ proponitur^^): ceteris ecclesiis ab hac occasione cessantibus, quaw'^^ non simili clade vastatas pristinam faciendis ordinationibus convenifl^ tejiere sententiam. Quo magis hac opportunitate commoniti, obser- ^ vantiam venerandorum canonum propensius delegamus **), singulo- rum graduum conscientias adnionentes, ne in illicitosi prorumpere moliantur excessus; nec^^) fas esse confidat quisque pontificum, bigamos, aut conjugia sortientes ab aliis derelicta, sive quoslibet post^^) poenitentiam, vel sine litteris, vel corpore vitiatos, vel con- ditionarios, aut curiae publicarumque rerum nexibus implieatos, aut passim nuUa temporis congruentis exspectatione ^^) discussos, divinis servituros applicare mysteriis; neque*'"^) pro suo libitu jura studeant aliena j^ervadere, absque sedis apostolicae justa dispositioue mandante. IV, 4. Basilicas noviter institutas non petitis ex more praeceptioni- bus^^) dedicare non audeant. Non ambiant sibimet viudicare cleri- cos potesttitis alienae. V. 5. Baptizandis consignandisque fidelibu8*^)pretia nuUa praefigant, nec illationibus qui])uslibet impositis exagitare cupiant renascentes: ^^^^- quoniam quod gratis accepimus, gratis darc mandamur. Et ideo nihil a praedictis prorsus exigere moliantur, quo vel paupertate cogente deterriti, vel indignatione revocati redemptionis suae causas adire despiciant: certum habentes, quod qui prohibita deprehensi fuerint admisisse, vel commissa non potius sua spoute correxerint, pericuhim subituri proprii sint honoris. <') D« D' D" F* F«n d» d« dUigamus, Aliorum codicum (etiam B< H» H>*) lectio- nem firmat illud cap. 13 quod nec auctorilas divina delegat, ^') c'" poeniientium f refragantibus niss. et aliis cditis. Moxque c c addunt episcopi (post amhiani) , sine auctoritate ms», *^ cc Siddnnt preshi/teri, refragantibuB mss. Demde^J)^ exigere, moxque pla- rcB msB. H (H* H* H*) mandamus. d* autem accipimus ... niMi prorgHSp ac demqne B' causas adfdhere. ^ J « • 6. Nec minus etiam presbyteros iiltra modum suum tendere pro- a. 494. toyemus, nec episcopali fastigio debita sibimet audacter assumere: non conficiendi chrismatis , non consignationis pontificalis adhiben- 4aie**) sibimet arripere facultatem. Non j)raesente quolibet antistite, lusi fortasse jubeatur^^), vel orationis vel actionis sacrae supi^e- tere^) sibi praesumat esse licentiam; neque sub ejus ads})ectu, nisi ittbeatnr, aut sedere praesumat aut venerabilia tractare niysteria. Nec )i meminerit ulla ratione concedi, sine'^^) summo pontifice sub- -»■ v»-^ •) Itapleriqne omnesmss. (etiam BT^^F"»!!*). At a' c d* d^ h' h* i^jubeantur '^-•^^ (<!' addit irf) et postea praesumant ... meminerint sicque deinceps coustanter numero plarali, nisi quod infra d* retinuit ejus praesule , ubi alii editi praeferuut eorum pwtnie, Quae presbyteris a canonibus prohibcantur, latius exponit concilium flupalense II anno 619 habitum cap. 7. ••) Ita msd. magno consensu (etiam B* F»* F'" H'' H''^), ubi c c .wpplendae; ad- ^oqne redimdat sequens yerbum esse, Hic sacrae aciionis nomine corporis et san- gninis Christi intelligitur sacrificiimi, quod et vocabulo ^/^eW// enuntiatur in his coodJii Carthaginensis H can. 9: Quisquis presbyler inconsuito episcopo agenda in fieHbet loco vofuerit celebrare, ipse honori suo contrarius crsistit, Idem concilium I&pAleiiBe II vocat sacramenttm corporis et sangninis Christi conficere^ quum can. 7 COiifltitiiit: neque coram episcopo licere presbgteris in baptisterium introire, nec prae- senie aniisiite infantem tingere aut signare, nec poenitentes sine praeceplo episcopi tn recomcUiare nec eo praesenle sacramentum corporis el sanyuinis Christi con/ieere^ nec eo coram posito poptdum docere vel benedicere, Similiter o/ferre sei sacntMi quidem panem aut calicem distrilmere coram episcopo vcl 'urbis presby- ieriM presbyteros rurales vetat Neocacsariense concilium can. 13. *') £z his verbis Edmundus Martene de antiq. rit. eccl. tom. II pag. 2S7 inferi: i*oierat ergo summus pontifex presbyteris jus faciendi suhdiaconos et acoly- ti»M iribmere, Sed ut magis perspectam habeamus Gelasii scntentiam, quaeren- ciam, num summi pontificis yocabulis episcopum quemlibet hic intelligere non liceat. Certe TertuUiauus de bapt. c. 17, Innoc. epist. 17 n. 2 et 25 u. 6, Zosi- miifl epist. 1 n. 3f 7 n. 3, 9 n. 1 ot 5, conc. Hispalense II can. 7, nec non Hiuc- manw tom. 2 pag. 718, ut alios taceam, vel doeent, quemvis episcopum ponti- ficatnf apicem habere, vel summi sncerdotis titulo aut summi pontificU nomine de- £t in hoc quidem loco nihil cst, unde alio sensu sumnd ponlificis uomen Gelasius judicetur. Verum ex subsequente Gelasii epistola 25, in qua hoc ipaum decretum memoratur his verbis: In uiraque illius parte constat, sine ^yffy» ponRficis auctoritate ecclcsium uoviter constructam non posse dedicari, persua «njn bibbebit lector; id ibi Gelasio csse sine summi ponlificis auctoritaie, quod cst Ygkt* gine mmmo pontiflce. Ac deinde summi pontificis vocabuUs Romanum praesu- lem utrobiqne intelligi non ambiget, ubi legent iufra caput 25: nobis quoque maiefaieiwm. et/, qwod absque praecepto sedis apostoiicae nonnulli sanctas ecclesias wel araioria sacrare praesumant, Hinc autem oboritur ct altera quaestio, num boc praeceptam non modo ad Italiae, sed et aliarum rcgiouum presbyteros per- tinaerit, ut scilicet hi sine praecepto sedis apostolicae subdiaconos et acolythos fy^oere tom non possent, cum ejusdem praecepto possent. Quamqyam cui per- spicuum est memoratum de basilicis sine praccepto sedis apostolicae non dedi- />^dia decretom ad unas Itahac provincias portinere, is etiam istud aliud ad easdem regiones spectare non dubitabit. Si etiam Hispalensis II concilii can. 7 a. 494. diaconum aut acolythiim jus habere facieridi; nec prorsus addubii si quidquam ad episcopale ministerium specialiter pertinens t motu putaverit exsequendum, continuo^*) se presbyterii dignitate sacra communione privari. Quod fieri necesse est censeamus, ejus praesule deferente hujusmodi fuerit praevaricatio comproba nec ipso ejus episcopo a culpa conniventiae et ultione vacatuiOy immoderata facientem dissimulaverit indicare. VII. 7. Diaconos quoque j^ropriam constituimus servare mensuram; ultra tenorem paternis canonibus deputatum quidpiam tentare ^ mittimus : nihil eorum suo ministerio penitus applicare^ quae prai ordinibus proprie decrovit antiquitas. Absque episcopo vel pr^ tero baptizare non audeant, nisi praedictis fortassis officiis long; constitutis necessitas extrema compellat: quod et laicis Christiui facere plerumque conceditur^^); VIII. 8. Non in presbyterio^^) residere, quum divina celebrantor 7( ecclesiasticus habetur quicunque tractatus. Sacri corporis praen gationem^*) sub conspectu pontificis seu presbyteri, nisi his absen tibus, jus non habeant exercendi. "Quum enim decreta venerabilium sanctionum nos quoque magiH pere custodire nitamur, ac sine eorum dispendio etiam illa, quae pi alicujus utilitatis fortasse compendio videantur laxanda, cedamus'* verba expendantur, ita ibi presbyteris prohibetur presbyteroram atque diac norum consecratiOf ut subdiaconos et acolythos faciendi potestas non negt/k ^') Similiter jam Tertulliauus dc bapt. cap. 17 Bcripserat: Dandi ftlM (baptismi) hahet Jus summus sacerdos, qui est episcopus; dekinc preshyieri H^ coni, non tamen sine episcopi auctoritate propter Ecclesiae honarem , qmo Mbt o^ pax est. AHoquin etiam laicis jus est. ••«) Ita D« cum aliis 11 mss. ac F F«» F"» d«. At H* diacemis, H» h« dkm a* c i' credamus. 9. Quamque nobis*') contra salutarium reverentiam regularum a. 494. cupiamus temere nihil licere, et quum sedes apostolica super his omni- hWj farente Domino, quae patemis canonibus sunt j^raefixa**^), pio devotoque studeat tenere proposito; satis indignum est, quemquam vel pontifieum vel ordinum subsequentium hanc observantiam refu- tare, qoam beati Petri sedem et sequi videat ^et docere, satisque conTeniens sit, ut totum corpus Ecclesiae in hac sibimet observa- tione concordet, quam illic vigere conspiciat, ubi Uominus Ecclesiae tothis posuit principatum. Dicente autem**) Scriptura: Ordinate mCant.2,4. mecinitaiem, et item: Omnia cvm ordine fiant, atque iterum psal- ^^ ^q" mista praedicante: Circumdate Sion et complectimini eam, narrate ^saXm Al, tn tvrrihus ejus: ponite corda vestra in virtute ejus, et distrilmite gra- ~" * Aff**) ejus, ut enarretis in^^) progenie altera^ quia hic est Deus Deus mier m aetemum, et ipse reget nos in saecula: hic procul dubio, qiri in ecclesiasticarum narratur altitudine dignitatum , et in~ cujus Tirtnte bonis operibus corda ponenda sunt, gradibus utique distri- botis, cunctis Deus noster et rector populis praedicandus est Chri- slianis: ubi nemo sibimet aliquid existimet imminutum, quum et de nninscnjusque gradus perfectione nihil deperit, et convenienter reti- Mfldo, quod coelesti dispensatione coilatum est, pariter nobis et ^ d* omittit nobis. Deiude paulo post Isidorus Mercator substituit superior *«»qaod exitide a c* c* c^ c® c' c'** arripueruut. Monet tamen Labbeus, in edit. 1552 «t l^ exstare super kis. Sic etiam legit Dionysius Exiguus , neque hanc lectio- Kmxniitavit Hadriauus I. Eamdem asservabat exemplar, quo usus est Hinc- "ttna Caroli Calvi uomine scribens ad Hadrianum II papam, ut fidem facit ^o Gordesii pag. 560, quamvis in novissimam non ex veterum codicum fide sri a editione Romana (ut aliis etiam locis non sine incommodo factum est) ^l^wcatnni ait superior his, Tredecim autem ex Coustantii mss. iique potiores, «at mag. B« D« E* F* F» et d» d« c« h< h« i*, retinent siiper Ms. Sane quum in P^^wnorum canonum numero ea etiam Gelasius ducat, quae antea ab apostoli- ^ lediB antistitibus constitnta fiierant, se ipsa superior diceretur sedes aposto- ^itituperior kis admitteretur. Sed et epist. 26 n. 3 profitetur, uniuscujusque 'f^ ctmsiitutum, quod universalis Ecclesiae probavit assensuSy non aliquam niagis '^^ iedem prae ceteris oportere quam primam. •^ 0'* cmn vnlgata domosy quam lectionem non patitur subnexus Gelasii ^'^nnentariuB. Psalteria Bomana et Mediolanensia pariter exhibent gradus. Nec •tekgit AmbroBiuB, qui tamen hunc exponens locum observat, in Graeco ha- ^taq fia^iig, quod iuterpretatur excetsas ei turritas domos. Habet et psal- (eriom, qnod b. Germano PariBiensi usui fuisse traditur, turrim. Simpliciorem oterpretem, qui Graece mediocriter callebat, primo xaq paQFig Latine graves ecmvertiBBe, et inde gradus factum esse crediderim. Idem dicendum de alio loco Ptalm. 44, 9, ubi in nonnullis exemplaribus legitur a gradibus eburneis. ") Ita niBB. (etiam B' E*) et d*h* h*i*; alii editi progenies aiteras quoniam {qKOfdam etiam ff* h* i«). Moxque D< E» d* regit. a. 404. cogiioscibilem Deum fieri et tribuit esse rectorem. Nam" et si quid indulgetur de temporuni quantitate, moribus aggregati*') et strenni- tate pensatur, si vitae jam proposito continetur, quod protelata fuerat aetate curandum, dummodo illa nuUateuus dissimulata sab- ripianf^'), quorum quodlibet inesse claruerit, merito clericalibus in- fulis reprobabilem convincat esse personam. Etsi illa nonnunquam**) sinenda sunt, quae, si ceterorum constet integritas, sola nocere non valent, illa tamen sunt magnopere praecavenda, quae reeifi sine manifesta decoloratione non possunt. Ac si ea ipsa, quae nullo detrimento aliquoties indulgenda creduntur, vel rerum tempo- » rumve **^) cogit intuitus, vel acceleratae provisionis respectus excusati quanto magis illa nullatenus mutilanda sunt, quae nec ulla necessi- tas nec ecclesiastica prorsus extorquet utilitas?®^) X. 10. Baptizandi sibi quisquam passim quocunque tempore nuUam credat inesse^'^) fiduciam, praeter paschale festum et Penteoostes venerabile sacramentum: excepto diuntaxat gravissimi langpioris in- cursu, iii quo verendum est, ne morbi crescente periculo sine remedio salutari fortassis aegrotans exitio praeventus abscedat. XI. 11. Ordinationes^*®) etiam presbyterorum et diaconormn nisi certis temporibus et diebus exercere non audeant, id est: quarti 'mensis jejunio, septimi et decimi, sed etiam quadragesimalis initii, ac me- dianae^) Quadragesimae die, sabbati jejunio circa vesperam nove- ] ■f «} Ita ni«a. (etiam D' D^ E« F^ 11« H'-) et h' h', cum quibus et veteia concilii Suessionensis exemi>hiria consentiunt. B' F™ aggreynri et, K' adgregmtie^ O* 0«dr ^ aggregata et^ H'^ et alii cditi (a' c d^ i'^) aggregata strenuUate^ ac mox H'^ wlff etiam. Hoc autem sibi vult: id, quod de interstitiis remittitnr, ordinati boidi moribus et strenuitate compensari, si etc. Sed hoc librario imperito, qui quatemiones scriptos negligenter coUegit otqw compegit, est tribuendum. ®^ d* expunxit inesse, quod tamon cum mss. (etiam (B* C* P* P« H* H'*) afi. retinent. Moxque H® loco verendum habet prima manu venerandum, seciinda prmt' hendum. **•) D^ D' d' ordines ... celebrandos (D* celehrandas), Subiude alii editi M nonnulli mss. exerceri vel excrcere non debeni. cc H* H" H'^ H*^ ntim dehemU, Ona mss. melioris notae (etiam B* C^) et d^ praeferimus non audeani. Regulae lae praescriptae haeret Pelagius I fragm. 17 et 18. «») « D» D» F«» F°> H« H" et editi mediana. Mox quatuor aiitiqui mM. J^isaM \}VOjeJunio; O^ Jejnnia mwcrint reiebianda. Loco medianae quadragetimae Pelagilisl fragm. 25 et 26 mcdianae hehdomadae vocabulis utitur. EIx cjusdem finginentii rint celebrandas: nec cujuslibet utilitatis^^) seu presbyterum seua.494. diaconmn his praeferre; qui ante ipsos fuerint ordinati. 12. DeTotis quoque Deo virginibus, nisi aut in Epiphanoriuni'*) XII. die aut in albis paschalibuS; aut in apostolorum natalitiis sacrum mi- nime yelamen imponant, nisi^^) forsitan, sicut de baptismate dictum eat^ grayi langubre correptis^ ne sine hoc mimere de saeculo trans- eant, implorantibus non negetur. 13. Viduas autem velare^') pontificum nullus attentet, quo-XIII. 17 et 18 etiain tabbatum magnum seu sabhatum magnae noctis, quae PaBcha prac- eedity ordinatioiiibofi destinatum fuisBe diBcimus. "^) Uoc est: quantumlibet utilem presbyterum seu etc. Hinc male a^ c' seqq. addimt causa, quamviB haec vox absit ab omnibus mes. Moxquc d' praeferant fM amie ipMum. Regulas illas Qehisius conftrmat, quas quum pridem Benoventi pnelato senioribus presbyteris neophyto neglectas accepisset, Leo hanc abusio- nem epist. 19 ad Domm arguit acriter, nec impunitum dimisitf dum in Hlo, ait, •oit kwmamitaiiM virtus, sed elatiomis mtium roboraretur ; omnis enim, pergit, laborum frweim» auferiwr, omms meritorum mensura vaeuatur, si tantum quis assequitur digni- iaiis, quamium adutationis obtinuU. ^') Editi Epiphaniarum, rectius msB. (etiam fi* H*') epiphaniorum , F^ F"* omisso Se. Tam C C* omisso tn albis paschalibus subdunt: aut in apostolorum natali {na- iaS etiam d*), ubi alii habent: ant in apostolorum naialitiis (H^'^ H''^ natalibiis, D" F* mmiaie, F" natales). Qregorii sacramentorum liber praecipit virginum benedictio- aem fieri in Epiphaniat vel secunda feria Paschae (ordo autem Romanus in albis pmsekatibwuf) , aui quando apostolorum natalitia celebrantur. Ambrosius de virginibuB lib. 3 cap. 1 narrat, Marcellinam sororem suam iu natali Christi die, adstautibus eomplanbnB puellis Dei ac frcquenti populo, virginitatis emiHsa professione, a Ubeiio consecratam esse. Idem et in libro de lapsu virginis consocrat^ve cap. 5 ■ic alloqmtur: non es memorata diei sanctae dominicae resurreciiojiis , in qua aii4sri ie obtulisti vetandamY Unde, ut ez priore loco conficitur, inter Epi- jpbuiionun diee ipsum Christi natalem esse censendum, ita ez altero sicut ex or- &M Romano et nostro Qelasio colligitur, non sola Paschae feria secunda, sed aliu etiam ejusdem soUemnitatis diebus virgines consecratas esse. Detiide quidam mss. (etiam H^ H* H*^) et a* cc exeant. ^ O" sine aliqua benedictione vetare, additamentum Qelaaii menti prorsus Hoc loco autem, ut manifestius fiat, uum istud de non velandis vi- decretam usu receptum sit aliquando, vel a saeculo saltem VIII in desue- non yenerit, uon frustra quaeramus. Quippe in regum Francorum Ca- anni 801 c. 13 legitur: De feminis, quas defunctis viris lex Langobar- pirohibei ante anHi spatium vestem religionis velumque suscipere, petierunt m iieemiiam, ui mox, dum divina pietas inspiraverit , cns indemnes Uceat susci- Qood quidem iia conceditur. Idem Capitulare auni 847 c. 11 praecipit: modo mufier velum sanctum acceperit, sponte in eo permaneat. Quod ibi nmHeris nomine etiam vidua intelligatur, liquet ez his eorumdem Ca- •inm lib. 6 cap. 180: QuaUeunque modo mulier, permiitente canonice viro suo, eo d^fmmeio, vehan sancium in caput acceperit, aut sponte aut invita, in eo per- Laudat et Ivo part. YII cap. 64 Aureliauensis concilii decretum, quo niduae, quae spontanea voluntate ab altari sncrae conversationis velamen . in eodem proposito permanere; et cap. 56 subjicit Aquiagranensis con- cOii LndOTico Pio praesente habiti praeceptum: De nobilibus feminis, quae amis- mrimroisSM bomajt. pohtip. I. 24 a. 495. iiiam^^) quod nec auctoritas diviiia delegat, nec eanoiium foni praestituit; uon est penitus usurpandum ; eisque sic ecclesiastica sa ferenda praesidia, ut nihil committatur iliicitum. XIV. 14. Generalis etiam querelae yitanda praesumptio est, qua prop modum causantur universi; passim servos et originarios^ dominomi jura possessionumque'^) fugientes, sub religiosae conyersatiaiiK'* obtentu vel ad monasteria sese conferre, vel ad ecclesiasticnm fanni latum conniventibus quoque praesulibus indifferenter admitti. Qaw modis omnibus est amovenda^^ pemicies, ne per Christiani noiniiiii institutum aut aliena pervadi, aut publica videatur disciplins snb verti : praecipue quum nec ipsam ministerii clericalis hac obUgatioc^ 9is viris rcpente velantur. — Nihilo tamen minas conciliam Tribariense anno celebratam c. 25 primum hoc Gelasii decretam confirmat his verbis: KUac autem velnre pontificum nullus attentet, prout statutum est in decretis OelatH p^p^ Tnm qaatenas superiora Capitularium seu conciliorum statuta, illaeso Oelaai ^ creto, intelligeuda sint, aperit in himc modum: nos autem aucioritate patnmw^ fulti in hoc sacro conventu sancimus et libere judicatnus: si sponie velamen qu§^ vis non consecraium sibi imposuerit^ et in ecclesia inier vetaias oblaHonem l^ obtulerit, velit noUt, sanctimoniae habiium ulterius habere debet, Yelanien iff^ tur etiam riduis crat, sed non consecratum; quod tamen, qmsL saneiiMionitie kM tus erat, et velum sanctum et sacrae conversationis velamen, ut allatis in lods nfi nius, appellabatur. Uanc autcm concilii explicationem Gelaaii meuti e«e eoi seutaneam, ex dictis illius inira cap. 21 manifestum est, ubi notans himcloea iu eo 60 de viduis sub nulla benedictione velandis laiius disseruisse memorat. \k nique hoc dccretum usu receptum et canonica auctoritate monitum esse, dooa noB tum ista concilii Turonensis 11 c. 20: Quae vestem mutaverii, abeque doloimi proposito, quod disposuit, perseverare procurel. lilud vero^ quod aiiqui dieuni: i dua, quae benedicta non fnit, quare non debet maritum accipere, quum omnes seim quod nunquam in cnnonicis Hbris fegitur benediciio vidualis; tum haeo COncilii Fm siensis VI anno S29 habiti c. 40: Comperimus, quod quidam preshyierorum imem et extraordinnrie vclum viduarum inconsultis episcopis suis consecrareni, i/i msk nuUus pontificum viduam velare attcntet, canonica auctorilas inhibei, Quodwerofti bf/tcri inconsuUis episcopis suis vehtm viduarum consecrare non praesumatU, pron interdicimus. Atquo hoc Parisiensis synodi statutum comprobant Capitularia lib. c. 172, ubi argiiuutur presbyteri, quod inconsultis episcopis vehim TiduMia consecrarent , non qiiia iis consultis id liceret, sed qaia consulti id, qood sl ipsis iuliibituni est, prohibcrent. '^) Ita mss potiorcs (etiam B' E* F»* F" et i*); d* et quod. Alii ▼€>«> (eftwi H" h' h*) oniisso quoniam subjiciunt infra: Son est crgo penitus. Moxqae d* Mef '^) 0' O" rV possessionemquc. Uoc in capitulo Gelasins restanrat, qood a fnnoceutio I epist. 2 n. 14 delibatuni ct a Lcone epist. 4 c. 1 firmatom fben '^ D» d* prohibenda, moxque D' D» E» chHstiani nominis instiiuio, W* ekrisA nitatis nominis . . . praecipue ut. Mox F** F^ oblatione , et F* fuscari conyeniat dignitateni; cogaturque pro statu militantium sibi a. 494. conditioneque'^) jurgari, aut videri, quod absit, obnoxia. Quibus sol- licita competenter interdictione prohibitis; quisquis episcopus, pres- byier aut diaconus^ vel eorum qui monasteriis praeesse noscuntur, hujusmodi personas apud se tenentes non restituendas patronis; aut deinceps vel ecclesiasticae'^) servituti vel religiosis congregationibus pataverint applicandas, nisi voluntate forsitan dominorum sub scri- phurae testimonio primitus absolutas aut legitima transactione con- eessas, periculum se honoris proprii non ambigant communionisque SQbihuros^ si super hac re cujusquam verax nos querela pulsaverit. Magnis quippe siudiis secundum beatum apostolinn praecavendum ^T^"* esf, f\e fides et discipUna Domini blasphemeiur. 15. Consequens fuit, ut illa quoque, quae de Piceni partibus nu- XV. per^) ad noe missa relatio nuntiavit^ non praetereunda putaremus^ id «t, plarimos clericorum negotiationibus inhonestis et lucris turpibus imminere, nullo pudore cementes evangelieam lectionem, qua^^) ipse J^^J^^. Doininus negotiatores e templo verberatos flagellis asseritur expulisse, Job.2,i5. wc apostoli verba recolentes, quibus ait: Nemo militans Deo impli-^'^^^ cst^) se negotiis saecidaribus, psalmistam quoque David surda dissi- Auiantes aure cantantem : Quoniam non cognovi negotiationes, introibo ?^*!^ 01 potentias Domini, Proinde hujusmodi aut ab indignis posthac fnaestibus noverint abstinendum; et ab omni cujuslibet negotiationis ingenio vel cupiditate eessandum; aut in quocunque gradu sint po- aiii, mox a ciericalibus officiis abstiuerp^^) eogautur: quoniam domus ^"^- Dei domus orationis et esse debet et dici, jie officina negotiationis je8.56,7. et spelunca potius sit latronum. Jer.7, ii. 16. Hlitteratos quoque ef^^) nonnulla parte eorporis imminutos XV^I. sine ullo respectu ad ecclesiasticum didicimus venire servitium. Quod aimul antiqua traditio et apostolicae sedis vetus forma non recipit; **•) SoluB d* condiUones jurgari videri, refragantibiis mss. (D' H** B* jurgare) at editis. »•) D* d* EccieHae serviiio, Moxque P"* F"» d* putaverit . . . amhigat . . . subiturum , . - vera nos querela, et deinde H*^ magis qvippe secundum. 8«) D d' omittiint nuper et mox id est. F** implecatos (loco imminere). ••) Solos d* non attendentes quia dominus, F** F™ d* quia ^ et F^ reconciiiantes. •*) d* obUgat, moxqae omittit quoque et deinde aut (ante ab indignis); c'^ non •») C* D* D* D** d* d' abire. Clericos foenerantes et turpe lucrum sectantes Nicaenum can. 17 de gradu dejicit. Eidem concinit Carthaginense I umo 348 Bnb Grato habitam can. 13; sanxit et Valentinianus lil Novel. tit. 34 § 4, Hf eierici nikU prorsus negotiaiionis exerceant; si velinl jiegoiiari, sciant se judicibus ftmbdiioM ciericorum privilegio non muniri. ^ Ita II188. F* F"» N J 0 et editi. B' et ulla, d' prima manu et nulla, d* et emm itHqua corporis imminutione, Idem Innoc. epist 37 n. 3 et Hilarus epiat. 16 n. 5 iiistitenmt. 24* a. 491. quia Jioc litteris carens sacris esse potest aj^tus officiis, et vitiosum ,^j~[|^^^ nihil prorsus Deo oiferri legalia praecepta saiixerunt. Itaque de Dent, cetero modis ouinibus haec^^) vitentur, nec quisquam talis snscipia- ^^*^" tur in clerum. Si qui vero vel temeritate propria vel incuria prae- sidentium tales ante suscepti sunt, in his, quibus constitati sunt, locis eatenus perseverent, ut- nihil imquam promotionis arripiant**), satisque habeant, hoc ipsum sibi pro nimia miseratione permissnm. XVIL 17. De his autem, qui semetipsos^^) absciderint, patemi canones evidenter sequenda posuerunt; quorum tenorem sufficiat indidisse. Dicunt enim, talia perpetrantes , mox ut agniti fuerint, a mmiere clericali debere secludi*^^). Quod modis omnibus custodire nos con- venit, quia fas esse nulli suppetit, praeter illa quidquam, qnae memorabilis decrevit forma, censere. X Vin. 18. Comperimus etiam, horrendis quibusdam criminibus implicatos tota discretione submota non solum de factis atrocibus necessariam poenitudinem non habere, sed nec aliqua correctione ®^) penitus suc- cedente ad diviimm ministerimn honoremque contendere ; nonnullos autem etiam in ipsis ordinibus constitutos, gravibus delinqnentes 5 22 fiicinoribus, non repelli, quum et apostolus clamet, nemini cito mama «,. imponendas^ neque communicandum peccatis alienis, et^ajorum yene- o.Oetio. randa constituta pronuntient, hujusmodi, etiam si forte subrepserint^ tam qui ante peccaverint, detectos oportere repelli, qiiam sacrae professionis oblitos praevaricatoresque sancti propositi procul dubio submovendos. XIX. 19. Usque adeo sane comperimus illicita quaeque*^) prorumpere, "^) In C* deest haec vitenlttr; B' vetentur ^moxc^xie W^ d^ in dero. «') Ita mss. (etiam B' E« F*» F»» H^ H»' W^) h' h« d»; alii editi se iptoM «*- scindunt (vel ahscidunt). Aliqni mss. et d' De his ... absciderint pro titolo poiumii et canonom ipsmu incipiuut: Paterni canones, ft»^ JJ15 correptione. Mox F"* Usquc adeo percensemus sane comperimug, Gelasii capitulum eo memorari decrcto, quod Ivo part. 2 c. 126 profert: Bem siquidem mnjorum reguHs diffinitum csty ut dnemoniacis atiisque paationibmt irrelildM ministvria sacra tractare uon liceat, adeoque decretum illud Pio I papae lluJt udHcri))i, Coustantius jam epist. Eom. pontif. tom I pag. 70 obBenravii. Ex eo autem, quod in eodem decreto additiu-, quid otiam cum iis agendum tit, qoi comitiali morbo corripi solent, oomperimua. Ibi euim subjicitur: Om prmecepi» ut daemoniis similibusque passiouihus irretitis miuisteria sacrosancta a. 494. tractare tribuatur. Quibus si m^^) hoc oj^ere j^ositis aliquid propriae necessitatis occurrat, quis de sua fidelium sahite confidet, ubi mini- stroe ipsos curationis humanae tanta persjiexerit calamitate vexari? p Atque ideo necessario removendi sunt, ne quihusUhet, pro qiiihus 14, 15. Christos est mortuus, scandalum generetur infirmis. Postremo, si ^^*?'" corpore sauciatum fortassis aut debilem nequaquam sancta contin- Lev. gere lex divina permisit, quanto magis doni coelestis dispensatores ?j'^? esse non convenit, quod est deterius, mente percidsosV 17,1. 20. Virginibus sacris^^) temere se quosdam sociiire cognovimus, XX. et post dicatum Deo propositum incesta foedera sacrilegaque miscere. Quos*^ protinus aequum est a sacra communione detrudi, et nisi per publicam probatamque^*) poenitentiam omnino non recipi; aut {mn^orum ut ttiorem geramus)^ consuUo rationis adhibito, id communiter definimuSf ut miOus de Om, qui aut in terram arrepti a daemonibus eiiduntur, aut quoHbet modo wexadonit incwrsibus offeruntur , vel sacris audeant ministrare idtaribus, vel indiscussi se dbfimis ingerani sacramentis, exceptis illis, qui corporum incommoditatibus dediti, sime ka^uamodi passionibus in terram probantur elisi, Qui tamen et ipsi tam diu erunt ab offieio suo ei ordine et loco suspensi, quousque unius anni spatio ... per discre- tHmrm episcopi inveniantur ab incursu daemonum alteni. Dc hajusmodi autcm pas- sione qaum apud Gelasiam accusatua esset Foropopulcnsis autistes, quo pacto ille se gesaerit, infra in fragmento 8 visuri sumus. Vide et Gregorium M. lib. 13 episfc. 6 ad Aetherium, nec non concilium Suessionense II anno 853 can. 2 et ITermeriense 11, eodem anno habitum, c. 1. In libro de dogmatibus ccclesiasti- gis^ qui Gennamo tribuitur, apud Augustinum c. 39 (al. 72) legimus, ciericum non ordinandum, qui aliquando in furiam versus vel affiatione diaholi vexalus est. »«) Ita F** F«» a' c' d« i*; h» h* c^ c» c*" omittimt in, Moxque d* fideiis et omittit ipsos; 0' 0* ac fldeUum, aliis mss. et editis nostram lectionem dantibus /B* H* omittunt si). Deinde solus d* Qui necessario, ac postca cc permittit, *») F* O' 0* cc addunt autem; moxque d* dedicatum, ac deinde H''^ misceri. »^) Soltu d* Quos publicatos aequum. D* prima manu quis pristinusy secunda ^uos proUnuM. a. 494. his certe viaticum de saeculo traiiseuutibiis^ si tamen poenituerint, uou iiegari. XXI. 21. Nam de viduis sub^^) uulla benedictione velaudis superius latius duximus disserendum. Quae si propria voluntat« professam jiristini coujugii castitatem mutabili niente calcaverit, periculi ejus iutererit, quali Deum debet satisfactioue placare*®). Sicut enim, si iCor.7^9. se forsitan contiuere nou poterat, secundum apostolum nullatenus nubere vetabatur, sic habita secmn doliberatione proniissam Deo pudicitiae^^) fidem debuit custodire. Nos autem nullum talibus la- queum debemus injicere, sed solas adliortationes praemii sempitemi poenasque proponere divini judicii, ut et nostra sit absoluta con- scientia, et illarum pro se rationem Deo reddat intentio. Cavendum iTim. ^g^ quippe, quae'^**) de earuui moribus actibusquo beatus apostolus ' testatur ; quod planius expouere praeterimus , ne sensus sexus insta- bilis non tam deterrere quam admonere videamur. »•») B' D» d» d« sine uUa (D» sin ulia); mox editi cmn mss. JO H* iaie mflh cienierque praedia.imus ^ ac subinde editi caicavennt pericuii earum ... debtmU tie, reiiiti?ntibu8 Dionysii aliisquc potioribuB niBB. (etiam B' F^ F"» d* h' h'). H^ H'* D* late duximust C* E* lalius diximus (hic notatur superius cap. 13). — Deiude aolus d^ Quarum aiiqua, cc cum mes. H professamf ac pOBtea d' pristinam. In hisoe teqili* mur B' E* et alios editos. »6^ 31 }4M pm figf) placere; a* c i^ hic addimt quia juxta aposiolum primam fidem irritam fecerunt , quod in solis exstat mss. JO ac forte repetitmn eeit ex his JniKh centii epint. 2 n. 16 : si apostoius Pauius, quae a proposito mduitatis diseesseruiU, disBU eas habere damnationemy quia primam fidem irritam fecerunty quanto magis virffines, qum priori promissioni fidem frangent? Porro iisdem apostoli verbis nisi Caithaginett- sis IV conoilii patres can. 104 viduas, quae, postquam Be.devoyerunt Domino, nubimt, ot adulterii censent reas et a commuuione removent. Yide infraSjtt- machi epistolam 15 num. 6 et 6. *') d* i* pudicitiam fidemque sola auctoritate mBS. D (D^ D' D*). Moz d* omifr* tit soias (mss. J c c solum). Inde enim hquet, Gelasium hic nonnulla scriptoris antiqai verba adoptare, qol- bus nolle se significat de viduaram la^civarum moribus planius diMexeref nt forte fragilis et instabilis sexus animos ac sensus higusmodi expositione adaa- rum actus incitandos magis stimulare ac promovere, qoam ab eis deterrav videatur. Indulgentiae Gelasii erga viduas, quae propositi tenaoes non exmal^ exemplura alterum suppeditabit ipsius fragmentum 38, ex quo et iotom hoc o«pft- tulum illustrabitur. Vide Symmachi epistolam 16 n. 6 et 6. EPI8T0LA 14. 375 22. Secuudas uuptias sicut saecularibus iuire eoueeditur, ita post ^^- ^94. eas uullus ad clerieale siuitur veuire eolle^ium. Alia est euiui hu- -^^^l- mauae fragilitati geuemliter^^) coueessa lieeutia, alia debet esse Tita £vinarum rerum servitio dicaudorum. 23. Qoisquis propriae desertor ecclesiae uullis exsisteutibus causis XX III. ad aliam putaverit transeundum, temereque ^^*^) susceptus fuerit et promotus, reverendorum canonum vel ipse vel receptor ejus atque provector constituta non fugiet, quae de hujuscemodi praesumptori- buB praefixere servanda. 24. De monachis^^^) laicisque copiosius in prima praeceptionis XXIV. hajiis parte digesta : quae vel quateuus pro rerum temporimique ueces- dtaie eoncessa sint, quemadmodum, ubi uullius necessitatis iuteresse probabitor, non nisi vetus institutio debeat eustodiri. Quos vero constiterit indignos meritis sacram mercatos esse pretio dignitatem, conyictofi oportet arceri non siiie periculo faciuus tale patrautis*^^): quia dantem pariter accipientemque damnatio Simonis, quam sacra ^^^- ^» lectio testatur, involvit. 25- De locorum consecratione sanctormu^"^), quamvis superiusXXV. •gtrictim fueiit comprehensum, nobis quoque patefactum est, quod abs- qae praecepto sedis apostolicae nounulli factas ecclesias vel oratoria praesumant. Hoc sumus tameu indicio detestabiliore per- ••) d« generaHs. Moxque F» dedUa, H^ H« H'* J 0 a« c h« h« 1« dedicata; magis placet cmii 5 mss. a' B* £* d* d' dicandorum (C^ dedicandomm). Dc iis enim, qui Tel ad c^emin admittendi vel ab oo remoyendi eunt, sermo cst. looj X)i (Becunda manu) D* d' si lemere. Mox pro fugiet mss. U J 0 ct c h* ]i* effugiei, Canonum constUuia aatem, quae ibi vocat, suut Nicacu. c. 15 ot 16. Sardic. c. 19, Calck c. 20. loi^ a' vellaicis, D® monachis quae, d* quoque (omittens laicisque, quod habent plerique omnes mss., etiam B* F* F" H* H'* ct editi) , moxquc cum h* digesta sunt, ec digeMtum est. Deinde D* vel quae pro et cum F"" d* vel quemadmodum, 0* 0* c addoat his ante pro rerum. Denique D' D'* d' h' nuUius facti necessitas (D' omitiit ) inieresse probabitur. MsB. B' E'^ F<* F"" H JO c i nullius nccessitatis (F"" ne- ^ inieresse probatur (mss. B* H D cum d* h' i probabitur) , unde nostra lcctio. «•») Mbb. 0 (0* 0«) et editi p^petrantes, D» U* H'« (h' h* ad marg.) palrantes, I>» D* D*' d* d* vendenies, F^ vincenteSy F°» vindentes, C* vendente, C vendeutis, hoc- c|iBe si abesset tale facinus, optimo subnexae rtationi convenirct. Scd quia in oiniiibiiB libiis exstat taie facittus, retinemus cum mss. F H patrantis, ac verbum quo, qnid sibi vellet idle facinus patraniis, apte ex|)licabatur, c margine tnuiBlatiim eflse suBpicamur. Hic porro haeret GelasiuB concihi Calche- donensifl canoni 2 , quo sancitur : si quis episcopus per pecunias fecerit ordinationem .... i» gui hoc aUeniasse probatus fuerit, proprii gradus periculo subjaccbit, et qui esiy mhtt ex kac ordinaiione . . . proficiat. Praecipit et vulgatus apostolorum SOy ui, si qms episcopus aui presbyter aut diaconus per pecunias hanc obti- diffniiaiem, dejiciatur ei ipse et ordinator ejus, et a communione modis omni- kne mbMcindaiur sieut Simon Magus a Petro. <«') C d* haec verba pro inscnptiono ponunt ot canonem ipsum iucipiunt: Quamns ete. ~ a. VH. moti, quod in quocimque nomiiie defuiictorum et, quantum dicitur, nec omnino fidelium, constructiones aeilificatas sacris proceesioni- bus *^*) audacter instituere memorantur. Quae quoniam *••) tam acerba tiun dura sunt. ut eadem vix noster ferre posBit auditus, si revera Cbristianitatis aftectus in illis regionibus certus et fixus est, et districtius ista quaerantur, et a quibus fuerint gesta, prodantur: quoniam sicut latentibus in hac atrocitate nominibus non exsistat'^), in quem sententia debita proferatur, ita quum mauifestis fuerit do- cumentis expositus, quam sceleris tanti poscit immanitas, uon yitabit idlatenus ultionem. XXVI. 26. Nibilominus impatienter audivimus, tantum diyinarum renun subiisse despectum, ut feminae sacris altaribus ministrare firmen- tur'"'), cunctaque non uisi viroriun famulatui deputata sexum, '"•') d* dolot quoniam (quod habent B' H JOh*i*); moxque c* c'** bmittnil ut eadern vix . . . auditus , quod cxun mss. D F* F" H J C* et c' h' d* i* reci|iiea- dum putavimuH. i^) Editi exstat, d* exsistity moxque H*^ (qui etiam exsisiai) qimm' mamJfttM fuerint documeniis expositis, quam sceleris tanH poscii immaniiaSy viiami Mffiiril uitionem. c' c' c'" quem tanti sceleris, d' tamquam sceleris; et moz O* O* C^ C^h* tf Hon e/fugiet ultatenus coutra auctoritatom aliorum msB. (£* H^ H*^) et editorm. BPISTOLA 14. 377 cui non competunt, exhibere. Nisi^®^) quod omnium delictonim, quae a. 494. singillatim perstrinjimus, noxiorum reatus omnis et crimen eos re- apicit aacerdotes, qui vel ista committunt, vel committentes minime publicando pravis excessibus se favere significant: si tamen sacer- dotom jam sint vocabulo nuncupandi, qui delegatum^®^) sibi religio- nis officium sic prostemere moliiuitur, ut in perversa quaeque pro- fanaque declives, sine ullo respectu regulae Christianae praecipitia funesta sectentur. Quumque scriptum sit : Minima qui spernii, paulatim ^^^^ decidit; quid est de talibus existimanduni, qui immensis ac multipli- cibus pravitatum molibus occupati, ingentem ruinam multimodis im- pulsionibus ediderunt, quae non sohim ipsos videatur obruere, sed et ecclesiis universis mortiferam, si non sanentur, inferre perniciem? Nec ambigant non solum qui haec ausi sunt exercere, sed etiani qui hacte- nu8 cognita siluerunt, sub honoris proprii se jacere «Hspendio, si non quanta^'^) possunt celeritate festinent, ut lethaUa vidnera compe- tenti medicatione salventur. Quo enim more"') teneant jura ponti- ficum, qui pontiiicalibus excubiis eatenus injuncta dissimulant, ut eontraria domui Dei^ cui praesident, potius operentur? Quantum- que**') apud Deum possent, si non nisi convenientia procurarent, tanium quid mereantur adspiciant, quum exsecrabili studio sectantur riB momenti, PariaienBi VI concilio ignotain fiiisse laidorianam epistolam illam Soterifl nomine confictam , in qiia legitur : Sacralaa Deo feminas vel monachas . . . inc^nsum circa altare deferre perlatum est ad apostolicam sedem; quae omnia reprc- hemsione et viluperatione plena esse nnUi recte sapientium duhium est. Unde et inferrc licet, eidem concilio uihilo magi^ notam fuiHse reliquani laidori collectionem Kx quo et id consequens* mihi videtur , ut quae in Isidorianis epistolis atque in Parisiensi concilio communia sunt verba, haec non a concdlio Parisiensi ex epi- btoliB illis , sed ab Isidoro Mercatore ex Parisiensi concilio exscripta fueriut, ad- eoque anno 829 recentiorea sint illae epistolae. Hinc minime mirum eat, Zacha- fiam papam, a Bonifacio episcopo Mogimtino consultum, num monnchis^ id est «tncillis Dei, quaedam in ecciesia munia ohire licerety epist. 65 ad Pippinum (Bonif. opp. ad Giles. I, 153), nidla Soteris mentione facta, unumi hunc Gelasii locum referre satiB habuisse, quamvis ad allatam Bonifacii quaestionem nihil respon- deri aptiuis potuisset, quam quod Soter definisBe ponitur. fo«) jp Si quod, c^" viso qnod et ad marg. nisi, quod habcnt omnes mss. et editi alii. Deinde D' (prima manu) D^ d' qune saltem perstrinximus, D^ quae sal tim^ moxqae a* CC noxa omnis et crimen, i' noxa omnis; reatus omnis et crimen, ac postea D« D» D» F«» d» reos respicit. t«») C« F<* delatum, moxque (D' prima manu) et d* nullo respectu. Mox cum F^ non solum ante qui addidimus. II") H*' h^ tanta qua possunt, cc quanta possint, ac deindc 0' O^ i* medicina et cum B* F** sanentur, ubi c c d* h* medicatione curentnr (B* F"» H'* H'- a' salventur). •") B'E*F* F" H c h^ i« more, Dd Jur<f. Demde D' F«' teneantur jura pontificum, d' ieneantur ad ponii/icfum. Sequimur d* cum praestiiutioribus mss. (B' H* E*). ««) Ita B» D» F* H'^ {Dominum) O' 0« h* E« H^ d«; F"» Tantumque; c^ c'" d» i' Qui quanium apud Dominum. Moxque D* F** si hoc nisi^ B* E< F*" si hoc nisu, 0* O* #> ^ ac deinde c h* i< sectentur adversa. Et etc. '378 S. GELASII PAPAB a. 494. mlversa, et quasi magis liaec regula sit^^^), qua ecclesiae debeant guberiiari, sic quidquid est ecclesiaKticis iuimicuin regulis perpetra- tur: quum et si coguitos habuit canones unusquisque poutifieiim, in- temerata debuerit tenere custodia, et si forsitan nesciebat^ consulere fidenter oi>ortuerit *^*) ignorantem. Quo magis excusatio nulla buc- ciurit errantibus, quia iiec sciens proposuit servare quod noveraty nec ignorans curavit nosse quod gereret. XXVII. 27. Quatuor autem tam de reditu quam deoblatione fidelium^ prout cujuslibet ecclesiae facultas admittit, sicut. dudum rationabiliter est decretimi, convenit fieri portiones: quaruni sit una poiitificis, altera clericorum, paupermn tertia, quarta fabricis**^) applicanda. De qui- bus, sicut sacerdotis intererit, integram ministris ecclesiae memora- tam dependere quantitatem , sic clerus^'^) ultra delegatam aibi sunmiam nihil insolenter noverit expetendum. Ea vero, quae eccle- siasticis aedificiis attributa sunt, huic operi veraciter praerogata, locorum doceat instauratio manifesjba sanctorum: quia nefas est, si sacris aedibus destitutis,. in hicrum suum praesul impendia Iiis de- signata convertat. Ipsam ^ ^') nihilominus adscriptam pauperibus portionem quamvis divinis rationibus se dispensasse moustraturus Matth. gggg videatiu", tjmien juxta quod scriptum est: C/i videant opera vestra bona, et magnificent Patrem vestrum, qui est in coelis, oportet etiam praesenti testificatione praedicari et bonae famae praeconiis non taceri. XXVIII. 28. Qucipropter nec "^) clericonun quisquam se hujus offeusaa futurum confidat immunem, si in his, quae sjilubriter sequenda de- *") H** sic que ecclesie, d* possit, moxqiio h^ d* d* ecclesia debeat, ac deinde a* c i' si quidquid, U'^ si quid quidem. *'*) 0® c* c*" d' d* oportuerit (d| oportuit) scientem, qaam teete Coastantio omnes ras».#(etiam B' E' FJ F<* F"" II^ H"^ 0' O^) c* h» oportuerU ignoratUem^ i« oper- tuerit, quo magis. Deinde F** F"* H® c'" d* i* quia (F™ qui) nescieiu, moxque B' fuod ignorat (pro quod noverat). 116, H'* et c'** ad marg. clcricus, moxque solus d' ecclesiae aediflciis^ ac postea h* prorogata, d' d* instructio (pro instauratio). — F* alteram delegaiam ... praesm- hs ... convertant. BPISTOLAE 14. 15. 379 prompBimuS; sive episcopum sive presbyterum seu diaconum viderit a. 494. exeeclentem^ nou protiuus ad aures nostras deferre curaverit, proba- tionibus dumtaxat competenter exhibitis , ut transgressoris ultio fiat**') ceteris interdictio delinquendi. Sui vero modis omnibus erit imusquisque pontificum ordinis et honoris elisor, si cuiquam clerico- rum, vel Ecclesiae totius auditui haec j^utaverit supprimenda. Data ^^^ V. Idus Martii; Asterio et Praesidio viris clarissimis consulibus. £pi8tola 15 seu Epistolaris formula Gtolasii papae. Imeipiimt eonttltata taneti Gelatii papae, qoae epifcopi in ordinatione sua accipiimt . Papa ille^) clero, ordini et plebi consistentibus civitate iila^). 1. Probabilibus desideriis^) nihil attulimus tarditatis. Fratrem jam et coepiscopum nostrum illum vobis ordinavimus sacerdotem. Cui dedimus*) in.maudatis^ ne unquam ordinationes praesumat illicitas: ne bigamum, aut qui virginem non est sortitus uxorem, neque illit- teratmn^ vel in qualibet corporis parte vitiatiun, aut ex poenitente, Tel curiae aut cuilibet conditioni obnoxium notatumque ad sacros ordines permittat accedere; sed si quos hujusmodi forte repererit, non audeat promovere. Afros passim ad ecclesiasticos ordines prae- tendeutes nulla ratione suscipiat, quia aliqui eorum Manicjiaei, ali- qid rebaptizati saepius sunt probati. 2. Ministeria atque ornatum ecclesiae, vel quidquid illud est in !!•) a' c' c* c*** h* i addunt eit moxquo c* sic vero. *••) In F"* D* D^ D' d* loco chroniciU) notac subjicitur: Kt alia inanu, Deus vos euMtodiat , fratres carissimi. Quod in a' c c ita est retentum , ut et prae- nota servaretur. Sequimur praestantisaimos codices (B' E' E* F^ 0* 0* H*) et primos editos c^ h* i*, nisi quod B' F** Data FI Idus Martii, I) AntiquiB id moris erat, ut in generalibus foriuidiB nominip proprii loco pronomen Ule substituerent. Qua voce papae ejus, qui novum episcopum ordi- , nomen .hic exprimendum notatur , sicut mox verbis in civitale illa cam , cui novus creatus est episcopus, et deinde ubi dicitur coepiscopum iihm hunc ipsum episcopum appellandum esse designatur. Quia vero pronomen vulgo nota ilL ita exprimebatur , ut litterae n. speciem prae sc fer- ret, anbinde usu venit in iisdem formulis, ut non iil. sed w. loco nominis po- neretnr. — In F* deest ille. «y In E* et Hbro diumo Roman. pontif. additur diiectissimis /iliis in Domino smimiems qaod exinde in edit. conc. transiit, sed abest a ccteris mss. (0*0' D** F» F* H»). ' *) O* addit vestria, moxque cum C* F<* fratrem etiam el. (a. 194.) patrinionio ejusdem, non miuuere studeat sed augere. De redita vero ecelesiae vel oblatione fidelium quatuor faciat portiones: qua- rum unam sibi ipsi retineat, alterani clericis pro officiorum Buonmi sedulitate distribujit, tertiam pauperibus et peregrinis, quartam ec- clesiasticis fabricis noverit reservandam. De quibus divino erit red- diturus judicio raticmem. 3. Ordinationes vero presbyterorum seu diaconorum non nisi quarti^), septimi vel decimi mensiimi jejuuiis, sed et in ingressu quadragesimali, atque medianae^) vespere sabbati noverit celebrandas. 4. Sacrosancti «autem baj)tismi sacramenta') non nisi in pa- schali festivitate et Pentecoste meminerit esse praebenda^ exceptis iis, qui mortis urgentur periculo: ne in aeternum pereant, talibus debet^) remediis subveniri. Huic ergo sedis nostrae praecepta ser- vanti devotis animis obsequi vos oportet, ut irreprehensibile placi- timique fiat corpus Ecclesiae per Christima Dominum nostrum, qui vivit et regnat cum Deo Patre omnipotente in^) unitate Spiritus sancti per omnia saecula ^aeculorum. Amen.